Luqman لقمان

آنان بر راهنمایی‌ای از سرپرست خود هستند،

أُوْلَٰٓئِكَ عَلَىٰ هُدىٗ مِّن رَّبِّهِمْۖ

و در میان انسان‌ها کسی است که گفتار سرگرم‌کننده می‌خرد، تا بی‌دانش از راه خدا گمراه کند، و آن را به مسخره می‌گیرد؛

وَمِنَ اَ۬لنَّاسِ مَنْ يَّشْتَرِے لَهْوَ اَ۬لْحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَن سَبِيلِ اِ۬للَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٖ وَيَتَّخِذُهَا هُزُؤاًۖ

و چون نشانه‌های ما بر او برخوانده شود، خودبزرگ‌بین پشت می‌کند، گویی آن‌ها را نشنیده است، گویی در گوش‌هایش کری‌ای است:

وَإِذَا تُتْل۪ىٰ عَلَيْهِ ءَايَٰتُنَا وَلّ۪ىٰ مُسْتَكْبِراٗ كَأَن لَّمْ يَسْمَعْهَا كَأَنَّ فِےٓ أُذْنَيْهِ وَقْراٗۖ

کسانی که باور آوردند و کردارهای شایسته به‌جا آوردند همانا باغ‌های دهش دارند، که در آن جاودانه می‌مانند —

اِنَّ اَ۬لذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ اُ۬لصَّٰلِحَٰتِ لَهُمْ جَنَّٰتُ اُ۬لنَّعِيمِ خَٰلِدِينَ فِيهَاۖ

وعدهٔ خدا، به حقیقت؛

وَعْدَ اَ۬للَّهِ حَقّاٗۖ

آسمان‌ها را بی‌ستون آفرید

خَلَقَ اَ۬لسَّمَٰوَٰتِ بِغَيْرِ عَمَدٖۖ

که بتوانید آن‌ها را ببینید؛

تَرَوْنَهَاۖ

و بر زمین لنگرهایی استوار افکند، تا با شما نلرزد، و در آن هر گونه جنبنده را پراکند؛

وَأَلْق۪ىٰ فِے اِ۬لَارْضِ رَوَٰسِيَ أَن تَمِيدَ بِكُمْ وَبَثَّ فِيهَا مِن كُلِّ دَآبَّةٖۖ

این است آفرینش خدا:

۞ هَٰذَا خَلْقُ اُ۬للَّهِۖ

پس به من نشان دهید آنچه را کسانی که غیر از او هستند آفریده‌اند.

فَأَرُونِے مَاذَا خَلَقَ اَ۬لذِينَ مِن دُونِهِۦۖ

و ما به لقمان همانا فرزانگی دادیم: «برای خدا سپاس‌گزار باش»؛

وَلَقَدَ اٰتَيْنَا لُقْمَٰنَ اَ۬لْحِكْمَةَ أَنُ اُ۟شْكُرْ لِلهِۖ

و هر که سپاس‌گزار است تنها برای خود سپاس‌گزار است،

وَمَنْ يَّشْكُرْ فَإِنَّمَا يَشْكُرُ لِنَفْسِهِۦۖ

و چون لقمان به پسر خود گفت، در حالی که او را اندرز می‌داد: «ای پسرک من، برای خدا انباز مگیر؛

وَإِذْ قَالَ لُقْمَٰنُ لِابْنِهِۦ وَهُوَ يَعِظُهُۥ يَٰبُنَيِّ لَا تُشْرِكْ بِاللَّهِۖ

و ما به انسان دربارهٔ پدر و مادرش سفارش کردیم —

وَوَصَّيْنَا اَ۬لِانسَٰنَ بِوَٰلِدَيْهِۖ

مادرش او را حمل کرد، سستی بر سستی،

حَمَلَتْهُ أُمُّهُۥ وَهْناً عَلَىٰ وَهْنٖۖ

و از شیر گرفتن او در دو سالی که پس از آن می‌آید به پایان می‌رسد —:

وَفِصَٰلُهُۥ فِے عَامَيْنِۖ

«نسبت به من و نسبت به پدر و مادرت سپاس‌گزار باش؛

أَنُ اُ۟شْكُرْ لِے وَلِوَٰلِدَيْكَۖ

و اگر با تو مبارزه کنند تا چیزی را که دربارهٔ آن هیچ دانشی نداری با من انباز گیری، به آنان گردن منه؛

وَإِن جَٰهَدَٰكَ عَلَىٰٓ أَن تُشْرِكَ بِے مَا لَيْسَ لَكَ بِهِۦ عِلْمٞ فَلَا تُطِعْهُمَاۖ

اما در زندگی نزدیک به شیوه‌ای شناخته‌شده با آنان همراهی کن،

وَصَاحِبْهُمَا فِے اِ۬لدُّنْي۪ا مَعْرُوفاٗۖ

و راه آن را که به من روی می‌آورد پیروی کن؛

وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنَ اَنَابَ إِلَيَّۖ

«ای پسرک من، اگر آن به سنگینی دانهٔ خردل می‌بود، و در صخره یا در آسمان‌ها یا بر زمین می‌بود، خدا آن را می‌آورد،

يَٰبُنَيِّ إِنَّهَآ إِن تَكُ مِثْقَالُ حَبَّةٖ مِّنْ خَرْدَلٖ فَتَكُن فِے صَخْرَةٍ اَوْ فِے اِ۬لسَّمَٰوَٰتِ أَوْ فِے اِ۬لَارْضِ يَاتِ بِهَا اَ۬للَّهُۖ

ای پسرک من، تماس را پابرجا نگه دار،

يَٰبُنَيِّ أَقِمِ اِ۬لصَّلَوٰةَۖ

و آنچه را شناخته‌شده است دستور بده،

وَامُرْ بِالْمَعْرُوفِۖ

و آنچه را مردود است ممنوع کن،

وَانْهَ عَنِ اِ۬لْمُنكَرِۖ

و در برابر آنچه به تو می‌رسد شکیبایی کن،

وَاصْبِرْ عَلَىٰ مَآ أَصَابَكَۖ

و رخسار خود را برای انسان‌ها کج مکن،

وَلَا تُصَٰعِرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِۖ

و بر زمین با ناز راه مرو،

وَلَا تَمْشِ فِے اِ۬لَارْضِ مَرَحاًۖ

و در گام‌برداشتن میانه‌رو باش،

وَاقْصِدْ فِے مَشْيِكَۖ

و صدایت را پایین بیاور:

وَاغْضُضْ مِن صَوْتِكَۖ

آیا ندیده‌اید که خدا آنچه را در آسمان‌هاست و آنچه را بر زمین است برای شما رام کرد، و دهش‌های خود را، آشکار و درونی، بر شما سرشار ساخت؟

أَلَمْ تَرَوَاْ اَنَّ اَ۬للَّهَ سَخَّرَ لَكُم مَّا فِے اِ۬لسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِے اِ۬لَارْضِ وَأَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُۥ ظَٰهِرَةٗ وَبَاطِنَةٗۖ

و چون به آنان گفته شود: «از آنچه خدا فرود آورده است پیروی کنید»،

وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ اُ۪تَّبِعُواْ مَآ أَنزَلَ اَ۬للَّهُ

می‌گویند: «ما بلکه از آنچه نیاکان خود را بر آن یافتیم پیروی می‌کنیم.»

قَالُواْ بَلْ نَتَّبِعُ مَا وَجَدْنَا عَلَيْهِ ءَابَآءَنَآۖ

و هر که سوی خود را برای خدا بی‌خدشه کند، در حالی که نیکی می‌کند، به استوارترین دستگیره محکم چسبیده است؛

۞ وَمَنْ يُّسْلِمْ وَجْهَهُۥٓ إِلَى اَ۬للَّهِ وَهُوَ مُحْسِنٞ فَقَدِ اِ۪سْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ اِ۬لْوُثْق۪ىٰۖ

و هر که انکار کند، انکارش تو را اندوهگین نکند:

وَمَن كَفَرَ فَلَا يُحْزِنكَ كُفْرُهُۥٓۖ

بازگشت آنان به سوی ماست، و ما آنگاه از آنچه می‌کردند آنان را اطلاع خواهیم داد،

إِلَيْنَا مَرْجِعُهُمْ فَنُنَبِّئُهُم بِمَا عَمِلُوٓاْۖ

و اگر از آنان بپرسی چه کسی آسمان‌ها و زمین را آفرید، بی‌گمان خواهند گفت: «خدا»؛

وَلَئِن سَأَلْتَهُم مَّنْ خَلَقَ اَ۬لسَّمَٰوَٰتِ وَالَارْضَ لَيَقُولُنَّ اَ۬للَّهُۖ

بگو: «ستایش از آنِ خدا است!»

قُلِ اِ۬لْحَمْدُ لِلهِۖ

آنچه در آسمان‌ها و بر زمین است از آنِ خدا است؛

لِلهِ مَا فِے اِ۬لسَّمَٰوَٰتِ وَالَارْضِۖ

و اگر همهٔ درختان زمین قلم می‌بودند، و دریا پس از آن با هفت دریا تغذیه می‌شد، سخنان خدا پایان نمی‌یافت،

وَلَوَ اَنَّمَا فِے اِ۬لَارْضِ مِن شَجَرَةٍ اَقْلَٰمٞ وَالْبَحْرُ يَمُدُّهُۥ مِنۢ بَعْدِهِۦ سَبْعَةُ أَبْحُرٖ مَّا نَفِدَتْ كَلِمَٰتُ اُ۬للَّهِۖ

آفرینش شما و برانگیخته شدن شما تنها چون یک خویشتن است؛

مَّا خَلْقُكُمْ وَلَا بَعْثُكُمُۥٓ إِلَّا كَنَفْسٖ وَٰحِدَةٍۖ

آیا ندیده‌ای که ناوها در دریا به دهش خدا روانند، تا برخی از نشانه‌های خود را به شما بنمایاند؟

أَلَمْ تَرَ أَنَّ اَ۬لْفُلْكَ تَجْرِے فِے اِ۬لْبَحْرِ بِنِعْمَتِ اِ۬للَّهِ لِيُرِيَكُم مِّنَ اٰيَٰتِهِۦٓۖ

و چون موجی چون سایبان‌ها آنان را فراگیرد، خدا را فرامی‌خوانند، قانون را ویژهٔ او می‌گردانند؛

وَإِذَا غَشِيَهُم مَّوْجٞ كَالظُّلَلِ دَعَوُاْ اُ۬للَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ اُ۬لدِّينَۖ

سپس چون آنان را به خشکی نجات دهد، برخی از آنان میانه‌رو می‌مانند؛

فَلَمَّا نَجّ۪يٰهُمُۥٓ إِلَى اَ۬لْبَرِّ فَمِنْهُم مُّقْتَصِدٞۖ

ای انسان‌ها، در برابر سرپرست خود محتاط باشید، و از روزی بیم دارید که هیچ والدی در چیزی جایگزین فرزند خود نخواهد شد، و هیچ فرزندی نیز جایگزین والد خود نخواهد شد؛

۞ يَٰٓأَيُّهَا اَ۬لنَّاسُ اُ۪تَّقُواْ رَبَّكُمْ وَاخْشَوْاْ يَوْماٗ لَّا يَجْزِے وَالِدٌ عَنْ وَّلَدِهِۦ وَلَا مَوْلُودٌ هُوَ جَازٍ عَنْ وَّالِدِهِۦ شَئْاًۖ

زیرا وعدهٔ خدا حقیقت است:

اِنَّ وَعْدَ اَ۬للَّهِ حَقّٞۖ

پس مبادا زندگی نزدیک شما را بفریبد،

فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ اُ۬لْحَيَوٰةُ اُ۬لدُّنْي۪اۖ

خدا همانا نزد خود دانش آن لحظه را دارد،

إِنَّ اَ۬للَّهَ عِندَهُۥ عِلْمُ اُ۬لسَّاعَةِۖ

و باران نجات‌بخش را فرود می‌آورد،

وَيُنَزِّلُ اُ۬لْغَيْثَۖ

و آنچه را در زهدان‌هاست می‌داند؛

وَيَعْلَمُ مَا فِے اِ۬لَارْحَامِۖ

و هیچ خویشتنی از آنچه فردا به دست خواهد آورد آگاهی ندارد،

وَمَا تَدْرِے نَفْسٞ مَّاذَا تَكْسِبُ غَداٗۖ

و هیچ خویشتنی از زمینی که در آن خواهد مرد آگاهی ندارد؛

وَمَا تَدْرِے نَفْسُۢ بِأَيِّ أَرْضٖ تَمُوتُۖ