Az-Zukhruf الزخرف

به نام خدا، بی‌اندازه مهربان، مهربان. حمٓ (حا میم).

بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ حمٓۚ

به نوشتار صریح! ما همانا آن را خوانشی بی‌عیب قرار دادیم، شاید خرد ورزید.

وَٱلۡكِتَٰبِ ٱلۡمُبِينِ إِنَّا جَعَلۡنَٰهُۥ قُرَٰنًا عَرَبِيّٗا لَّعَلَّكُمُۥ تَعۡقِلُونَ

و آن، در بنیاد نوشتار نزد ما، بی‌گمان والا و فرزانه است.

وَإِنَّهُۥ فِي أُمِّ ٱلۡكِتَٰبِ لَدَيۡنَا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ

آیا ما از چند برابر کردن برگ‌های یادآوری برای شما دست بکشیم، چون قومی زیاده‌روید؟

أَفَنَضۡرِبُ عَنكُمُ ٱلذِّكۡرَ صَفۡحًا أَن كُنتُمُۥ قَوۡمٗا مُّسۡرِفِينَ

مگر چه بسیار اطلاع‌دهندگانی در میان پیشینیان نفرستادیم!

وَكَمۡ أَرۡسَلۡنَا مِن نَّبِيّٖ فِي ٱلۡأَوَّلِينَ

حال آنکه هیچ اطلاع‌دهنده‌ای نزد آنان نمی‌آمد مگر آنکه او را به مسخره می‌گرفتند.

وَمَا يَأۡتِيهِمُۥ مِن نَّبِيٍّ إِلَّا كَانُواْ بِهِۦ يَسۡتَهۡزِءُونَ

و مثال پیشینیان گذشت.

وَمَضَىٰ مَثَلُ ٱلۡأَوَّلِينَ

و اگر از آنان بپرسی: «چه کسی آسمان‌ها و زمین را آفرید؟»، بی‌گمان خواهند گفت: «نیرومند، همه‌چیزدان آن‌ها را آفرید.»

وَلَئِن سَأَلۡتَهُمُۥ مَنۡ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ لَيَقُولُنَّ خَلَقَهُنَّ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡعَلِيمُ

آنکه برای شما زمین را گسترهٔ آماده‌شده قرار داد، و در آن برای شما راه‌هایی نهاد، شاید راهنمایی بپذیرید؛

ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلۡأَرۡضَ مِهَٰدٗا وَجَعَلَ لَكُمُۥ فِيهَا سُبُلٗا لَّعَلَّكُمُۥ تَهۡتَدُونَ

چنین است که بیرون آورده خواهید شد؛

كَذَٰلِكَ تُخۡرَجُونَ

انسان بی‌گمان انکارگری بزرگ و آشکار است.

إِنَّ ٱلۡإِنسَٰنَ لَكَفُورٞ مُّبِينٌ

یا از آنچه می‌آفریند دخترانی برمی‌گرفت، در حالی که پسران را برای شما مخصوص می‌کرد؟

أَمِ ٱتَّخَذَ مِمَّا يَخۡلُقُ بَنَاتٖ وَأَصۡفَىٰكُمُۥ بِٱلۡبَنِينَ

حال آنکه چون یکی از آنان به آنچه خود برای بی‌اندازه مهربان مثال چند برابر می‌کند مژده دریافت می‌کند، چهره‌اش تیره می‌ماند، و پر از دلخوری است.

وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُمُۥ بِمَا ضَرَبَ لِلرَّحۡمَٰنِ مَثَلٗا ظَلَّ وَجۡهُهُۥ مُسۡوَدّٗا وَهُوَ كَظِيمٌ

آیا پس آنکه در زیور بالیده می‌شود و در کشمکش ناروشن است؟

أَوَمَن يَنشَؤُاْ فِي ٱلۡحِلۡيَةِ وَهُوَ فِي ٱلۡخِصَامِ غَيۡرُ مُبِينٖ

گواهی آنان نوشته خواهد شد، و از آنان پرسیده خواهد شد.

سَتُكۡتَبُ شَهَٰدَتُهُمُۥ وَيُسۡـَٔلُونَ

جز حدس نمی‌زنند.

إِنۡ هُمُۥ إِلَّا يَخۡرُصُونَ

یا پیش از این نوشتاری به آنان داده‌ایم که بدان استوار چنگ می‌زدند؟

أَمۡ ءَاتَيۡنَٰهُمُۥ كِتَٰبٗا مِّن قَبۡلِهِۦ فَهُمُۥ بِهِۦ مُسۡتَمۡسِكُونَ

بلکه می‌گویند: «ما نیاکان خود را همانا بر راهی یافتیم، و ما بر ردپای آنان راهنمایی می‌پذیریم.»

بَلۡ قَالُواْ إِنَّا وَجَدۡنَا ءَابَآءَنَا عَلَىٰ أُمَّةٖ وَإِنَّا عَلَىٰ ءَاثَٰرِهِمُۥ مُهۡتَدُونَ

و چنین پیش از تو در هیچ شهری هشداردهنده‌ای نفرستادیم مگر آنکه مرفهانش گفتند: «ما نیاکان خود را همانا بر راهی یافتیم، و ما بر ردپای آنان خود را شکل می‌دهیم.»

وَكَذَٰلِكَ مَا أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ فِي قَرۡيَةٖ مِّن نَّذِيرٍ إِلَّا قَالَ مُتۡرَفُوهَا إِنَّا وَجَدۡنَا ءَابَآءَنَا عَلَىٰ أُمَّةٖ وَإِنَّا عَلَىٰ ءَاثَٰرِهِمُۥ مُقۡتَدُونَ

گفتند: «ما همانا آنچه را شما با آن فرستاده شده‌اید انکار می‌کنیم.»

قَالُواْ إِنَّا بِمَا أُرۡسِلۡتُمُۥ بِهِۦ كَٰفِرُونَ

پس از آنان انتقام گرفتیم؛ پس بنگر فرجام کسانی که دروغ می‌انگاشتند چگونه بود.

فَٱنتَقَمۡنَا مِنۡهُمُۥۖ فَٱنظُرۡ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلۡمُكَذِّبِينَ

و چون ابراهیم به پدر و قوم خود گفت: «من همانا از آنچه از آن فرمان می‌برید فارغ‌ام، مگر آنکه مرا نخستین‌بار آفرید، زیرا او است که مرا راه خواهد نمود» —

وَإِذۡ قَالَ إِبۡرَٰهِيمُ لِأَبِيهِۦ وَقَوۡمِهِۦ إِنَّنِي بَرَآءٞ مِّمَّا تَعۡبُدُونَ إِلَّا ٱلَّذِي فَطَرَنِي فَإِنَّهُۥ سَيَهۡدِينِ

و آن را سخنی ماندگار در میان نسل خود قرار داد، شاید بازگردند.

وَجَعَلَهَا كَلِمَةَۢ بَاقِيَةٗ فِي عَقِبِهِۦ لَعَلَّهُمُۥ يَرۡجِعُونَ

اما من اینان و نیاکانشان را بهره‌مند ساختم، تا آنگاه که حقیقت و فرستاده‌ای صریح به ایشان رسید.

بَلۡ مَتَّعۡتُ هَٰؤُلَآءِ وَءَابَآءَهُمُۥ حَتَّىٰ جَآءَهُمُ ٱلۡحَقُّ وَرَسُولٞ مُّبِينٞ

و چون حقیقت به آنان رسید، گفتند: «این چشم‌بندی است، و ما آن را همانا انکار می‌کنیم.»

وَلَمَّا جَآءَهُمُ ٱلۡحَقُّ قَالُواْ هَٰذَا سِحۡرٞ وَإِنَّا بِهِۦ كَٰفِرُونَ

و گفتند: «چرا این خوانش بر مردی بزرگ از یکی از دو شهر فرود آورده نشد!»

وَقَالُواْ لَوۡلَا نُزِّلَ هَٰذَا ٱلۡقُرَانُ عَلَىٰ رَجُلٖ مِّنَ ٱلۡقَرۡيَتَيۡنِ عَظِيمٍ

و مهر سرپرست تو از آنچه گرد می‌آورند بهتر است.

وَرَحۡمَتُ رَبِّكَ خَيۡرٞ مِّمَّا يَجۡمَعُونَ

در حالی که زندگی واپسین نزد سرپرست تو برای محتاطان است.

وَٱلۡأٓخِرَةُ عِندَ رَبِّكَ لِلۡمُتَّقِينَ

و هر که بینایی خود را در برابر یادآوری بی‌اندازه مهربان تیره بگذارد، منحرف‌کننده‌ای برای او جدا می‌کنیم، که برایش همراه می‌شود؛

وَمَن يَعۡشُ عَن ذِكۡرِ ٱلرَّحۡمَٰنِ نُقَيِّضۡ لَهُۥ شَيۡطَٰنٗا فَهُوَ لَهُۥ قَرِينٞ

و اینان بی‌گمان راه را بر آنان می‌بندند، در حالی که می‌پندارند از راهنمایی‌پذیرندگان‌اند؛

وَإِنَّهُمُۥ لَيَصُدُّونَهُمُۥ عَنِ ٱلسَّبِيلِ وَيَحۡسِبُونَ أَنَّهُمُۥ مُهۡتَدُونَ

چه بد همراهی!

فَبِئۡسَ ٱلۡقَرِينُ

و امروز، چون ستمگر بودید، این به شما سود نخواهد رساند که در کیفر انباز باشید.

وَلَن يَنفَعَكُمُ ٱلۡيَوۡمَ إِذ ظَّلَمۡتُمُۥ أَنَّكُمُۥ فِي ٱلۡعَذَابِ مُشۡتَرِكُونَ

آیا تویی که ناشنوایان را می‌شنوانی، یا نابینایان و هر که را در گمراهی آشکار است راه خواهی نمود؟

أَفَأَنتَ تُسۡمِعُ ٱلصُّمَّ أَوۡ تَهۡدِي ٱلۡعُمۡيَ وَمَن كَانَ فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٖ

پس چه تو را ببریم، آنگاه همانا از آنان انتقام خواهیم گرفت؛ چه آنچه را به آنان وعده داده‌ایم به تو بنمایانیم، ما به هر حال بر آنان تسلط کامل داریم.

فَإِمَّا نَذۡهَبَنَّ بِكَ فَإِنَّا مِنۡهُمُۥ مُنتَقِمُونَ أَوۡ نُرِيَنَّكَ ٱلَّذِي وَعَدۡنَٰهُمُۥ فَإِنَّا عَلَيۡهِمُۥ مُقۡتَدِرُونَ

تو همانا بر جاده‌ای راستی.

إِنَّكَ عَلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ

و به‌زودی از شما پرسیده خواهد شد.

وَسَوۡفَ تُسۡـَٔلُونَ

آیا غیر از بی‌اندازه مهربان ایزدانی نهادیم که از آنان فرمان برده شود؟

أَجَعَلۡنَا مِن دُونِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ءَالِهَةٗ يُعۡبَدُونَ

و ما همانا موسی را با نشانه‌های خود به سوی فرعون و دربارش فرستادیم؛ گفت: «من فرستادهٔ سرپرست همهٔ هستی‌ها هستم.»

وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا مُوسَىٰ بِـَٔايَٰتِنَا إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ وَمَلَإِيْهِۦ فَقَالَ إِنِّي رَسُولُ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ

اما چون نشانه‌های ما را برایشان آورد، ناگاه به آن‌ها می‌خندیدند.

فَلَمَّا جَآءَهُمُۥ بِـَٔايَٰتِنَا إِذَا هُمُۥ مِنۡهَا يَضۡحَكُونَ

و آنان را به کیفر گرفتیم، شاید بازگردند.

وَأَخَذۡنَٰهُمُۥ بِٱلۡعَذَابِ لَعَلَّهُمُۥ يَرۡجِعُونَ

و گفتند: «ای چشم‌بند، به پیمانی که او با تو بسته است سرپرست خود را برای ما فرابخوان؛ ما بی‌گمان راهنمایی خواهیم پذیرفت.»

وَقَالُواْ يَٰأَيُّهَ ٱلسَّاحِرُ ٱدۡعُ لَنَا رَبَّكَ بِمَا عَهِدَ عِندَكَ إِنَّنَا لَمُهۡتَدُونَ

اما چون کیفر را از آنان سبک کردیم، ناگاه سخن خود را پس می‌گرفتند.

فَلَمَّا كَشَفۡنَا عَنۡهُمُ ٱلۡعَذَابَ إِذَا هُمُۥ يَنكُثُونَ

آیا پس روشن نمی‌بینید؟

أَفَلَا تُبۡصِرُونَ

یا من بهترم از این، که خوار است و تقریباً نمی‌تواند به روشنی سخن بگوید؟

أَمۡ أَنَا۠ خَيۡرٞ مِّنۡ هَٰذَا ٱلَّذِي هُوَ مَهِينٞ وَلَا يَكَادُ يُبِينُ

پس چرا بر او دست‌بندهایی از طلا افکنده نشد، یا چرا کارگزاران با او در دسته نیامدند!»

فَلَوۡلَا أُلۡقِيَ عَلَيۡهِۦ أَسَٰوِرَةٞ مِّن ذَهَبٍ أَوۡ جَآءَ مَعَهُ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ مُقۡتَرِنِينَ

زیرا آنان قومی از تجاوزگران بودند.

إِنَّهُمُۥ كَانُواْ قَوۡمٗا فَٰسِقِينَ

و چون ما را برآشفتند، از آنان انتقام گرفتیم: همه را غرق کردیم، و آنان را مردم گذشته و مثالی برای نسل‌های بعد ساختیم.

فَلَمَّا ءَاسَفُونَا ٱنتَقَمۡنَا مِنۡهُمُۥ فَأَغۡرَقۡنَٰهُمُۥ أَجۡمَعِينَ فَجَعَلۡنَٰهُمُۥ سَلَفٗا وَمَثَلٗا لِّلۡأٓخِرِينَ

و چون پسر مریم مثال چند برابر شد، ناگاه قوم تو از آن می‌رمند؛

۞ وَلَمَّا ضُرِبَ ٱبۡنُ مَرۡيَمَ مَثَلًا إِذَا قَوۡمُكَ مِنۡهُۥ يَصِدُّونَ

بلکه قومی ستیزه‌گرند.

بَلۡ هُمُۥ قَوۡمٌ خَصِمُونَ

او جز فرمان‌برداری نیست که بر او دهش بخشیدیم، و او را مثالی برای فرزندان اسرائیل ساختیم؛

إِنۡ هُوَ إِلَّا عَبۡدٌ أَنۡعَمۡنَا عَلَيۡهِۦ وَجَعَلۡنَٰهُۥ مَثَلٗا لِّبَنِي إِسۡرَٰٓءِيلَ

و اگر ما را پسند می‌افتاد، از شما کارگزارانی می‌ساختیم که در زمین جانشین یکدیگر شوند.

وَلَوۡ نَشَآءُ لَجَعَلۡنَا مِنكُمُۥ مَلَٰٓئِكَةٗ فِي ٱلۡأَرۡضِ يَخۡلُفُونَ

و از من پیروی کنید: این است جاده‌ای راست.

وَٱتَّبِعُونِۚ هَٰذَا صِرَٰطٞ مُّسۡتَقِيمٞ

زیرا او برای شما دشمنی آشکار است.

إِنَّهُۥ لَكُمُۥ عَدُوّٞ مُّبِينٞ

پس در برابر خدا محتاط باشید و برای من گردن‌نهنده باشید،

فَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَأَطِيعُونِ

این است جاده‌ای راست.»

هَٰذَا صِرَٰطٞ مُّسۡتَقِيمٞ

پس وای بر کسانی که ستم کرده‌اند، به سبب کیفر روزی دردناک!

فَوَيۡلٞ لِّلَّذِينَ ظَلَمُواْ مِنۡ عَذَابِ يَوۡمٍ أَلِيمٍ

آیا جز آن لحظه را انتظار دارند، که ناگهان بر آنان بیاید، بی آنکه حس کنند؟

هَلۡ يَنظُرُونَ إِلَّا ٱلسَّاعَةَ أَن تَأۡتِيَهُمُۥ بَغۡتَةٗ وَهُمُۥ لَا يَشۡعُرُونَ

آن روز دوستان صمیمی برای یکدیگر دشمن خواهند بود، مگر محتاطان.

ٱلۡأَخِلَّآءُ يَوۡمَئِذِۭ بَعۡضُهُمُۥ لِبَعۡضٍ عَدُوٌّ إِلَّا ٱلۡمُتَّقِينَ

«ای فرمان‌برداران من، امروز هیچ ترسی بر شما نیست، و اندوهگین نخواهید شد،

يَٰعِبَادِ لَا خَوۡفٌ عَلَيۡكُمُ ٱلۡيَوۡمَ وَلَا أَنتُمُۥ تَحۡزَنُونَ

شما که به نشانه‌های ما باور آوردید و نزد خدا بی‌خدشه بودید: به باغ وارد شوید، شما و همسرانتان، غرق شادی.»

ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ بِـَٔايَٰتِنَا وَكَانُواْ مُسۡلِمِينَ ٱدۡخُلُواْ ٱلۡجَنَّةَ أَنتُمُۥ وَأَزۡوَٰجُكُمُۥ تُحۡبَرُونَ

و شما در آن جاودانه خواهید ماند.

وَأَنتُمُۥ فِيهَا خَٰلِدُونَ

و این است باغی که برای آنچه می‌کردید به ارث برده‌اید.

وَتِلۡكَ ٱلۡجَنَّةُ ٱلَّتِي أُورِثۡتُمُوهَا بِمَا كُنتُمُۥ تَعۡمَلُونَ

در آنجا مزه‌های فراوان خواهید داشت، که از آن می‌خورید.

لَكُمُۥ فِيهَا فَٰكِهَةٞ كَثِيرَةٞ مِّنۡهَا تَأۡكُلُونَ

کنارگذاشته‌شدگان همانا در کیفر جهنم جاودانه خواهند ماند،

إِنَّ ٱلۡمُجۡرِمِينَ فِي عَذَابِ جَهَنَّمَ خَٰلِدُونَ

برایشان کاسته نخواهد شد، و در آن در ناامیدی فرو خواهند ماند.

لَا يُفَتَّرُ عَنۡهُمُۥ وَهُمُۥ فِيهِۦ مُبۡلِسُونَ

اما اینان بودند که ستمگر بودند.

وَلَٰكِن كَانُواْ هُمُ ٱلظَّٰلِمِينَ

او خواهد گفت: «ماندن در آن بر شما همانا مقدر شده است.»

قَالَ إِنَّكُمُۥ مَٰكِثُونَ

اما بیشتر شما از حقیقت تنفر دارند.

وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَكُمُۥ لِلۡحَقِّ كَٰرِهُونَ

یا کاری را مصمم کرده‌اند؟ ما هستیم که مصمم می‌کنیم.

أَمۡ أَبۡرَمُواْ أَمۡرٗا فَإِنَّا مُبۡرِمُونَ

و فرستادگان ما نزد آنان می‌نویسند.

وَرُسُلُنَا لَدَيۡهِمُۥ يَكۡتُبُونَ

من نخستین فرمان‌بردار می‌بودم.»

فَأَنَا۠ أَوَّلُ ٱلۡعَٰبِدِينَ

شکوه بر سرپرست آسمان‌ها و زمین، سرپرست بنا، باد، بالاتر از آنچه توصیف می‌کنند!

سُبۡحَٰنَ رَبِّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ رَبِّ ٱلۡعَرۡشِ عَمَّا يَصِفُونَ

پس آنان را واگذار: فرو روند و بازی کنند، تا با روز خود روبه‌رو شوند، آنکه به آنان وعده داده شده است.

فَذَرۡهُمُۥ يَخُوضُواْ وَيَلۡعَبُواْ حَتَّىٰ يُلَٰقُواْ يَوۡمَهُمُ ٱلَّذِي يُوعَدُونَ

و اوست فرزانه، همه‌چیزدان.

وَهُوَ ٱلۡحَكِيمُ ٱلۡعَلِيمُ

و شما به سوی او بازگردانده خواهید شد.

وَإِلَيۡهِۦ يُرۡجَعُونَ

و آنان که غیر از او فرامی‌خوانند هیچ میانجی‌گری‌ای را مالک نیستند، مگر آنکه به حقیقت گواهی داده باشد، با شناخت کامل.

وَلَا يَمۡلِكُ ٱلَّذِينَ يَدۡعُونَ مِن دُونِهِ ٱلشَّفَٰعَةَ إِلَّا مَن شَهِدَ بِٱلۡحَقِّ وَهُمُۥ يَعۡلَمُونَ

پس چگونه به بیراهه برده می‌شوند؟

فَأَنَّىٰ يُؤۡفَكُونَ

و از سخن او: «ای سرپرست من، اینان همانا قومی‌اند که باور نمی‌آورند.»

وَقِيلَهُۥ يَٰرَبِّ إِنَّ هَٰؤُلَآءِ قَوۡمٞ لَّا يُؤۡمِنُونَ

به‌زودی خواهند دانست.

فَسَوۡفَ يَعۡلَمُونَ