Luqman لقمان

آنان بر راهنمایی‌ای از سرپرست خود هستند،

أُوْلَٰٓئِكَ عَلَىٰ هُدٗى مِّن رَّبِّهِمۡۖ

و در میان انسان‌ها کسی است که گفتار سرگرم‌کننده می‌خرد، تا بی‌دانش از راه خدا گمراه کند، و آن را به مسخره می‌گیرد؛

وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَشۡتَرِي لَهۡوَ ٱلۡحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ بِغَيۡرِ عِلۡمٖ وَيَتَّخِذُهَا هُزُؤًاۚ

و چون نشانه‌های ما بر او برخوانده شود، خودبزرگ‌بین پشت می‌کند، گویی آن‌ها را نشنیده است، گویی در گوش‌هایش کری‌ای است:

وَإِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِ ءَايَٰتُنَا وَلَّىٰ مُسۡتَكۡبِرٗا كَأَن لَّمۡ يَسۡمَعۡهَا كَأَنَّ فِيٓ أُذُنَيۡهِ وَقۡرٗاۖ

کسانی که باور آوردند و کردارهای شایسته به‌جا آوردند همانا باغ‌های دهش دارند، که در آن جاودانه می‌مانند —

إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ لَهُمۡ جَنَّٰتُ ٱلنَّعِيمِ خَٰلِدِينَ فِيهَاۖ

وعدهٔ خدا، به حقیقت؛

وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٗاۚ

آسمان‌ها را بی‌ستون آفرید

خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ بِغَيۡرِ عَمَدٖ

که بتوانید آن‌ها را ببینید؛

تَرَوۡنَهَاۖ

و بر زمین لنگرهایی استوار افکند، تا با شما نلرزد، و در آن هر گونه جنبنده را پراکند؛

وَأَلۡقَىٰ فِي ٱلۡأَرۡضِ رَوَٰسِيَ أَن تَمِيدَ بِكُمۡ وَبَثَّ فِيهَا مِن كُلِّ دَآبَّةٖۚ

این است آفرینش خدا:

هَٰذَا خَلۡقُ ٱللَّهِ

پس به من نشان دهید آنچه را کسانی که غیر از او هستند آفریده‌اند.

فَأَرُونِي مَاذَا خَلَقَ ٱلَّذِينَ مِن دُونِهِۦۚ

و ما به لقمان همانا فرزانگی دادیم: «برای خدا سپاس‌گزار باش»؛

وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا لُقۡمَٰنَ ٱلۡحِكۡمَةَ أَنِ ٱشۡكُرۡ لِلَّهِۚ

و هر که سپاس‌گزار است تنها برای خود سپاس‌گزار است،

وَمَن يَشۡكُرۡ فَإِنَّمَا يَشۡكُرُ لِنَفۡسِهِۦۖ

و چون لقمان به پسر خود گفت، در حالی که او را اندرز می‌داد: «ای پسرک من، برای خدا انباز مگیر؛

وَإِذۡ قَالَ لُقۡمَٰنُ لِٱبۡنِهِۦ وَهُوَ يَعِظُهُۥ يَٰبُنَيِّ لَا تُشۡرِكۡ بِٱللَّهِۖ

و ما به انسان دربارهٔ پدر و مادرش سفارش کردیم —

وَوَصَّيۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ بِوَٰلِدَيۡهِ

مادرش او را حمل کرد، سستی بر سستی،

حَمَلَتۡهُ أُمُّهُۥ وَهۡنًا عَلَىٰ وَهۡنٖ

و از شیر گرفتن او در دو سالی که پس از آن می‌آید به پایان می‌رسد —:

وَفِصَٰلُهُۥ فِي عَامَيۡنِ

«نسبت به من و نسبت به پدر و مادرت سپاس‌گزار باش؛

أَنِ ٱشۡكُرۡ لِي وَلِوَٰلِدَيۡكَ

و اگر با تو مبارزه کنند تا چیزی را که دربارهٔ آن هیچ دانشی نداری با من انباز گیری، به آنان گردن منه؛

وَإِن جَٰهَدَاكَ عَلَىٰٓ أَن تُشۡرِكَ بِي مَا لَيۡسَ لَكَ بِهِۦ عِلۡمٞ فَلَا تُطِعۡهُمَاۖ

اما در زندگی نزدیک به شیوه‌ای شناخته‌شده با آنان همراهی کن،

وَصَاحِبۡهُمَا فِي ٱلدُّنۡيَا مَعۡرُوفٗاۖ

و راه آن را که به من روی می‌آورد پیروی کن؛

وَٱتَّبِعۡ سَبِيلَ مَنۡ أَنَابَ إِلَيَّۚ

«ای پسرک من، اگر آن به سنگینی دانهٔ خردل می‌بود، و در صخره یا در آسمان‌ها یا بر زمین می‌بود، خدا آن را می‌آورد،

يَٰبُنَيِّ إِنَّهَآ إِن تَكُ مِثۡقَالَ حَبَّةٖ مِّنۡ خَرۡدَلٖ فَتَكُن فِي صَخۡرَةٍ أَوۡ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ أَوۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ يَأۡتِ بِهَا ٱللَّهُۚ

ای پسرک من، تماس را پابرجا نگه دار،

يَٰبُنَيِّ أَقِمِ ٱلصَّلَوٰةَ

و آنچه را شناخته‌شده است دستور بده،

وَأۡمُرۡ بِٱلۡمَعۡرُوفِ

و آنچه را مردود است ممنوع کن،

وَٱنۡهَ عَنِ ٱلۡمُنكَرِ

و در برابر آنچه به تو می‌رسد شکیبایی کن،

وَٱصۡبِرۡ عَلَىٰ مَآ أَصَابَكَۖ

و رخسار خود را برای انسان‌ها کج مکن،

وَلَا تُصَعِّرۡ خَدَّكَ لِلنَّاسِ

و بر زمین با ناز راه مرو،

وَلَا تَمۡشِ فِي ٱلۡأَرۡضِ مَرَحًاۖ

و در گام‌برداشتن میانه‌رو باش،

وَٱقۡصِدۡ فِي مَشۡيِكَ

و صدایت را پایین بیاور:

وَٱغۡضُضۡ مِن صَوۡتِكَۚ

آیا ندیده‌اید که خدا آنچه را در آسمان‌هاست و آنچه را بر زمین است برای شما رام کرد، و دهش‌های خود را، آشکار و درونی، بر شما سرشار ساخت؟

أَلَمۡ تَرَوۡاْ أَنَّ ٱللَّهَ سَخَّرَ لَكُم مَّا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ وَأَسۡبَغَ عَلَيۡكُمۡ نِعۡمَةٗ ظَٰهِرَةٗ وَبَاطِنَةٗۗ

و چون به آنان گفته شود: «از آنچه خدا فرود آورده است پیروی کنید»،

وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ ٱتَّبِعُواْ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ

می‌گویند: «ما بلکه از آنچه نیاکان خود را بر آن یافتیم پیروی می‌کنیم.»

قَالُواْ بَلۡ نَتَّبِعُ مَا وَجَدۡنَا عَلَيۡهِ ءَابَآءَنَآۚ

و هر که سوی خود را برای خدا بی‌خدشه کند، در حالی که نیکی می‌کند، به استوارترین دستگیره محکم چسبیده است؛

۞ وَمَن يُسۡلِمۡ وَجۡهَهُۥٓ إِلَى ٱللَّهِ وَهُوَ مُحۡسِنٞ فَقَدِ ٱسۡتَمۡسَكَ بِٱلۡعُرۡوَةِ ٱلۡوُثۡقَىٰۗ

و هر که انکار کند، انکارش تو را اندوهگین نکند:

وَمَن كَفَرَ فَلَا يَحۡزُنكَ كُفۡرُهُۥٓۚ

بازگشت آنان به سوی ماست، و ما آنگاه از آنچه می‌کردند آنان را اطلاع خواهیم داد،

إِلَيۡنَا مَرۡجِعُهُمۡ فَنُنَبِّئُهُم بِمَا عَمِلُوٓاْۚ

و اگر از آنان بپرسی چه کسی آسمان‌ها و زمین را آفرید، بی‌گمان خواهند گفت: «خدا»؛

وَلَئِن سَأَلۡتَهُم مَّنۡ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ لَيَقُولُنَّ ٱللَّهُۚ

بگو: «ستایش از آنِ خدا است!»

قُلِ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِۚ

آنچه در آسمان‌ها و بر زمین است از آنِ خدا است؛

لِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ

و اگر همهٔ درختان زمین قلم می‌بودند، و دریا پس از آن با هفت دریا تغذیه می‌شد، سخنان خدا پایان نمی‌یافت،

وَلَوۡ أَنَّمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ مِن شَجَرَةٍ أَقۡلَٰمٞ وَٱلۡبَحۡرُ يَمُدُّهُۥ مِنۢ بَعۡدِهِۦ سَبۡعَةُ أَبۡحُرٖ مَّا نَفِدَتۡ كَلِمَٰتُ ٱللَّهِۚ

آفرینش شما و برانگیخته شدن شما تنها چون یک خویشتن است؛

مَّا خَلۡقُكُمۡ وَلَا بَعۡثُكُمۡ إِلَّا كَنَفۡسٖ وَٰحِدَةٍۚ

آیا ندیده‌ای که ناوها در دریا به دهش خدا روانند، تا برخی از نشانه‌های خود را به شما بنمایاند؟

أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱلۡفُلۡكَ تَجۡرِي فِي ٱلۡبَحۡرِ بِنِعۡمَتِ ٱللَّهِ لِيُرِيَكُم مِّنۡ ءَايَٰتِهِۦٓۚ

و چون موجی چون سایبان‌ها آنان را فراگیرد، خدا را فرامی‌خوانند، قانون را ویژهٔ او می‌گردانند؛

وَإِذَا غَشِيَهُم مَّوۡجٞ كَٱلظُّلَلِ دَعَوُاْ ٱللَّهَ مُخۡلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ

سپس چون آنان را به خشکی نجات دهد، برخی از آنان میانه‌رو می‌مانند؛

فَلَمَّا نَجَّىٰهُمۡ إِلَى ٱلۡبَرِّ فَمِنۡهُم مُّقۡتَصِدٞۚ

ای انسان‌ها، در برابر سرپرست خود محتاط باشید، و از روزی بیم دارید که هیچ والدی در چیزی جایگزین فرزند خود نخواهد شد، و هیچ فرزندی نیز جایگزین والد خود نخواهد شد؛

يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱتَّقُواْ رَبَّكُمۡ وَٱخۡشَوۡاْ يَوۡمٗا لَّا يَجۡزِي وَالِدٌ عَن وَلَدِهِۦ وَلَا مَوۡلُودٌ هُوَ جَازٍ عَن وَالِدِهِۦ شَيۡـًٔاۚ

زیرا وعدهٔ خدا حقیقت است:

إِنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٞۖ

پس مبادا زندگی نزدیک شما را بفریبد،

فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَا

خدا همانا نزد خود دانش آن لحظه را دارد،

إِنَّ ٱللَّهَ عِندَهُۥ عِلۡمُ ٱلسَّاعَةِ

و باران نجات‌بخش را فرود می‌آورد،

وَيُنَزِّلُ ٱلۡغَيۡثَ

و آنچه را در زهدان‌هاست می‌داند؛

وَيَعۡلَمُ مَا فِي ٱلۡأَرۡحَامِۖ

و هیچ خویشتنی از آنچه فردا به دست خواهد آورد آگاهی ندارد،

وَمَا تَدۡرِي نَفۡسٞ مَّاذَا تَكۡسِبُ غَدٗاۖ

و هیچ خویشتنی از زمینی که در آن خواهد مرد آگاهی ندارد؛

وَمَا تَدۡرِي نَفۡسُۢ بِأَيِّ أَرۡضٖ تَمُوتُۚ