Az-Zukhruf الزخرف

به نام خدا، بی‌اندازه مهربان، مهربان. حمٓ (حا میم).

بِسۡمِ اِ۬للَّهِ اِ۬لرَّحۡمَٰنِ اِ۬لرَّحِيمِ حۭمٓۚ

به نوشتار صریح! ما همانا آن را خوانشی بی‌عیب قرار دادیم، شاید خرد ورزید.

وَاَلۡكِتَٰبِ اِ۬لۡمُبِينِ إِنَّا جَعَلۡنَٰهُ قُرۡءَٰنًا عَرَبِيّٗا لَّعَلَّكُمۡ تَعۡقِلُونَ

و آن، در بنیاد نوشتار نزد ما، بی‌گمان والا و فرزانه است.

وَإِنَّهُۥ فِي أُمِّ اِ۬لۡكِتَٰبِ لَدَيۡنَا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ

آیا ما از چند برابر کردن برگ‌های یادآوری برای شما دست بکشیم، چون قومی زیاده‌روید؟

أَفَنَضۡرِبُ عَنكُمُ اُ۬لذِّكۡرَ صَفۡحًا أَن كُنتُمۡ قَوۡمٗا مُّسۡرِفِينَ

مگر چه بسیار اطلاع‌دهندگانی در میان پیشینیان نفرستادیم!

وَكَمۡ أَرۡسَلۡنَا مِن نَّبِيّٖ فِي اِ۬لۡأَوَّلِينَ

حال آنکه هیچ اطلاع‌دهنده‌ای نزد آنان نمی‌آمد مگر آنکه او را به مسخره می‌گرفتند.

وَمَا يَاتِيهِم مِّن نَّبِيٍّ إِلَّا كَانُواْ بِهِۦ يَسۡتَهۡزِءُونَ

و مثال پیشینیان گذشت.

وَمَضَىٰ مَثَلُ اُ۬لۡأَوَّلِينَ

و اگر از آنان بپرسی: «چه کسی آسمان‌ها و زمین را آفرید؟»، بی‌گمان خواهند گفت: «نیرومند، همه‌چیزدان آن‌ها را آفرید.»

وَلَئِن سَأَلۡتَهُم مَّنۡ خَلَقَ اَ۬لسَّمَٰوَٰتِ وَاَلۡأَرۡضَ لَيَقُولُنَّ خَلَقَهُنَّ اَ۬لۡعَزِيزُ اُ۬لۡعَلِيمُ

آنکه برای شما زمین را گسترهٔ آماده‌شده قرار داد، و در آن برای شما راه‌هایی نهاد، شاید راهنمایی بپذیرید؛

اُ۬لَّذِي جَعَل لَّكُمُ اُ۬لۡأَرۡضَ مِهَٰدٗا وَجَعَل لَّكُمۡ فِيهَا سُبُلٗا لَّعَلَّكُمۡ تَهۡتَدُونَ

چنین است که بیرون آورده خواهید شد؛

كَذَٰلِكَ تُخۡرَجُونَ

و همهٔ جفت‌ها را آفرید، و برای شما از کشتی‌ها و دام‌ها آنچه سوارش می‌شوید قرار داد، تا بر پشت آن‌ها استقرار یابید، سپس چون بر آن‌ها استقرار یافتید دهش سرپرست خود را به یاد آورید، و بگویید: «شکوه بر آنکه این را برای ما رام کرد باد، در حالی که ما خود بر آن توانا نبودیم؛ و ما بی‌گمان به سوی سرپرست خود بازخواهیم گشت.»

۞ وَاَلَّذِي خَلَقَ اَ۬لۡأَزۡوَٰجَ كُلَّهَا وَجَعَل لَّكُم مِّنَ اَ۬لۡفُلۡكِ وَاَلۡأَنۡعَٰم مَّا تَرۡكَبُونَ لِتَسۡتَوُۥاْ عَلَىٰ ظُهُورِهِۦ ثُمَّ تَذۡكُرُواْ نِعۡمَةَ رَبِّكُمۡ إِذَا اَ۪سۡتَوَيۡتُمۡ عَلَيۡهِ وَتَقُولُواْ سُبۡحَٰنَ اَ۬لَّذِي سَخَّر لَّنَا هَٰذَا وَمَا كُنَّا لَهُۥ مُقۡرِنِينَ وَإِنَّا إِلَىٰ رَبِّنَا لَمُنقَلِبُونَ

انسان بی‌گمان انکارگری بزرگ و آشکار است.

إِنَّ اَ۬لۡإِنسَٰنَ لَكَفُورٞ مُّبِينٌ

یا از آنچه می‌آفریند دخترانی برمی‌گرفت، در حالی که پسران را برای شما مخصوص می‌کرد؟

أَمِ اِ۪تَّخَذَ مِمَّا يَخۡلُقُ بَنَاتٖ وَأَصۡفَىٰكُم بِالۡبَنِينَ

حال آنکه چون یکی از آنان به آنچه خود برای بی‌اندازه مهربان مثال چند برابر می‌کند مژده دریافت می‌کند، چهره‌اش تیره می‌ماند، و پر از دلخوری است.

وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُم بِمَا ضَرَبَ لِلرَّحۡمَٰنِ مَثَلٗا ظَلَّ وَجۡهُهُۥ مُسۡوَدّٗا وَهۡوَ كَظِيمٌ

آیا پس آنکه در زیور بالیده می‌شود و در کشمکش ناروشن است؟

أَوَ مَن يَنشَؤُاْ فِي اِ۬لۡحِلۡيَةِ وَهۡوَ فِي اِ۬لۡخِصَامِ غَيۡرُ مُبِينٖ

گواهی آنان نوشته خواهد شد، و از آنان پرسیده خواهد شد.

سَتُكۡتَبُ شَهَٰدَتُهُمۡ وَيُسۡـَٔلُونَ

جز حدس نمی‌زنند.

إِنۡ هُمۡ إِلَّا يَخۡرُصُونَ

یا پیش از این نوشتاری به آنان داده‌ایم که بدان استوار چنگ می‌زدند؟

أَمۡ ءَاتَيۡنَٰهُمۡ كِتَٰبٗا مِّن قَبۡلِهِۦ فَهُم بِهِۦ مُسۡتَمۡسِكُونَ

بلکه می‌گویند: «ما نیاکان خود را همانا بر راهی یافتیم، و ما بر ردپای آنان راهنمایی می‌پذیریم.»

بَلۡ قَالُواْ إِنَّا وَجَدۡنَا ءَابَآءَنَا عَلَىٰ أُمَّةٖ وَإِنَّا عَلَىٰ ءَاثٰ۪رِهِم مُّهۡتَدُونَ

و چنین پیش از تو در هیچ شهری هشداردهنده‌ای نفرستادیم مگر آنکه مرفهانش گفتند: «ما نیاکان خود را همانا بر راهی یافتیم، و ما بر ردپای آنان خود را شکل می‌دهیم.»

وَكَذَٰلِكَ مَا أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ فِي قَرۡيَةٖ مِّن نَّذِيرٍ إِلَّا قَالَ مُتۡرَفُوهَا إِنَّا وَجَدۡنَا ءَابَآءَنَا عَلَىٰ أُمَّةٖ وَإِنَّا عَلَىٰ ءَاثٰ۪رِهِم مُّقۡتَدُونَ

گفتند: «ما همانا آنچه را شما با آن فرستاده شده‌اید انکار می‌کنیم.»

قَالُواْ إِنَّا بِمَا أُرۡسِلۡتُم بِهِۦ كَٰفِرُونَ

پس از آنان انتقام گرفتیم؛ پس بنگر فرجام کسانی که دروغ می‌انگاشتند چگونه بود.

فَاَنتَقَمۡنَا مِنۡهُمۡۖ فَاَنظُرۡ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ اُ۬لۡمُكَذِّبِينَ

و چون ابراهیم به پدر و قوم خود گفت: «من همانا از آنچه از آن فرمان می‌برید فارغ‌ام، مگر آنکه مرا نخستین‌بار آفرید، زیرا او است که مرا راه خواهد نمود» —

وَإِذۡ قَالَ إِبۡرَٰهِيمُ لِأَبِيهِ وَقَوۡمِهِۦ إِنَّنِي بَرَآءٞ مِّمَّا تَعۡبُدُونَ إِلَّا اَ۬لَّذِي فَطَرَنِي فَإِنَّهُۥ سَيَهۡدِينِ

و آن را سخنی ماندگار در میان نسل خود قرار داد، شاید بازگردند.

وَجَعَلَهَا كَلِمَةَۢ بَاقِيَةٗ فِي عَقِبِهِۦ لَعَلَّهُمۡ يَرۡجِعُونَ

اما من اینان و نیاکانشان را بهره‌مند ساختم، تا آنگاه که حقیقت و فرستاده‌ای صریح به ایشان رسید.

بَلۡ مَتَّعۡتُ هَٰؤُلَآءِ وَءَابَآءَهُمۡ حَتَّىٰ جَآءَهُمُ اُ۬لۡحَقُّ وَرَسُولٞ مُّبِينٞ

و چون حقیقت به آنان رسید، گفتند: «این چشم‌بندی است، و ما آن را همانا انکار می‌کنیم.»

وَلَمَّا جَآءَهُمُ اُ۬لۡحَقُّ قَالُواْ هَٰذَا سِحۡرٞ وَإِنَّا بِهِۦ كَٰفِرُونَ

و گفتند: «چرا این خوانش بر مردی بزرگ از یکی از دو شهر فرود آورده نشد!»

وَقَالُواْ لَوۡلَا نُزِّلَ هَٰذَا اَ۬لۡقُرۡءَانُ عَلَىٰ رَجُلٖ مِّنَ اَ۬لۡقَرۡيَتَيۡنِ عَظِيمٍ

و مهر سرپرست تو از آنچه گرد می‌آورند بهتر است.

وَرَحۡمَتُ رَبِّكَ خَيۡرٞ مِّمَّا يَجۡمَعُونَ

در حالی که زندگی واپسین نزد سرپرست تو برای محتاطان است.

وَاَلۡأٓخِرَةُ عِندَ رَبِّكَ لِلۡمُتَّقِينَ

و هر که بینایی خود را در برابر یادآوری بی‌اندازه مهربان تیره بگذارد، منحرف‌کننده‌ای برای او جدا می‌کنیم، که برایش همراه می‌شود؛

وَمَن يَعۡشُ عَن ذِكۡرِ اِ۬لرَّحۡمَٰن نُّقَيِّضۡ لَهُۥ شَيۡطَٰنٗا فَهۡوَ لَهُۥ قَرِينٞ

و اینان بی‌گمان راه را بر آنان می‌بندند، در حالی که می‌پندارند از راهنمایی‌پذیرندگان‌اند؛

وَإِنَّهُمۡ لَيَصُدُّونَهُمۡ عَنِ اِ۬لسَّبِيلِ وَيَحۡسِبُونَ أَنَّهُم مُّهۡتَدُونَ

چه بد همراهی!

فَبِيسَ اَ۬لۡقَرِينُ

و امروز، چون ستمگر بودید، این به شما سود نخواهد رساند که در کیفر انباز باشید.

وَلَن يَنفَعَكُمُ اُ۬لۡيَوۡمَ إِذ ظَّلَمۡتُمۡ أَنَّكُمۡ فِي اِ۬لۡعَذَابِ مُشۡتَرِكُونَ

آیا تویی که ناشنوایان را می‌شنوانی، یا نابینایان و هر که را در گمراهی آشکار است راه خواهی نمود؟

أَفَأَنتَ تُسۡمِعُ اُ۬لصُّمَّ أَوۡ تَهۡدِي اِ۬لۡعُمۡيَ وَمَن كَانَ فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٖ

پس چه تو را ببریم، آنگاه همانا از آنان انتقام خواهیم گرفت؛ چه آنچه را به آنان وعده داده‌ایم به تو بنمایانیم، ما به هر حال بر آنان تسلط کامل داریم.

فَإِمَّا نَذۡهَبَنَّ بِكَ فَإِنَّا مِنۡهُم مُّنتَقِمُونَ أَوۡ نُرِيَنَّكَ اَ۬لَّذِي وَعَدۡنَٰهُمۡ فَإِنَّا عَلَيۡهِم مُّقۡتَدِرُونَ

تو همانا بر جاده‌ای راستی.

إِنَّكَ عَلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ

و به‌زودی از شما پرسیده خواهد شد.

وَسَوۡفَ تُسۡـَٔلُونَ

آیا غیر از بی‌اندازه مهربان ایزدانی نهادیم که از آنان فرمان برده شود؟

أَجَعَلۡنَا مِن دُونِ اِ۬لرَّحۡمَٰنِ ءَالِهَةٗ يُعۡبَدُونَ

و ما همانا موسی را با نشانه‌های خود به سوی فرعون و دربارش فرستادیم؛ گفت: «من فرستادهٔ سرپرست همهٔ هستی‌ها هستم.»

وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا مُوسۭيٰ بِـَٔايَٰتِنَا إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ وَمَلَإِيْهِۦ فَقَالَ إِنِّي رَسُول رَّبِّ اِ۬لۡعَٰلَمِينَ

اما چون نشانه‌های ما را برایشان آورد، ناگاه به آن‌ها می‌خندیدند.

فَلَمَّا جَآءَهُم بِـَٔايَٰتِنَا إِذَا هُم مِّنۡهَا يَضۡحَكُونَ

و آنان را به کیفر گرفتیم، شاید بازگردند.

وَأَخَذۡنَٰهُم بِالۡعَذَابِ لَعَلَّهُمۡ يَرۡجِعُونَ

و گفتند: «ای چشم‌بند، به پیمانی که او با تو بسته است سرپرست خود را برای ما فرابخوان؛ ما بی‌گمان راهنمایی خواهیم پذیرفت.»

وَقَالُواْ يَٰأَيُّهَ اَ۬لسَّاحِرُ اُ۟دۡعُ لَنَا رَبَّكَ بِمَا عَهِدَ عِندَكَ إِنَّنَا لَمُهۡتَدُونَ

اما چون کیفر را از آنان سبک کردیم، ناگاه سخن خود را پس می‌گرفتند.

فَلَمَّا كَشَفۡنَا عَنۡهُمُ اُ۬لۡعَذَابَ إِذَا هُمۡ يَنكُثُونَ

آیا پس روشن نمی‌بینید؟

أَفَلَا تُبۡصِرُونَ

یا من بهترم از این، که خوار است و تقریباً نمی‌تواند به روشنی سخن بگوید؟

أَمۡ أَنَا۠ خَيۡرٞ مِّنۡ هَٰذَا اَ۬لَّذِي هُوَ مَهِينٞ وَلَا يَكَادُ يُبِينُ

پس چرا بر او دست‌بندهایی از طلا افکنده نشد، یا چرا کارگزاران با او در دسته نیامدند!»

فَلَوۡلَا أُلۡقِيَ عَلَيۡهِ أَسَٰوِرَةٞ مِّن ذَهَبٍ أَوۡ جَآءَ مَعَهُ اُ۬لۡمَلَٰٓئِكَةُ مُقۡتَرِنِينَ

زیرا آنان قومی از تجاوزگران بودند.

إِنَّهُمۡ كَانُواْ قَوۡمٗا فَٰسِقِينَ

و چون ما را برآشفتند، از آنان انتقام گرفتیم: همه را غرق کردیم، و آنان را مردم گذشته و مثالی برای نسل‌های بعد ساختیم.

فَلَمَّا ءَاسَفُونَا اَ۪نتَقَمۡنَا مِنۡهُمۡ فَأَغۡرَقۡنَٰهُمۡ أَجۡمَعِينَ فَجَعَلۡنَٰهُمۡ سَلَفٗا وَمَثَلٗا لِّلۡأٓخِرِينَ

و چون پسر مریم مثال چند برابر شد، ناگاه قوم تو از آن می‌رمند؛

وَلَمَّا ضُرِبَ اَ۪بۡنُ مَرۡيَم مَّثَلًا إِذَا قَوۡمُكَ مِنۡهُ يَصِدُّونَ

بلکه قومی ستیزه‌گرند.

بَلۡ هُمۡ قَوۡمٌ خَصِمُونَ

او جز فرمان‌برداری نیست که بر او دهش بخشیدیم، و او را مثالی برای فرزندان اسرائیل ساختیم؛

إِنۡ هُوَ إِلَّا عَبۡدٌ أَنۡعَمۡنَا عَلَيۡهِ وَجَعَلۡنَٰهُ مَثَلٗا لِّبَنِي إِسۡرَٰٓءِيلَ

و اگر ما را پسند می‌افتاد، از شما کارگزارانی می‌ساختیم که در زمین جانشین یکدیگر شوند.

وَلَوۡ نَشَآءُ لَجَعَلۡنَا مِنكُم مَّلَٰٓئِكَةٗ فِي اِ۬لۡأَرۡضِ يَخۡلُفُونَ

و از من پیروی کنید: این است جاده‌ای راست.

وَاَتَّبِعُونِۦۚ هَٰذَا صِرَٰطٞ مُّسۡتَقِيمٞ

زیرا او برای شما دشمنی آشکار است.

إِنَّهُۥ لَكُمۡ عَدُوّٞ مُّبِينٞ

پس در برابر خدا محتاط باشید و برای من گردن‌نهنده باشید،

فَاَتَّقُواْ اُ۬للَّهَ وَأَطِيعُونِ

این است جاده‌ای راست.»

هَّٰذَا صِرَٰطٞ مُّسۡتَقِيمٞ

پس وای بر کسانی که ستم کرده‌اند، به سبب کیفر روزی دردناک!

فَوَيۡلٞ لِّلَّذِينَ ظَلَمُواْ مِنۡ عَذَابِ يَوۡمٍ أَلِيمٍ

آیا جز آن لحظه را انتظار دارند، که ناگهان بر آنان بیاید، بی آنکه حس کنند؟

هَلۡ يَنظُرُونَ إِلَّا اَ۬لسَّاعَةَ أَن تَاتِيَهُم بَغۡتَةٗ وَهُمۡ لَا يَشۡعُرُونَ

آن روز دوستان صمیمی برای یکدیگر دشمن خواهند بود، مگر محتاطان.

۞ اَ۬لۡأَخِلَّآءُ يَوۡمَئِذِۢ بَعۡضُهُمۡ لِبَعۡضٍ عَدُوٌّ إِلَّا اَ۬لۡمُتَّقِينَ

«ای فرمان‌برداران من، امروز هیچ ترسی بر شما نیست، و اندوهگین نخواهید شد،

يَٰعِبَادِي لَا خَوۡفٌ عَلَيۡكُمُ اُ۬لۡيَوۡمَ وَلَا أَنتُمۡ تَحۡزَنُونَ

شما که به نشانه‌های ما باور آوردید و نزد خدا بی‌خدشه بودید: به باغ وارد شوید، شما و همسرانتان، غرق شادی.»

اَ۬لَّذِينَ ءَامَنُواْ بِـَٔايَٰتِنَا وَكَانُواْ مُسۡلِمِينَ اَ۟دۡخُلُواْ اُ۬لۡجَنَّةَ أَنتُمۡ وَأَزۡوَٰجُكُمۡ تُحۡبَرُونَ

و شما در آن جاودانه خواهید ماند.

وَأَنتُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ

و این است باغی که برای آنچه می‌کردید به ارث برده‌اید.

وَتِلۡكَ اَ۬لۡجَنَّةُ اُ۬لَّتِي أُورِثتُّمُوهَا بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ

در آنجا مزه‌های فراوان خواهید داشت، که از آن می‌خورید.

لَكُمۡ فِيهَا فَٰكِهَةٞ كَثِيرَةٞ مِّنۡهَا تَاكُلُونَ

کنارگذاشته‌شدگان همانا در کیفر جهنم جاودانه خواهند ماند،

إِنَّ اَ۬لۡمُجۡرِمِينَ فِي عَذَابِ جَهَنَّمَ خَٰلِدُونَ

برایشان کاسته نخواهد شد، و در آن در ناامیدی فرو خواهند ماند.

لَا يُفَتَّرُ عَنۡهُمۡ وَهُمۡ فِيهِ مُبۡلِسُونَ

اما اینان بودند که ستمگر بودند.

وَلَٰكِن كَانُواْ هُمُ اُ۬لظَّٰلِمِينَ

او خواهد گفت: «ماندن در آن بر شما همانا مقدر شده است.»

قَّالَ إِنَّكُم مَّٰكِثُونَ

اما بیشتر شما از حقیقت تنفر دارند.

وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَكُمۡ لِلۡحَقِّ كَٰرِهُونَ

یا کاری را مصمم کرده‌اند؟ ما هستیم که مصمم می‌کنیم.

أَمۡ أَبۡرَمُواْ أَمۡرٗا فَإِنَّا مُبۡرِمُونَ

و فرستادگان ما نزد آنان می‌نویسند.

وَرُسۡلُنَا لَدَيۡهِمۡ يَكۡتُبُونَ

من نخستین فرمان‌بردار می‌بودم.»

فَأَنَا۠ أَوَّلُ اُ۬لۡعَٰبِدِينَ

شکوه بر سرپرست آسمان‌ها و زمین، سرپرست بنا، باد، بالاتر از آنچه توصیف می‌کنند!

سُبۡحَٰنَ رَبِّ اِ۬لسَّمَٰوَٰتِ وَاَلۡأَرۡضِ رَبِّ اِ۬لۡعَرۡشِ عَمَّا يَصِفُونَ

پس آنان را واگذار: فرو روند و بازی کنند، تا با روز خود روبه‌رو شوند، آنکه به آنان وعده داده شده است.

فَذَرۡهُمۡ يَخُوضُواْ وَيَلۡعَبُواْ حَتَّىٰ يُلَٰقُواْ يَوۡمَهُمُ اُ۬لَّذِي يُوعَدُونَ

و اوست فرزانه، همه‌چیزدان.

وَهۡوَ اَ۬لۡحَكِيمُ اُ۬لۡعَلِيمُ

و شما به سوی او بازگردانده خواهید شد.

وَإِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ

و آنان که غیر از او فرامی‌خوانند هیچ میانجی‌گری‌ای را مالک نیستند، مگر آنکه به حقیقت گواهی داده باشد، با شناخت کامل.

وَلَا يَمۡلِكُ اُ۬لَّذِينَ يَدۡعُونَ مِن دُونِهِ اِ۬لشَّفَٰعَةَ إِلَّا مَن شَهِدَ بِالۡحَقِّ وَهُمۡ يَعۡلَمُونَ

پس چگونه به بیراهه برده می‌شوند؟

فَأَنَّىٰ يُوفَكُونَ

و از سخن او: «ای سرپرست من، اینان همانا قومی‌اند که باور نمی‌آورند.»

وَقِيلَهُۥ يَٰرَبِّ إِنَّ هَٰؤُلَآءِ قَوۡمٞ لَّا يُومِنُونَ

به‌زودی خواهند دانست.

فَسَوۡفَ يَعۡلَمُونَ