Yusuf يوسف
The most beautiful of accounts أحسن القصص
The section and its links
The messengers and their peoples, then the blessings and the commandments (10-15, then 16-18)
Soma sehemu tangu mwanzo wake: sura ya 10
Soma pamoja na: sura za rafu ile ile
- 7 Am I Not Your Guardian?the overview: the peoples before and their messengers
- 10 Except the people of Younesthe time to believe: too late, or in time
- 11 Obey none but Godthe same message in the mouth of each messenger
- 13 What Is in Themselveswithout an account: the signs, and what is within themselves
- 14 Out of the darknesses into the lightout of the darknesses into the light: gratitude
- 15 It is We who have sent down the Reminderthe traces left: Iblis, Ibrahim's guests
Kwa jina la Mungu, Mwingi wa Huruma, Mwenye Huruma. الٓر (Alif Lam Ra).
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ الٓرۚ
Hizi ni ishara za Maandiko ya wazi.
تِلۡكَ ءَايَٰتُ ٱلۡكِتَٰبِ ٱلۡمُبِينِ
Tumeuteremsha kama Usomaji usio na dosari, huenda mtatumia akili.
إِنَّا أَنزَلۡنَٰهُۥ قُرَٰنًا عَرَبِيّٗا لَّعَلَّكُمُۥ تَعۡقِلُونَ
Tunakusimulia simulizi nzuri zaidi, Tukikufunulia Usomaji huu, ilhali ulikuwa kwa yakini, hapo awali, miongoni mwa wasiojali.
نَحۡنُ نَقُصُّ عَلَيۡكَ أَحۡسَنَ ٱلۡقَصَصِ بِمَا أَوۡحَيۡنَا إِلَيۡكَ هَٰذَا ٱلۡقُرَانَ وَإِن كُنتَ مِن قَبۡلِهِۦ لَمِنَ ٱلۡغَٰفِلِينَ
Yusufu alipomwambia baba yake: “Ewe baba yangu, nimeona nyota kumi na moja, pamoja na jua na mwezi,
إِذۡ قَالَ يُوسُفُ لِأَبِيهِۦ يَٰأَبَتِ إِنِّي رَأَيۡتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوۡكَبٗا وَٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَ
nimeviona vikisujudu mbele yangu.”
رَأَيۡتُهُمُۥ لِي سَٰجِدِينَ
Alisema: “Ewe mwanangu mdogo, usiwasimulie ndugu zako njozi yako, la sivyo wangekupangia hila,
قَالَ يَٰبُنَيِّ لَا تَقۡصُصۡ رُءۡيَاكَ عَلَىٰ إِخۡوَتِكَ فَيَكِيدُواْ لَكَ كَيۡدًاۖ
kwani Mwepushaji ni, kwa mwanadamu, adui wa wazi.
إِنَّ ٱلشَّيۡطَٰنَ لِلۡإِنسَٰنِ عَدُوّٞ مُّبِينٞ
Na hivyo ndivyo Mlezi wako atakavyokuchagua na kukufundisha utabiri wa matukio,
وَكَذَٰلِكَ يَجۡتَبِيكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِن تَأۡوِيلِ ٱلۡأَحَادِيثِ
na Atakamilisha neema Yake juu yako na juu ya ukoo wa Yakubu, kama Alivyoikamilisha hapo awali juu ya mababu zako wawili, Ibrahimu na Ishaka;
وَيُتِمُّ نِعۡمَتَهُۥ عَلَيۡكَ وَعَلَىٰ ءَالِ يَعۡقُوبَ كَمَا أَتَمَّهَا عَلَىٰ أَبَوَيۡكَ مِن قَبۡلُ إِبۡرَٰهِيمَ وَإِسۡحَٰقَۚ
kwani Mlezi wako ni Mjuzi wa Yote, Mwenye Hekima.”
إِنَّ رَبَّكَ عَلِيمٌ حَكِيمٞ
Kulikuwa hakika, katika Yusufu na ndugu zake, ishara kwa wanaouliza.
۞ لَّقَدۡ كَانَ فِي يُوسُفَ وَإِخۡوَتِهِۦ ءَايَتٞ لِّلسَّآئِلِينَ
Walipowaambia: “Yusufu na ndugu yake wanapendwa zaidi na baba yetu kuliko sisi, ilhali sisi ni kundi lililoshikamana:
إِذۡ قَالُواْ لَيُوسُفُ وَأَخُوهُۥ أَحَبُّ إِلَىٰ أَبِينَا مِنَّا وَنَحۡنُ عُصۡبَةٌ
baba yetu yuko kwa yakini katika upotovu wa wazi.
إِنَّ أَبَانَا لَفِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٍ
Muueni Yusufu, au mfukuzieni katika nchi fulani, ili uso wa baba yenu uwe huru kwenu pekee, na muwe, baada ya hilo, watu mazima.”
ٱقۡتُلُواْ يُوسُفَ أَوِ ٱطۡرَحُوهُۥ أَرۡضٗا يَخۡلُ لَكُمُۥ وَجۡهُ أَبِيكُمُۥ وَتَكُونُواْ مِنۢ بَعۡدِهِۦ قَوۡمٗا صَٰلِحِينَ
Mmoja wao alisema: “Msimuue Yusufu, bali mtupeni chini kabisa ya kisima: msafara fulani utamchukua, ikiwa mtatenda.”
قَالَ قَآئِلٞ مِّنۡهُمُۥ لَا تَقۡتُلُواْ يُوسُفَ وَأَلۡقُوهُۥ فِي غَيَٰبَتِ ٱلۡجُبِّ يَلۡتَقِطۡهُۥ بَعۡضُ ٱلسَّيَّارَةِ إِن كُنتُمُۥ فَٰعِلِينَ
Walisema: “Ewe baba yetu, una nini hata hutuamini kuhusu Yusufu, ilhali sisi kwa yakini ni washauri wakweli kwake?
قَالُواْ يَٰأَبَانَا مَا لَكَ لَا تَأۡمَ۬نَّا عَلَىٰ يُوسُفَ وَإِنَّا لَهُۥ لَنَٰصِحُونَ
Mpeleke pamoja nasi kesho, ajiburudishe na acheze; tutakuwa kwa yakini watunzaji wake.”
أَرۡسِلۡهُۥ مَعَنَا غَدٗا نَّرۡتَعِ وَنَلۡعَبۡ وَإِنَّا لَهُۥ لَحَٰفِظُونَ
Alisema: “Kwa yakini inanihuzunisha mkimchukua, na ninaogopa kwamba mbwa mwitu atamla ilhali ninyi mngekuwa wasiojali naye.”
قَالَ إِنِّي لَيَحۡزُنُنِيَ أَن تَذۡهَبُواْ بِهِۦ وَأَخَافُ أَن يَأۡكُلَهُ ٱلذِّئۡبُ وَأَنتُمُۥ عَنۡهُۥ غَٰفِلُونَ
Walisema: “Kama mbwa mwitu angemla, ilhali sisi ni kundi lililoshikamana, ndipo tungekuwa kwa yakini waliopata hasara.”
قَالُواْ لَئِنۡ أَكَلَهُ ٱلذِّئۡبُ وَنَحۡنُ عُصۡبَةٌ إِنَّا إِذٗا لَّخَٰسِرُونَ
Walipomchukua na kukubaliana kumweka chini kabisa ya kisima — na Tukamfunulia: “Utawaarifu kwa yakini kuhusu jambo hili, ilhali hawahisi” —
فَلَمَّا ذَهَبُواْ بِهِۦ وَأَجۡمَعُواْ أَن يَجۡعَلُوهُۥ فِي غَيَٰبَتِ ٱلۡجُبِّۚ وَأَوۡحَيۡنَا إِلَيۡهِۦ لَتُنَبِّئَنَّهُمُۥ بِأَمۡرِهِمُۥ هَٰذَا وَهُمُۥ لَا يَشۡعُرُونَ
wakaja kwa baba yao jioni, wakilia, na wakasema: “Ewe baba yetu, sisi hakika tulienda kushindana mbio na tukamwacha Yusufu karibu na mizigo yetu, na mbwa mwitu akamla.
وَجَآءُو أَبَاهُمُۥ عِشَآءٗ يَبۡكُونَ قَالُواْ يَٰأَبَانَا إِنَّا ذَهَبۡنَا نَسۡتَبِقُ وَتَرَكۡنَا يُوسُفَ عِندَ مَتَٰعِنَا فَأَكَلَهُ ٱلذِّئۡبُۖ
Lakini hutatusadiki, hata tukisema kweli.”
وَمَا أَنتَ بِمُؤۡمِنٖ لَّنَا وَلَوۡ كُنَّا صَٰدِقِينَ
Na wakaleta kanzu yake iliyotiwa madoa ya damu ya uongo.
وَجَآءُو عَلَىٰ قَمِيصِهِۦ بِدَمٖ كَذِبٖۚ
Alisema: “Dhati yenu imewashawishi badala yake jambo.
قَالَ بَلۡ سَوَّلَتۡ لَكُمُۥ أَنفُسُكُمُۥ أَمۡرٗاۖ
Subira inayostahili!
فَصَبۡرٞ جَمِيلٞۖ
Na ni kwa Mungu ndiko inakopaswa kutafuta msaada dhidi ya yale mnayoyaeleza.”
وَٱللَّهُ ٱلۡمُسۡتَعَانُ عَلَىٰ مَا تَصِفُونَ
Na msafara ulifika; walituma mchota maji wao, ambaye alishusha ndoo yake. Alisema: “Habari njema! Huyu hapa mvulana!”
وَجَآءَتۡ سَيَّارَةٞ فَأَرۡسَلُواْ وَارِدَهُمُۥ فَأَدۡلَىٰ دَلۡوَهُۥۖ قَالَ يَٰبُشۡرَٰىَ هَٰذَا غُلَٰمٞۚ
Na wakamficha kama bidhaa —
وَأَسَرُّوهُۥ بِضَٰعَةٗۚ
lakini Mungu alikuwa Mjuzi wa Yote wa yale waliyokuwa wakifanya.
وَٱللَّهُ عَلِيمُۢ بِمَا يَعۡمَلُونَ
Na wakamuuza kwa bei iliyopunguzwa, sarafu chache zilizohesabiwa: hawakuweka umuhimu mkubwa kwake.
وَشَرَوۡهُۥ بِثَمَنِۭ بَخۡسٖ دَرَٰهِمَ مَعۡدُودَةٖ وَكَانُواْ فِيهِۦ مِنَ ٱلزَّٰهِدِينَ
Na yule aliyemnunua, huko Misri, alimwambia mke wake: “Mpe heshima makazi yake; huenda atatufaa, au tutamchukua kama mtoto.”
وَقَالَ ٱلَّذِي ٱشۡتَرَىٰهُۥ مِن مِّصۡرَ لِٱمۡرَأَتِهِۦ أَكۡرِمِي مَثۡوَىٰهُۥ عَسَىٰ أَن يَنفَعَنَا أَوۡ نَتَّخِذَهُۥ وَلَدٗاۚ
Na hivyo ndivyo Tulivyomweka Yusufu katika ardhi hii, na ili kumfundisha utabiri wa matukio —
وَكَذَٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوسُفَ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَلِنُعَلِّمَهُۥ مِن تَأۡوِيلِ ٱلۡأَحَادِيثِۚ
Mungu ni mshindi katika mpango Wake,
وَٱللَّهُ غَالِبٌ عَلَىٰ أَمۡرِهِۦ
lakini wengi wa watu hawajui.
وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ
Na alipofikia ukomavu wake kamili, Tulimpa hukumu na ujuzi:
وَلَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُۥ ءَاتَيۡنَٰهُۥ حُكۡمٗا وَعِلۡمٗاۚ
ndivyo Tunavyolipa wanaofanya wema.
وَكَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُحۡسِنِينَ
Na yule ambaye alikuwa nyumbani kwake alimtaka kutoka kwake mwenyewe; alifunga milango kwa vizuizi na akasema: “Njoo hapa.”
وَرَٰوَدَتۡهُ ٱلَّتِي هُوَ فِي بَيۡتِهَا عَن نَّفۡسِهِۦ وَغَلَّقَتِ ٱلۡأَبۡوَٰبَ وَقَالَتۡ هَيۡتُ لَكَۚ
Alisema: “Ninajiweka katika hifadhi ya Mungu!
قَالَ مَعَاذَ ٱللَّهِۖ
Ni bwana wangu: ameufanya makazi yangu kuwa mazuri,
إِنَّهُۥ رَبِّيَ أَحۡسَنَ مَثۡوَايَۖ
kwani madhalimu hawafanikiwi.”
إِنَّهُۥ لَا يُفۡلِحُ ٱلظَّٰلِمُونَ
Na hakika, yeye alikuwa na nia kwake,
وَلَقَدۡ هَمَّتۡ بِهِۦۖ
naye angalikuwa na nia kwake, kama hangaliona dhihirisho la Mlezi wake:
وَهَمَّ بِهَا لَوۡلَا أَن رَّءَا بُرۡهَٰنَ رَبِّهِۦۚ
ndivyo ilivyokuwa, ili Tumwondolee ubaya na ufuska,
كَذَٰلِكَ لِنَصۡرِفَ عَنۡهُ ٱلسُّوٓءَ وَٱلۡفَحۡشَآءَۚ
kwani alikuwa miongoni mwa watiifu Wetu waliosafishwa.
ا۪نَّهُۥ مِنۡ عِبَادِنَا ٱلۡمُخۡلِصِينَ
Na wote wawili wakajaribu kutangulizana kuelekea mlangoni, naye akararua kanzu yake kutoka nyuma, na wakamkuta mkuu wake mlangoni.
وَٱسۡتَبَقَا ٱلۡبَابَ وَقَدَّتۡ قَمِيصَهُۥ مِن دُبُرٖ وَأَلۡفَيَا سَيِّدَهَا لَدَا ٱلۡبَابِۚ
Alisema: “Ni nini malipo ya yule anayekusudia ubaya kwa ahali wako, ghairi ya gereza au adhabu yenye maumivu?”
قَالَتۡ مَا جَزَآءُ مَنۡ أَرَادَ بِأَهۡلِكَ سُوٓءًا إِلَّا أَن يُسۡجَنَ أَوۡ عَذَابٌ أَلِيمٞ
Alisema: “Yeye ndiye aliyetaka kunipata kutoka kwangu mwenyewe.”
قَالَ هِيَ رَٰوَدَتۡنِي عَن نَّفۡسِيۚ
Na shahidi wa ahali yake alishuhudia: “Kama kanzu yake imeraruliwa mbele, anasema kweli, naye ni miongoni mwa waongo; lakini kama kanzu yake imeraruliwa nyuma, amesema uongo,
وَشَهِدَ شَاهِدٞ مِّنۡ أَهۡلِهَا إِن كَانَ قَمِيصُهُۥ قُدَّ مِن قُبُلٖ فَصَدَقَتۡ وَهُوَ مِنَ ٱلۡكَٰذِبِينَ وَإِن كَانَ قَمِيصُهُۥ قُدَّ مِن دُبُرٖ فَكَذَبَتۡ
naye ni miongoni mwa wasadikifu.”
وَهُوَ مِنَ ٱلصَّٰدِقِينَ
Alipoona kwamba kanzu yake imeraruliwa nyuma, alisema: “Hii ni hila yenu: hila yenu ni hakika adhimu.
فَلَمَّا رَءَا قَمِيصَهُۥ قُدَّ مِن دُبُرٖ قَالَ إِنَّهُۥ مِن كَيۡدِكُنَّۖ إِنَّ كَيۡدَكُنَّ عَظِيمٞ
Yusufu, jiepushe na hili;
يُوسُفُ أَعۡرِضۡ عَنۡ هَٰذَاۚ
na wewe, omba msamaha kwa kosa lako, kwani wewe ni miongoni mwa wenye makosa.”
وَٱسۡتَغۡفِرِي لِذَنۢبِكِۖ إِنَّكِ كُنتِ مِنَ ٱلۡخَاطِـِٔينَ
Na wanawake, katika Jiji Kuu, walisema: “Mke wa Mwenye Uwezo anamtaka kijana wake kutoka kwake mwenyewe: kwa yakini amemteka kwa mapenzi;
۞ وَقَالَ نِسۡوَةٞ فِي ٱلۡمَدِينَةِ ٱمۡرَأَتُ ٱلۡعَزِيزِ تُرَٰوِدُ فَتَىٰهَا عَن نَّفۡسِهِۦۖ قَدۡ شَغَفَهَا حُبًّاۖ
tunamwona kwa yakini katika upotovu wa wazi.”
إِنَّا لَنَرَىٰهَا فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٖ
Aliposikia njama yao, aliwaalika na kuwaandalia mahali pa kuegemea; alimpa kila mmoja wao kisu, na akasema: “Toka mbele yao.”
فَلَمَّا سَمِعَتۡ بِمَكۡرِهِنَّ أَرۡسَلَتۡ إِلَيۡهِنَّ وَأَعۡتَدَتۡ لَهُنَّ مُتَّكَـٔٗا وَءَاتَتۡ كُلَّ وَٰحِدَةٖ مِّنۡهُنَّ سِكِّينٗا وَقَالَتُ ٱخۡرُجۡ عَلَيۡهِنَّۖ
Walipomwona, wakamwona mkubwa mno hata wakakata mikono yao, wakisema: “Mungu ameepushwa nalo! Huyu si binadamu:
فَلَمَّا رَأَيۡنَهُۥ أَكۡبَرۡنَهُۥ وَقَطَّعۡنَ أَيۡدِيَهُنَّ وَقُلۡنَ حَٰشَ لِلَّهِ مَا هَٰذَا بَشَرًا
huyu si ila Mtekelezaji mheshimiwa.”
إِنۡ هَٰذَا إِلَّا مَلَكٞ كَرِيمٞ
Alisema: “Huyu ndiye yule mliyenilaumu kwake.
قَالَتۡ فَذَٰلِكُنَّ ٱلَّذِي لُمۡتُنَّنِي فِيهِۦۖ
Nilimtaka hakika kutoka kwake mwenyewe, lakini alishikilia kwa nguvu ulinzi wake;
وَلَقَدۡ رَٰوَدتُّهُۥ عَن نَّفۡسِهِۦ فَٱسۡتَعۡصَمَۖ
na kama hatafanya yale ninayomwamuru, atafungwa kwa yakini gerezani, na atakuwa kwa yakini miongoni mwa walioshushwa hadhi.”
وَلَئِن لَّمۡ يَفۡعَلۡ مَا ءَامُرُهُۥ لَيُسۡجَنَنَّ وَلَيَكُونٗا مِّنَ ٱلصَّٰغِرِينَ
Alisema: “Mlezi wangu, gereza ni pendwa zaidi kwangu kuliko yale wanayoniitia; na kama Hutaniondolea hila yao, nitaelekea kwao na nitakuwa miongoni mwa wajinga.”
قَالَ رَبِّ ٱلسِّجۡنُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِمَّا يَدۡعُونَنِي إِلَيۡهِۦۖ وَإِلَّا تَصۡرِفۡ عَنِّي كَيۡدَهُنَّ أَصۡبُ إِلَيۡهِنَّ وَأَكُن مِّنَ ٱلۡجَٰهِلِينَ
Mlezi wake alimjibu na akamwondolea hila yao,
فَٱسۡتَجَابَ لَهُۥ رَبُّهُۥ فَصَرَفَ عَنۡهُۥ كَيۡدَهُنَّۚ
kwani Yeye ndiye Mwenye Kusikia, Mjuzi wa Yote.
إِنَّهُۥ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡعَلِيمُ
Kisha ikawadhihirikia, baada ya kuona ishara, kwamba wangemfunga kwa yakini kwa muda.
ثُمَّ بَدَا لَهُمُۥ مِنۢ بَعۡدِ مَا رَأَوُاْ ٱلۡأٓيَٰتِ لَيَسۡجُنُنَّهُۥ حَتَّىٰ حِينٖ
Na vijana wawili waliingia gerezani pamoja naye.
وَدَخَلَ مَعَهُ ٱلسِّجۡنَ فَتَيَانِۖ
Mmoja wao alisema: “Nilijiona nikikamua mvinyo.”
قَالَ أَحَدُهُمَا إِنِّي أَرَىٰنِيَ أَعۡصِرُ خَمۡرٗاۖ
Na yule mwingine alisema: “Nilijiona nikibeba juu ya kichwa changu mkate, ambao ndege walikuwa wakila.
وَقَالَ ٱلۡأٓخَرُ إِنِّي أَرَىٰنِيَ أَحۡمِلُ فَوۡقَ رَأۡسِي خُبۡزٗا تَأۡكُلُ ٱلطَّيۡرُ مِنۡهُۥۖ
Tuarifu kuhusu utabiri wake: tunakuona miongoni mwa wanaofanya wema.”
نَبِّئۡنَا بِتَأۡوِيلِهِۦۖ إِنَّا نَرَىٰكَ مِنَ ٱلۡمُحۡسِنِينَ
Alisema: “Hakuna chakula mlichoruzukiwa kitakacholetwa kwenu bila mimi kuwaarifu utabiri wake kabla hakijawafikia:
قَالَ لَا يَأۡتِيكُمَا طَعَامٞ تُرۡزَقَانِهِۦ إِلَّا نَبَّأۡتُكُمَا بِتَأۡوِيلِهِۦ قَبۡلَ أَن يَأۡتِيَكُمَاۚ
hilo ni sehemu ya yale Mlezi wangu alinifundisha,
ذَٰلِكُمَا مِمَّا عَلَّمَنِي رَبِّيۚ
kwani nimeacha mafundisho ya kaumu isiyomwamini Mungu, na inayokana Maisha ya Mwisho,
إِنِّي تَرَكۡتُ مِلَّةَ قَوۡمٖ لَّا يُؤۡمِنُونَ بِٱللَّهِ وَهُمُۥ بِٱلۡأٓخِرَةِ هُمُۥ كَٰفِرُونَ
na nimefuata mafundisho ya mababu zangu, Ibrahimu, Ishaka na Yakubu:
وَٱتَّبَعۡتُ مِلَّةَ ءَابَآءِيَ إِبۡرَٰهِيمَ وَإِسۡحَٰقَ وَيَعۡقُوبَۚ
haitupasi kumshirikisha Mungu na chochote.
مَا كَانَ لَنَا أَن نُّشۡرِكَ بِٱللَّهِ مِن شَيۡءٖۚ
Hilo linatokana na fadhila ya Mungu juu yetu na juu ya watu,
ذَٰلِكَ مِن فَضۡلِ ٱللَّهِ عَلَيۡنَا وَعَلَى ٱلنَّاسِ
lakini wengi wa watu hawana shukrani.
وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَشۡكُرُونَ
Enyi wenzangu wawili wa gerezani, je, mabwana waliogawanyika ni bora, au Mungu, Mmoja pekee, Mdhibiti?
يَٰصَٰحِبَيِ ٱلسِّجۡنِ ءَا۬رۡبَابٞ مُّتَفَرِّقُونَ خَيۡرٌ أَمِ ٱللَّهُ ٱلۡوَٰحِدُ ٱلۡقَهَّارُ
Mnachotii, pasipo Yeye, si chochote ila majina ya sifa mliyoyataja, ninyi na mababu zenu, bila Mungu kuteremsha mamlaka yoyote juu yake:
مَا تَعۡبُدُونَ مِن دُونِهِۦ إِلَّا أَسۡمَآءٗ سَمَّيۡتُمُوهَا أَنتُمُۥ وَءَابَآؤُكُمُۥ مَا أَنزَلَ ٱللَّهُ بِهَا مِن سُلۡطَٰنٍۚ
hukumu ni ya Mungu pekee:
إِنِ ٱلۡحُكۡمُ إِلَّا لِلَّهِ
Ameamuru kwamba mtii Yeye pekee:
أَمَرَ أَلَّا تَعۡبُدُواْ إِلَّا إِيَّاهُۥۚ
hiyo ndiyo Sheria iliyo sawa,
ذَٰلِكَ ٱلدِّينُ ٱلۡقَيِّمُ
lakini wengi wa watu hawajui.
وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ
Enyi wenzangu wawili wa gerezani, mmoja wenu wawili atamnywesha bwana wake mvinyo;
يَٰصَٰحِبَيِ ٱلسِّجۡنِ أَمَّا أَحَدُكُمَا فَيَسۡقِي رَبَّهُۥ خَمۡرٗاۖ
na yule mwingine atafungwa kwenye nguzo, na ndege watakula kichwa chake.
وَأَمَّا ٱلۡأٓخَرُ فَيُصۡلَبُ فَتَأۡكُلُ ٱلطَّيۡرُ مِن رَّأۡسِهِۦۚ
Jambo mlilonishauri limeamuliwa.”
قُضِيَ ٱلۡأَمۡرُ ٱلَّذِي فِيهِۦ تَسۡتَفۡتِيَانِ
Na alimwambia yule wa wawili aliyedhania kwamba angalinusuriwa: “Nikumbuke kwa bwana wako.”
وَقَالَ لِلَّذِي ظَنَّ أَنَّهُۥ نَاجٖ مِّنۡهُمَا ٱذۡكُرۡنِي عِندَ رَبِّكَ
Lakini Mwepushaji alimsahaulisha kutaja hilo kwa bwana wake, naye akakaa miaka kadhaa gerezani.
فَأَنسَىٰهُ ٱلشَّيۡطَٰنُ ذِكۡرَ رَبِّهِۦ فَلَبِثَ فِي ٱلسِّجۡنِ بِضۡعَ سِنِينَ
Na mfalme alisema: “Ninaona ng'ombe saba wanono wanaoliwa na saba wembamba, na masuke saba mabichi na mengine yaliyokauka:
وَقَالَ ٱلۡمَلِكُ إِنِّيَ أَرَىٰ سَبۡعَ بَقَرَٰتٖ سِمَانٖ يَأۡكُلُهُنَّ سَبۡعٌ عِجَافٞ وَسَبۡعَ سُنۢبُلَٰتٍ خُضۡرٖ وَأُخَرَ يَابِسَٰتٖۖ
Enyi baraza, nipeni maoni yenu kuhusu njozi yangu, ikiwa mnaweza kufasiri njozi.”
يَٰأَيُّهَا ٱلۡمَلَأُ اَ۬فۡتُونِي فِي رُءۡيَٰيَ إِن كُنتُمُۥ لِلرُّءۡيَا تَعۡبُرُونَ
Walisema: “Mkusanyiko wa ndoto zilizochanganyika,
قَالُواْ أَضۡغَٰثُ أَحۡلَٰمٖۖ
nasi hatuna ujuzi wa utabiri wa ndoto.”
وَمَا نَحۡنُ بِتَأۡوِيلِ ٱلۡأَحۡلَٰمِ بِعَٰلِمِينَ
Na yule wa wawili aliyekuwa amenusuriwa alisema, akikumbuka baada ya muda mrefu: “Nitawaarifu utabiri wake: nitumeni basi.”
وَقَالَ ٱلَّذِي نَجَا مِنۡهُمَا وَٱدَّكَرَ بَعۡدَ أُمَّةٍ أَنَا۠ أُنَبِّئُكُمُۥ بِتَأۡوِيلِهِۦ فَأَرۡسِلُونِ
“Yusufu, mtu msadikifu, tupe maoni yako kuhusu ng'ombe saba wanono wanaoliwa na saba wembamba, na masuke saba mabichi na mengine yaliyokauka, huenda nitarudi kwa watu, huenda watajua.”
يُوسُفُ أَيُّهَا ٱلصِّدِّيقُ أَفۡتِنَا فِي سَبۡعِ بَقَرَٰتٖ سِمَانٖ يَأۡكُلُهُنَّ سَبۡعٌ عِجَافٞ وَسَبۡعِ سُنۢبُلَٰتٍ خُضۡرٖ وَأُخَرَ يَابِسَٰتٖ لَّعَلِّيَ أَرۡجِعُ إِلَى ٱلنَّاسِ لَعَلَّهُمُۥ يَعۡلَمُونَ
Alisema: “Mtalima kwa miaka saba mfululizo, kwa bidii;
قَالَ تَزۡرَعُونَ سَبۡعَ سِنِينَ دَأۡبٗا
na yale mtakayokuwa mmevuna, yaweni ghalani katika suke lake, isipokuwa kidogo mtakachokula.
فَمَا حَصَدتُّمُۥ فَذَرُوهُۥ فِي سُنۢبُلِهِۦ إِلَّا قَلِيلٗا مِّمَّا تَأۡكُلُونَ
Kisha zitakuja, baada ya hilo, miaka saba mikali, ambayo itakula yale mtakayokuwa mmeyatanguliza kwa ajili yake, isipokuwa kidogo mtakachokilinda.
ثُمَّ يَأۡتِي مِنۢ بَعۡدِ ذَٰلِكَ سَبۡعٞ شِدَادٞ يَأۡكُلۡنَ مَا قَدَّمۡتُمُۥ لَهُنَّ إِلَّا قَلِيلٗا مِّمَّا تُحۡصِنُونَ
Kisha itakuja, baada ya hilo, mwaka ambao watu watapata mvua ya kuokoa, na ambao watakamua.”
ثُمَّ يَأۡتِي مِنۢ بَعۡدِ ذَٰلِكَ عَامٞ فِيهِۦ يُغَاثُ ٱلنَّاسُ وَفِيهِۦ يَعۡصِرُونَ
Na mfalme alisema: “Nileteeni.”
وَقَالَ ٱلۡمَلِكُ ٱئۡتُونِي بِهِۦۖ
Mjumbe alipomjia, alisema: “Rudi kwa bwana wako, na umuulize kuhusu wanawake waliokata mikono yao,
فَلَمَّا جَآءَهُ ٱلرَّسُولُ قَالَ ٱرۡجِعۡ إِلَىٰ رَبِّكَ فَسَلۡهُۥ مَا بَالُ ٱلنِّسۡوَةِ ٱلَّٰتِي قَطَّعۡنَ أَيۡدِيَهُنَّۚ
kwani Mlezi wangu ni Mjuzi wa Yote wa hila yao.”
إِنَّ رَبِّي بِكَيۡدِهِنَّ عَلِيمٞ
Alisema: “Hali yenu ilikuwaje, mlipomtaka Yusufu kutoka kwake mwenyewe?”
قَالَ مَا خَطۡبُكُنَّ إِذۡ رَٰوَدتُّنَّ يُوسُفَ عَن نَّفۡسِهِۦۚ
Walisema: “Mungu ameepushwa nalo! Hatumjui kuwa na ubaya wowote.”
قُلۡنَ حَٰشَ لِلَّهِ مَا عَلِمۡنَا عَلَيۡهِۦ مِن سُوٓءٖۚ
Mke wa Mwenye Uwezo alisema: “Sasa ukweli unadhihirika: mimi ndiye niliyemtaka kutoka kwake mwenyewe, naye ni kwa yakini miongoni mwa wasadikifu.”
قَالَتِ ٱمۡرَأَتُ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡـَٰٔنَ حَصۡحَصَ ٱلۡحَقُّ أَنَا۠ رَٰوَدتُّهُۥ عَن نَّفۡسِهِۦ وَإِنَّهُۥ لَمِنَ ٱلصَّٰدِقِينَ
“Hilo, ili ajue kwamba sikumsaliti kwa kutokuwepo kwake, na kwamba Mungu haongozi hila ya wasaliti.
ذَٰلِكَ لِيَعۡلَمَ أَنِّي لَمۡ أَخُنۡهُۥ بِٱلۡغَيۡبِ وَأَنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي كَيۡدَ ٱلۡخَآئِنِينَ
Na sijifanyi huru Dhati yangu:
۞ وَمَا أُبَرِّئُ نَفۡسِيۚ
Dhati huchochea kwa yakini ubaya, isipokuwa yule ambaye Mlezi wangu anamhurumia,
إِنَّ ٱلنَّفۡسَ لَأَمَّارَةُۢ بِٱلسُّوِّ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّيۚ
kwani Mlezi wangu ni Mwenye Msamaha tele, Mwenye Huruma.”
إِنَّ رَبِّي غَفُورٞ رَّحِيمٞ
Na mfalme alisema: “Nileteeni: nitamfanya kuwa wangu peke yangu.”
وَقَالَ ٱلۡمَلِكُ ٱئۡتُونِي بِهِۦ أَسۡتَخۡلِصۡهُۥ لِنَفۡسِيۖ
Alipozungumza naye, alisema: “Wewe leo, kwetu, uko katika nafasi ya mamlaka na kuaminiwa.”
فَلَمَّا كَلَّمَهُۥ قَالَ إِنَّكَ ٱلۡيَوۡمَ لَدَيۡنَا مَكِينٌ أَمِينٞ
Alisema: “Niweke juu ya akiba za ardhi hii, kwani mimi ni mtunzaji mjuzi.”
قَالَ ٱجۡعَلۡنِي عَلَىٰ خَزَآئِنِ ٱلۡأَرۡضِۖ إِنِّي حَفِيظٌ عَلِيمٞ
Na hivyo ndivyo Tulivyomweka Yusufu katika ardhi hii, akikaa mahali aliporidhia:
وَكَذَٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوسُفَ فِي ٱلۡأَرۡضِ يَتَبَوَّأُ مِنۡهَا حَيۡثُ نَشَآءُۚ
Tunampa huruma Yetu yeyote Tunayemridhia, wala hatuachi ujira wa wanaofanya wema upotee.
نُصِيبُ بِرَحۡمَتِنَا مَن نَّشَآءُۖ وَلَا نُضِيعُ أَجۡرَ ٱلۡمُحۡسِنِينَ
Na ujira wa Maisha ya Mwisho ni bora kwa yakini kwa wanaoamini na kujikinga.
وَلَأَجۡرُ ٱلۡأٓخِرَةِ خَيۡرٞ لِّلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَكَانُواْ يَتَّقُونَ
Na ndugu za Yusufu wakaja na kuingia kwake; aliwatambua, lakini wao hawakumtambua.
وَجَآءَ ا۪خۡوَةُ يُوسُفَ فَدَخَلُواْ عَلَيۡهِۦ فَعَرَفَهُمُۥ وَهُمُۥ لَهُۥ مُنكِرُونَ
Alipowaandalia mahitaji yao ya chakula, alisema: “Nileteeni ndugu mliye naye upande wa baba yenu.
وَلَمَّا جَهَّزَهُمُۥ بِجَهَازِهِمُۥ قَالَ ٱئۡتُونِي بِأَخٖ لَّكُمُۥ مِنۡ أَبِيكُمُۥۚ
Je, hamwoni kwamba ninatimiza kipimo kwa uaminifu na kwamba mimi ni bora wa wageni?
أَلَا تَرَوۡنَ أَنِّي أُوفِي ٱلۡكَيۡلَ وَأَنَا۠ خَيۡرُ ٱلۡمُنزِلِينَ
Na kama hamtaniletea yeye, hamtakuwa tena na kipimo kwangu, wala hamtanikaribia tena.”
فَإِن لَّمۡ تَأۡتُونِي بِهِۦ فَلَا كَيۡلَ لَكُمُۥ عِندِي وَلَا تَقۡرَبُونِ
Walisema: “Tutajaribu kumpata kutoka kwa baba yake, tutafanya hivyo kwa yakini.”
قَالُواْ سَنُرَٰوِدُ عَنۡهُۥ أَبَاهُۥ وَإِنَّا لَفَٰعِلُونَ
Na akawaambia vijana wake: “Wekeni bidhaa zao katika mifuko yao, huenda wataitambua watakapojigeuza kuelekea watu wao, huenda watarudi.”
وَقَالَ لِفِتۡيَتِهِ ٱجۡعَلُواْ بِضَٰعَتَهُمُۥ فِي رِحَالِهِمُۥ لَعَلَّهُمُۥ يَعۡرِفُونَهَا إِذَا ٱنقَلَبُواْ إِلَىٰ أَهۡلِهِمُۥ لَعَلَّهُمُۥ يَرۡجِعُونَ
Waliporudi kwa baba yao, walisema: “Ewe baba yetu, tumezuiwa kupata kipimo; mpeleke basi pamoja nasi ndugu yetu, tutapata kipimo, na kwa yakini tutakuwa watunzaji wake.”
فَلَمَّا رَجَعُواْ إِلَىٰ أَبِيهِمُۥ قَالُواْ يَٰأَبَانَا مُنِعَ مِنَّا ٱلۡكَيۡلُ فَأَرۡسِلۡ مَعَنَا أَخَانَا نَكۡتَلۡ وَإِنَّا لَهُۥ لَحَٰفِظُونَ
Alisema: “Je, ningewaamini kwa ajili yake kwa njia nyingine kuliko nilivyowaamini, hapo awali, kwa ajili ya ndugu yake?
قَالَ هَلۡ ءَامَنُكُمُۥ عَلَيۡهِۦ إِلَّا كَمَا أَمِنتُكُمُۥ عَلَىٰ أَخِيهِۦ مِن قَبۡلُ
Mungu ndiye mtunzaji bora,
فَٱللَّهُ خَيۡرٌ حِفۡظٗاۖ
na Yeye ndiye mwenye huruma zaidi ya wenye huruma.”
وَهُوَ أَرۡحَمُ ٱلرَّٰحِمِينَ
Walipofungua mizigo yao, walikuta bidhaa zao zimerudishwa kwao. Walisema: “Ewe baba yetu, tungetafuta nini zaidi?
وَلَمَّا فَتَحُواْ مَتَٰعَهُمُۥ وَجَدُواْ بِضَٰعَتَهُمُۥ رُدَّتۡ إِلَيۡهِمُۥۖ قَالُواْ يَٰأَبَانَا مَا نَبۡغِيۖ
Hizi ni bidhaa zetu, tumerudishiwa; tutawaletea mahitaji ahali wetu, tutamtunza ndugu yetu, na tutapata zaidi kipimo cha mtu mmoja:
هَٰذِهِۦ بِضَٰعَتُنَا رُدَّتۡ إِلَيۡنَاۖ وَنَمِيرُ أَهۡلَنَا وَنَحۡفَظُ أَخَانَا وَنَزۡدَادُ كَيۡلَ بَعِيرٖۖ
hicho ni kipimo rahisi.”
ذَٰلِكَ كَيۡلٞ يَسِيرٞ
Alisema: “Sitamtuma pamoja nanyi, hadi mniletee ahadi madhubuti mbele ya Mungu, kwamba mtanirudishia yeye kwa yakini, isipokuwa kama mtazingirwa.”
قَالَ لَنۡ أُرۡسِلَهُۥ مَعَكُمُۥ حَتَّىٰ تُؤۡتُونِۦ مَوۡثِقٗا مِّنَ ٱللَّهِ لَتَأۡتُنَّنِي بِهِۦ إِلَّا أَن يُحَاطَ بِكُمُۥۖ
Walipomletea ahadi yao madhubuti, alisema: “Mungu ni wakili wa yale tunayosema.”
فَلَمَّا ءَاتَوۡهُۥ مَوۡثِقَهُمُۥ قَالَ ٱللَّهُ عَلَىٰ مَا نَقُولُ وَكِيلٞ
Na alisema: “Enyi wanangu, msiingie kupitia mlango mmoja, bali ingieni kupitia milango tofauti;
وَقَالَ يَٰبَنِيَّ لَا تَدۡخُلُواْ مِنۢ بَابٖ وَٰحِدٖ وَٱدۡخُلُواْ مِنۡ أَبۡوَٰبٖ مُّتَفَرِّقَةٖۖ
sitawafaa kwa chochote dhidi ya Mungu:
وَمَا أُغۡنِي عَنكُمُۥ مِنَ ٱللَّهِ مِن شَيۡءٍۖ
hukumu ni ya Mungu pekee;
إِنِ ٱلۡحُكۡمُ إِلَّا لِلَّهِۖ
ni Kwake ninatoa uwakili,
عَلَيۡهِۦ تَوَكَّلۡتُۖ
na wale wanaotoa uwakili, wampe Yeye.”
وَعَلَيۡهِۦ فَلۡيَتَوَكَّلِ ٱلۡمُتَوَكِّلُونَ
Walipoingia kama baba yao alivyowaamuru, hilo halikuwafaa kwa chochote dhidi ya Mungu, isipokuwa hitaji katika Dhati ya Yakubu, alilolitimiza;
وَلَمَّا دَخَلُواْ مِنۡ حَيۡثُ أَمَرَهُمُۥ أَبُوهُمُۥ مَا كَانَ يُغۡنِي عَنۡهُمُۥ مِنَ ٱللَّهِ مِن شَيۡءٍ إِلَّا حَاجَةٗ فِي نَفۡسِ يَعۡقُوبَ قَضَىٰهَاۚ
alikuwa na ujuzi kwa yakini Tuliomfundisha,
وَإِنَّهُۥ لَذُو عِلۡمٖ لِّمَا عَلَّمۡنَٰهُۥ
lakini wengi wa watu hawajui.
وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ
Walipoingia kwa Yusufu, alimkaribisha ndugu yake kwake,
وَلَمَّا دَخَلُواْ عَلَىٰ يُوسُفَ ءَاوَىٰ إِلَيۡهِۦ أَخَاهُۥۖ
na akasema: “Mimi, hakika, ni ndugu yako: usisononeke basi kwa yale waliyokuwa wakifanya.”
قَالَ إِنِّيَ أَنَا۠ أَخُوكَ فَلَا تَبۡتَئِسۡ بِمَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ
Alipowaandalia mahitaji yao, aliweka kikombe katika mfuko wa ndugu yake; kisha mtangazaji alitangaza: “Enyi msafara, ninyi kwa yakini ni wezi!”
فَلَمَّا جَهَّزَهُمُۥ بِجَهَازِهِمُۥ جَعَلَ ٱلسِّقَايَةَ فِي رَحۡلِ أَخِيهِۦ ثُمَّ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ أَيَّتُهَا ٱلۡعِيرُ إِنَّكُمُۥ لَسَٰرِقُونَ
Walisema, wakimkabili: “Mmekosa nini?”
قَالُواْ وَأَقۡبَلُواْ عَلَيۡهِمُۥ مَاذَا تَفۡقِدُونَ
Walisema: “Tumekosa kipimo cha mfalme;
قَالُواْ نَفۡقِدُ صُوَاعَ ٱلۡمَلِكِ
yule atakayekirudisha atapata mzigo wa mtu mmoja, nami ni mdhamini wake.”
وَلِمَن جَآءَ بِهِۦ حِمۡلُ بَعِيرٖ وَأَنَا۠ بِهِۦ زَعِيمٞ
Walisema: “Kwa Mungu, mnajua hakika kwamba hatukuja kueneza ufisadi katika ardhi hii, na kwamba sisi si wezi.”
قَالُواْ تَٱللَّهِ لَقَدۡ عَلِمۡتُمُۥ مَا جِئۡنَا لِنُفۡسِدَ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَمَا كُنَّا سَٰرِقِينَ
Walisema: “Malipo yake yatakuwa nini basi, ikiwa ninyi ni waongo?”
قَالُواْ فَمَا جَزَٰٓؤُهُۥ إِن كُنتُمُۥ كَٰذِبِينَ
Walisema: “Malipo yake: yule atakayepatikana kwenye mfuko wake, yeye mwenyewe ndiye malipo yake.
قَالُواْ جَزَٰٓؤُهُۥ مَن وُجِدَ فِي رَحۡلِهِۦ فَهُوَ جَزَٰٓؤُهُۥۚ
Hivyo ndivyo tunavyolipa madhalimu.”
كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلظَّٰلِمِينَ
Alianza na magunia yao kabla ya gunia la ndugu yake, kisha akakitoa kutoka kwenye gunia la ndugu yake:
فَبَدَأَ بِأَوۡعِيَتِهِمُۥ قَبۡلَ وِعَآءِ اَ۬خِيهِۦ ثُمَّ ٱسۡتَخۡرَجَهَا مِن وِعَآءِ اَ۬خِيهِۦۚ
hivyo ndivyo Tulivyopanga njama kwa ajili ya Yusufu:
كَذَٰلِكَ كِدۡنَا لِيُوسُفَۖ
hakuwa na uwezo, kulingana na sheria ya mfalme, wa kumchukua ndugu yake, isipokuwa kama Mungu ataridhia.
مَا كَانَ لِيَأۡخُذَ أَخَاهُۥ فِي دِينِ ٱلۡمَلِكِ إِلَّا أَن يَشَآءَ ٱللَّهُۚ
Tunainua kwa daraja Tunayeridhia,
نَرۡفَعُ دَرَجَٰتِ مَن نَّشَآءُۗ
na juu ya kila mwenye ujuzi, yupo mjuzi.
وَفَوۡقَ كُلِّ ذِي عِلۡمٍ عَلِيمٞ
Walisema: “Kama ameiba, ndugu yake naye ameiba hapo awali.”
۞ قَالُواْ إِن يَسۡرِقۡ فَقَدۡ سَرَقَ أَخٞ لَّهُۥ مِن قَبۡلُۚ
Yusufu aliliweka hilo siri ndani yake na hakuwadhihirishia;
فَأَسَرَّهَا يُوسُفُ فِي نَفۡسِهِۦ وَلَمۡ يُبۡدِهَا لَهُمُۥۚ
akasema: “Mko katika mahali pabaya zaidi,
قَالَ أَنتُمُۥ شَرّٞ مَّكَانٗاۖ
na Mungu anajua zaidi yale mnayoeleza.”
وَٱللَّهُ أَعۡلَمُ بِمَا تَصِفُونَ
Walisema: “Ewe Mwenye Uwezo, ana baba, mzee mkongwe sana; mchukue basi mmoja wetu mahali pake: tunakuona miongoni mwa wanaofanya wema.”
قَالُواْ يَٰأَيُّهَا ٱلۡعَزِيزُ إِنَّ لَهُۥ أَبٗا شَيۡخٗا كَبِيرٗا فَخُذۡ أَحَدَنَا مَكَانَهُۥۖ إِنَّا نَرَىٰكَ مِنَ ٱلۡمُحۡسِنِينَ
Alisema: “Tunajiweka katika hifadhi ya Mungu tusimchukue mwingine kuliko yule tuliyempata naye kitu chetu: ndipo tungekuwa kwa yakini madhalimu.”
قَالَ مَعَاذَ ٱللَّهِ أَن نَّأۡخُذَ إِلَّا مَن وَجَدۡنَا مَتَٰعَنَا عِندَهُۥ إِنَّا إِذٗا لَّظَٰلِمُونَ
Walipokata tamaa kabisa kwake, walijitenga kwa mazungumzo ya siri.
فَلَمَّا ٱسۡتَٰيَسُواْ مِنۡهُۥ خَلَصُواْ نَجِيّٗاۖ
Mkubwa wao alisema: “Hamjui kwamba baba yenu amechukua kwenu ahadi madhubuti mbele ya Mungu,
قَالَ كَبِيرُهُمُۥ أَلَمۡ تَعۡلَمُواْ أَنَّ أَبَاكُمُۥ قَدۡ أَخَذَ عَلَيۡكُمُۥ مَوۡثِقٗا مِّنَ ٱللَّهِ
na kwamba hapo awali mlipuuza wajibu wenu kwa Yusufu?
وَمِن قَبۡلُ مَا فَرَّطتُمُۥ فِي يُوسُفَۖ
Sitaondoka basi katika ardhi hii, hadi baba yangu aniruhusu, au Mungu ahukumu kwa niaba yangu:
فَلَنۡ أَبۡرَحَ ٱلۡأَرۡضَ حَتَّىٰ يَأۡذَنَ لِي أَبِيَ أَوۡ يَحۡكُمَ ٱللَّهُ لِيۖ
Yeye ndiye bora wa mahakimu.
وَهُوَ خَيۡرُ ٱلۡحَٰكِمِينَ
Rudini kwa baba yenu, na semeni: ‘Ewe baba yetu, mwanao ametangazwa hakika kuwa mwizi;
ٱرۡجِعُواْ إِلَىٰ أَبِيكُمُۥ فَقُولُواْ يَٰأَبَانَا إِنَّ ٱبۡنَكَ سَرَقَ
nasi hatushuhudii ila yale tunayojua, na hatukuweza kulinda kile kilichokuwa nje ya hisi.
وَمَا شَهِدۡنَا إِلَّا بِمَا عَلِمۡنَا وَمَا كُنَّا لِلۡغَيۡبِ حَٰفِظِينَ
Na uliza mji tuliokuwa ndani yake, na msafara tuliorudi nao: sisi kwa yakini ni wasadikifu.’”
وَسَلِ ٱلۡقَرۡيَةَ ٱلَّتِي كُنَّا فِيهَا وَٱلۡعِيرَ ٱلَّتِي أَقۡبَلۡنَا فِيهَاۖ وَإِنَّا لَصَٰدِقُونَ
Alisema: “Dhati yenu imewashawishi badala yake jambo.
قَالَ بَلۡ سَوَّلَتۡ لَكُمُۥ أَنفُسُكُمُۥ أَمۡرٗاۖ
Subira inayostahili!
فَصَبۡرٞ جَمِيلٌۖ
Huenda Mungu akinirudishia wote,
عَسَى ٱللَّهُ أَن يَأۡتِيَنِي بِهِمُۥ جَمِيعًاۚ
kwani Yeye ndiye Mjuzi wa Yote, Mwenye Hekima.”
إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡعَلِيمُ ٱلۡحَكِيمُ
Na akawageuzia mgongo na akasema: “Ee uchungu wangu, kwa Yusufu!”
وَتَوَلَّىٰ عَنۡهُمُۥ وَقَالَ يَٰأَسَفَىٰ عَلَىٰ يُوسُفَ
Na macho yake yakawa meupe kwa masikitiko, huku akimeza dhiki yake.
وَٱبۡيَضَّتۡ عَيۡنَاهُۥ مِنَ ٱلۡحُزۡنِ فَهُوَ كَظِيمٞ
Walisema: “Kwa Mungu, hutaacha kumkumbuka Yusufu, hadi uchoke kabisa au uangamie.”
قَالُواْ تَٱللَّهِ تَفۡتَؤُاْ تَذۡكُرُ يُوسُفَ حَتَّىٰ تَكُونَ حَرَضًا أَوۡ تَكُونَ مِنَ ٱلۡهَٰلِكِينَ
Alisema: “Ninalalamika kwa Mungu tu kuhusu kububujika kwangu na masikitiko yangu,
قَالَ إِنَّمَا أَشۡكُواْ بَثِّي وَحُزۡنِي إِلَى ٱللَّهِ
na ninajua, kutoka kwa Mungu, yale msiyoyajua.
وَأَعۡلَمُ مِنَ ٱللَّهِ مَا لَا تَعۡلَمُونَ
Enyi wanangu, nendeni na mtafute habari za Yusufu na ndugu yake, wala msikate tamaa katika pumziko la Mungu,
يَٰبَنِيَّ ٱذۡهَبُواْ فَتَحَسَّسُواْ مِن يُوسُفَ وَأَخِيهِۦ وَلَا تَايَسُواْ مِن رَّوۡحِ ٱللَّهِۖ
kwani hakuna anayekata tamaa katika pumziko la Mungu, isipokuwa kaumu inayokana.”
إِنَّهُۥ لَا يَايَسُ مِن رَّوۡحِ ٱللَّهِ إِلَّا ٱلۡقَوۡمُ ٱلۡكَٰفِرُونَ
Walipoingia kwake, walisema: “Ewe Mwenye Uwezo, madhara yametugusa, pamoja na ahali wetu, na tumekuja na bidhaa ya thamani ndogo:
فَلَمَّا دَخَلُواْ عَلَيۡهِۦ قَالُواْ يَٰأَيُّهَا ٱلۡعَزِيزُ مَسَّنَا وَأَهۡلَنَا ٱلضُّرُّ وَجِئۡنَا بِبِضَٰعَةٖ مُّزۡجَىٰةٖ
tupe basi kipimo kwa uaminifu, na utufanyie hisani,
فَأَوۡفِ لَنَا ٱلۡكَيۡلَ وَتَصَدَّقۡ عَلَيۡنَاۖ
kwani Mungu huwalipa wanaofanya hisani.”
إِنَّ ٱللَّهَ يَجۡزِي ٱلۡمُتَصَدِّقِينَ
Alisema: “Mnajua mliyomtendea Yusufu na ndugu yake, ilhali mlikuwa wajinga?”
قَالَ هَلۡ عَلِمۡتُمُۥ مَا فَعَلۡتُمُۥ بِيُوسُفَ وَأَخِيهِۦ إِذۡ أَنتُمُۥ جَٰهِلُونَ
Walisema: “Je, kweli ni wewe, Yusufu?”
قَالُواْ إِنَّكَ لَأَنتَ يُوسُفُۖ
Alisema: “Mimi ni Yusufu, na huyu ni ndugu yangu.
قَالَ أَنَا۠ يُوسُفُ وَهَٰذَا أَخِيۖ
Mungu ametutunukia:
قَدۡ مَنَّ ٱللَّهُ عَلَيۡنَاۖ
yeyote anayejikinga na kuwa na subira — Mungu hawaachi hakika ujira wa wanaofanya wema upotee.”
إِنَّهُۥ مَن يَتَّقِ وَيَصۡبِرۡ فَإِنَّ ٱللَّهَ لَا يُضِيعُ أَجۡرَ ٱلۡمُحۡسِنِينَ
Walisema: “Kwa Mungu, Mungu amekupendelea hakika kuliko sisi, nasi kwa yakini tulikuwa na makosa.”
قَالُواْ تَٱللَّهِ لَقَدۡ ءَاثَرَكَ ٱللَّهُ عَلَيۡنَا وَإِن كُنَّا لَخَٰطِـِٔينَ
Alisema: “Hakuna lawama juu yenu:
قَالَ لَا تَثۡرِيبَ عَلَيۡكُمُ
leo, Mungu anawasamehe,
ٱلۡيَوۡمَۖ يَغۡفِرُ ٱللَّهُ لَكُمُۥۖ
Yeye ndiye mwenye huruma zaidi ya wenye huruma.
وَهُوَ أَرۡحَمُ ٱلرَّٰحِمِينَ
Nendeni na kanzu yangu hii, na mtupeni juu ya uso wa baba yangu: atapata kuona tena. Nileteeni baadaye ahali wenu wote.”
ٱذۡهَبُواْ بِقَمِيصِي هَٰذَا فَأَلۡقُوهُۥ عَلَىٰ وَجۡهِ أَبِي يَأۡتِ بَصِيرٗا وَأۡتُونِي بِأَهۡلِكُمُۥ أَجۡمَعِينَ
Msafara ulipoondoka, baba yao alisema: “Ninanusa kwa yakini harufu ya Yusufu, ikiwa hamnidhanii kuwa mwenye kupayuka.”
وَلَمَّا فَصَلَتِ ٱلۡعِيرُ قَالَ أَبُوهُمُۥ إِنِّي لَأَجِدُ رِيحَ يُوسُفَۖ لَوۡلَا أَن تُفَنِّدُونِ
Walisema: “Kwa Mungu, wewe kwa yakini uko katika upotovu wako wa zamani.”
قَالُواْ تَٱللَّهِ إِنَّكَ لَفِي ضَلَٰلِكَ ٱلۡقَدِيمِ
Mpasha habari njema alipofika, aliitupa juu ya uso wake, naye akapata kuona upesi.
فَلَمَّا أَن جَآءَ ٱلۡبَشِيرُ أَلۡقَىٰهُۥ عَلَىٰ وَجۡهِهِۦ فَٱرۡتَدَّ بَصِيرٗاۖ
Alisema: “Je, sikuwaambia kwamba ninajua, kutoka kwa Mungu, yale msiyoyajua?”
قَالَ أَلَمۡ أَقُل لَّكُمُۥ إِنِّيَ أَعۡلَمُ مِنَ ٱللَّهِ مَا لَا تَعۡلَمُونَ
Walisema: “Ewe baba yetu, omba msamaha kwa makosa yetu, kwani tulikuwa na makosa.”
قَالُواْ يَٰأَبَانَا ٱسۡتَغۡفِرۡ لَنَا ذُنُوبَنَا إِنَّا كُنَّا خَٰطِـِٔينَ
Alisema: “Nitaomba hivi karibuni msamaha wa Mlezi wangu kwa ajili yenu:
قَالَ سَوۡفَ أَسۡتَغۡفِرُ لَكُمُۥ رَبِّيۖ
Yeye ndiye hakika, Mwenye Msamaha tele, Mwenye Huruma.”
إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ
Walipoingia kwa Yusufu, alimkaribisha baba yake na mama yake kwake, na akasema: “Ingieni Misri, Mungu akiridhia, kwa usalama.”
فَلَمَّا دَخَلُواْ عَلَىٰ يُوسُفَ ءَاوَىٰ إِلَيۡهِۦ أَبَوَيۡهِۦ وَقَالَ ٱدۡخُلُواْ مِصۡرَ إِن شَآءَ ٱللَّهُ ءَامِنِينَ
Na akawainua baba yake na mama yake juu ya jengo, nao wakaanguka mbele yake wakisujudu.
وَرَفَعَ أَبَوَيۡهِۦ عَلَى ٱلۡعَرۡشِ وَخَرُّواْ لَهُۥ سُجَّدٗاۖ
Na akasema: “Ewe baba yangu, huu ndio utabiri wa njozi yangu ya zamani: Mlezi wangu ameifanya kuwa kweli.
وَقَالَ يَٰأَبَتِ هَٰذَا تَأۡوِيلُ رُءۡيَٰيَ مِن قَبۡلُ قَدۡ جَعَلَهَا رَبِّي حَقّٗاۖ
Na Alinifanyia wema, aliponitoa gerezani, na kuwaleta kutoka mashambani, baada ya Mwepushaji kupanda mfarakano kati ya ndugu zangu na mimi.
وَقَدۡ أَحۡسَنَ بِي إِذۡ أَخۡرَجَنِي مِنَ ٱلسِّجۡنِ وَجَآءَ بِكُمُۥ مِنَ ٱلۡبَدۡوِ مِنۢ بَعۡدِ أَن نَّزَغَ ٱلشَّيۡطَٰنُ بَيۡنِي وَبَيۡنَ إِخۡوَتِيۚ
Mlezi wangu ni Mpole katika Anachokiridhia,
إِنَّ رَبِّي لَطِيفٞ لِّمَا يَشَآءُۚ
kwani Yeye ndiye Mjuzi wa Yote, Mwenye Hekima.
اِ۪نَّهُۥ هُوَ ٱلۡعَلِيمُ ٱلۡحَكِيمُ
Mlezi wangu, Umenipa sehemu ya ufalme, na Umenifundisha utabiri wa matukio.
۞ رَبِّ قَدۡ ءَاتَيۡتَنِي مِنَ ٱلۡمُلۡكِ وَعَلَّمۡتَنِي مِن تَأۡوِيلِ ٱلۡأَحَادِيثِۚ
Asili ya mbingu na ardhi, Wewe ni Mwandani wangu katika Maisha haya ya Karibu na katika Maisha ya Mwisho: nilinde kwa uaminifu, nikiwa mnyoofu Kwako, na nifanye nijiunge na walio mazima.”
فَاطِرَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ أَنتَ وَلِيِّۦ فِي ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةِۖ تَوَفَّنِي مُسۡلِمٗا وَأَلۡحِقۡنِي بِٱلصَّٰلِحِينَ
Hilo ni sehemu ya taarifa kuhusu yaliyo nje ya hisi, Tunazokufunulia:
ذَٰلِكَ مِنۡ أَنۢبَآءِ ٱلۡغَيۡبِ نُوحِيهِۦ إِلَيۡكَۖ
hukuwa pamoja nao walipokubaliana kuhusu jambo lao huku wakipanga njama.
وَمَا كُنتَ لَدَيۡهِمُۥ إِذۡ أَجۡمَعُواْ أَمۡرَهُمُۥ وَهُمُۥ يَمۡكُرُونَ
Na wengi wa watu, hata ungetaka sana, si waumini.
وَمَا أَكۡثَرُ ٱلنَّاسِ وَلَوۡ حَرَصۡتَ بِمُؤۡمِنِينَ
Na huwaombi, kwa hili, ujira wowote:
وَمَا تَسۡـَٔلُهُمُۥ عَلَيۡهِۦ مِنۡ أَجۡرٍۚ
huu si ila ukumbusho kwa viumbe vyote.
إِنۡ هُوَ إِلَّا ذِكۡرٞ لِّلۡعَٰلَمِينَ
Ni ishara ngapi, katika mbingu na ardhini, wanazopita mbele yake wakizikwepa!
وَكَآئِن مِّنۡ ءَايَةٖ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ يَمُرُّونَ عَلَيۡهَا وَهُمُۥ عَنۡهَا مُعۡرِضُونَ
Na wengi wao hawamwamini Mungu ila wanapomshirikisha.
وَمَا يُؤۡمِنُ أَكۡثَرُهُمُۥ بِٱللَّهِ إِلَّا وَهُمُۥ مُشۡرِكُونَ
Je, wana uhakika basi kwamba haitawajia, kutoka kwa adhabu ya Mungu, kile kinachowafunika, au kwamba Saa haitawajia ghafla, bila wao kuhisi?
أَفَأَمِنُواْ أَن تَأۡتِيَهُمُۥ غَٰشِيَةٞ مِّنۡ عَذَابِ ٱللَّهِ أَوۡ تَأۡتِيَهُمُ ٱلسَّاعَةُ بَغۡتَةٗ وَهُمُۥ لَا يَشۡعُرُونَ
Sema: “Hii ndiyo njia yangu: ninaita kwa Mungu.
قُلۡ هَٰذِهِۦ سَبِيلِي أَدۡعُواْ إِلَى ٱللَّهِۚ
Katika maono kamili, mimi na wale wanaonifuata.
عَلَىٰ بَصِيرَةٍ أَنَا۠ وَمَنِ ٱتَّبَعَنِيۖ
Na utukufu ni wa Mungu!
وَسُبۡحَٰنَ ٱللَّهِ
Na mimi si miongoni mwa wanaoshirikisha.”
وَمَا أَنَا۠ مِنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ
Na Hatukutuma, kabla yako, ila wanaume ambao Tulikuwa Tukiwafunulia, miongoni mwa watu wa miji.
وَمَا أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ إِلَّا رِجَالٗا يُوحَيٰ إِلَيۡهِمُۥ مِنۡ أَهۡلِ ٱلۡقُرَىٰۗ
Je, hawajasafiri ardhini basi ili kutazama hatima ya wale wa kabla yao?
أَفَلَمۡ يَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَيَنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمُۥۗ
Na makazi ya Maisha ya Mwisho ni bora kwa yakini kwa wale waliojikinga:
وَلَدَارُ ٱلۡأٓخِرَةِ خَيۡرٞ لِّلَّذِينَ ٱتَّقَوۡاْۚ
je, hamtumii basi akili?
أَفَلَا يَعۡقِلُونَ
Hadi, wajumbe walipokata tamaa kabisa na wakadhani kwamba walikuwa wameitwa waongo, msaada Wetu uliwajia, na akanusuriwa yule Tuliyemridhia,
حَتَّىٰ إِذَا ٱسۡتَٰيَسَ ٱلرُّسُلُ وَظَنُّواْ أَنَّهُمُۥ قَدۡ كُذِّبُواْ جَآءَهُمُۥ نَصۡرُنَا فَنُـۨجِي مَن نَّشَآءُۖ
wala ukali Wetu haubatilishwi kwa kaumu iliyotengwa.
وَلَا يُرَدُّ بَأۡسُنَا عَنِ ٱلۡقَوۡمِ ٱلۡمُجۡرِمِينَ
Palikuwa hakika, katika simulizi yao, somo kwa wenye akili:
لَقَدۡ كَانَ فِي قَصَصِهِمُۥ عِبۡرَةٞ لِّأُوْلِي ٱلۡأَلۡبَٰبِۗ
haukuwa mazungumzo yaliyobuniwa,
مَا كَانَ حَدِيثٗا يُفۡتَرَىٰ
bali uthibitisho wa yale yaliyotangulia, ufafanuzi wa kila kitu, na mwongozo na huruma kwa kaumu inayoamini.
وَلَٰكِن تَصۡدِيقَ ٱلَّذِي بَيۡنَ يَدَيۡهِۦ وَتَفۡصِيلَ كُلِّ شَيۡءٖ وَهُدٗى وَرَحۡمَةٗ لِّقَوۡمٖ يُؤۡمِنُونَ