An-Nahl النحل

دستور خدا آمده است: پس در پی شتاباندن آن مباشید.

اتي امر الله فلا تستعجلوه

آسمان‌ها و زمین را به حقیقت آفرید.

خلق السموت والارض بالحق

و چارپایان را، آن‌ها را آفرید:

والانعم خلقها

و بارهای شما را به دیاری می‌برند که جز با از پا درآمدن بدان نمی‌رسیدید:

وتحمل اثقالكم الي بلد لم تكونوا بلغيه الا بشق الانفس

و اسبان، قاطران و الاغان، تا بر آن‌ها سوار شوید، و همچون آرایه.

والخيل والبغال والحمير لتركبوها وزينه

و از آنِ خدا است نشانه‌گذاری راه راست؛ و راه‌هایی هست که کج می‌شوند.

وعلي الله قصد السبيل ومنها جاير

برای شما، با آن، کشت‌ها، زیتون، نخل‌ها، تاک‌ها، و از همهٔ میوه‌ها می‌رویاند:

ينبت لكم به الزرع والزيتون والنخيل والاعنب ومن كل الثمرت

و شب و روز، خورشید و ماه را برای شما رام کرد؛ و ستارگان به دستور او رام شده‌اند.

وسخر لكم اليل والنهار والشمس والقمر والنجوم مسخرت بامره

و آنچه برای شما بر زمین پراکند، با رنگ‌های گوناگون:

وما ذرا لكم في الارض مختلفا الونه

اوست که دریا را رام کرد، تا از آن گوشتی تازه بخورید و از آن زیوری بیرون آورید که بر خود می‌آویزید؛

وهو الذي سخر البحر لتاكلوا منه لحما طريا وتستخرجوا منه حليه تلبسونها

و بر زمین لنگرهای استوار افکند، تا زیر پای شما نلرزد، و نیز رودها و راه‌ها، شاید راهنمایی بپذیرید، و شاخص‌ها،

والقي في الارض روسي ان تميد بكم وانهرا وسبلا لعلكم تهتدون وعلمت

آیا پس کسی که می‌آفریند همچون کسی است که نمی‌آفریند؟

افمن يخلق كمن لا يخلق

و اگر دهش خدا را می‌شمردید، نمی‌توانستید آن را برشمارید.

وان تعدوا نعمه الله لا تحصوها

مردگان، بی‌زندگی،

اموت غير احيا

ایزد شما ایزدی یگانه است.

الهكم اله وحد

ناگزیر، خدا آنچه را پنهان می‌دارند و آنچه را افشا می‌کنند می‌داند:

لا جرم ان الله يعلم ما يسرون وما يعلنون

و چون به آنان گفته شود: «سرپرستتان چه فرود آورده است؟» می‌گویند: «افسانه‌های باستانیان» — تا در روز حضور بارهایشان را به تمامی بر دوش کشند، و بخشی از بارهای کسانی را که بی‌دانش گمراه می‌کنند:

واذا قيل لهم ماذا انزل ربكم قالوا اسطير الاولين ليحملوا اوزارهم كامله يوم القيمه ومن اوزار الذين يضلونهم بغير علم

کسانی که به آنان دانش داده شده است خواهند گفت: «شرمساری امروز و بدی، همانا بر انکارکنندگان است» — کسانی که کارگزاران آنان را وفادارانه نگه می‌دارند، در حالی که به خویشتن خود ستمگرند.

قال الذين اوتوا العلم ان الخزي اليوم والسو علي الكفرين الذين تتوفيهم المليكه ظالمي انفسهم

آنگاه تسلیم خود را پیش می‌نهند: «ما هیچ بدی‌ای نمی‌کردیم!» — اما چرا!

فالقوا السلم ما كنا نعمل من سو بلي

پس از درهای جهنم وارد شوید، تا در آن جاودانه بمانید:

فادخلوا ابوب جهنم خلدين فيها

و به کسانی که محتاط بوده‌اند گفته می‌شود: «سرپرستتان چه فرود آورده است؟» می‌گویند: «نیکی.»

وقيل للذين اتقوا ماذا انزل ربكم قالوا خيرا

کسانی را که در این زندگی نزدیک نیکی می‌کنند، چیزی زیبا هست؛

للذين احسنوا في هذه الدنيا حسنه

اما جایگاه زندگی واپسین بهتر است،

ولدار الاخره خير

خدا محتاطان را این‌گونه بازپرداخت می‌کند، کسانی که کارگزاران آنان را وفادارانه نگه می‌دارند در حالی که نیک‌اند،

كذلك يجزي الله المتقين الذين تتوفيهم المليكه طيبين

آیا پس تنها منتظرند که کارگزاران نزد آنان بیایند، یا دستور سرپرستت بیاید؟

هل ينظرون الا ان تاتيهم المليكه او ياتي امر ربك

کسانی که پیش از آنان بودند چنین کردند.

كذلك فعل الذين من قبلهم

خدا به آنان ستم نکرد،

وما ظلمهم الله

بدی‌های آنچه کرده بودند بر آنان پیش آمد،

فاصابهم سيات ما عملوا

و کسانی که انباز گرفتند گفتند: «اگر خدا را پسند افتاده بود، ما غیر از او از هیچ چیز فرمان نمی‌بردیم، نه ما و نه نیاکان ما، و غیر از او هیچ چیز را ممنوع نمی‌شمردیم.»

وقال الذين اشركوا لو شا الله ما عبدنا من دونه من شي نحن ولا اباونا ولا حرمنا من دونه من شي

کسانی که پیش از آنان بودند چنین کردند.

كذلك فعل الذين من قبلهم

ما همانا در هر جامعه‌ای فرستاده‌ای برانگیختیم: «از خدا فرمان برید و از حدشکن دوری کنید»،

ولقد بعثنا في كل امه رسولا ان اعبدوا الله واجتنبوا الطغوت

برخی از آنان کسانی‌اند که خدا آنان را راه نمود،

فمنهم من هدي الله

و برخی کسانی‌اند که گمراهی بر آنان به حقیقت پیوست.

ومنهم من حقت عليه الضلله

اگر بر راهنمایی آنان پافشاری کنی، خدا همانا کسی را که گمراه می‌کند راه نمی‌نماید،

ان تحرص علي هديهم فان الله لا يهدي من يضل

تنها سخن ما دربارهٔ چیزی، هنگامی که آن را بخواهیم، این است که به آن بگوییم: «باش»،

انما قولنا لشي اذا اردنه ان نقول له كن

و کسانی که کوچ کردند برای خدا، پس از آن‌که ستم دیدند، ما آنان را بی‌گمان در این زندگی نزدیک در جایگاهی زیبا مستقر خواهیم ساخت؛

والذين هاجروا في الله من بعد ما ظلموا لنبوينهم في الدنيا حسنه

و پیش از تو جز مردانی نفرستادیم که به آنان پرده برمی‌داشتیم: پس از دارندگان یادآوری بپرسید، اگر نمی‌دانید — با دلیل‌های روشن و فرم‌ها.

وما ارسلنا من قبلك الا رجالا نوحي اليهم فسلوا اهل الذكر ان كنتم لا تعلمون بالبينت والزبر

آیا کسانی که بدی‌ها را دسیسه چیده‌اند پس ایمن‌اند که خدا زمین را بر آنان نبلعاند، یا کیفر از جایی که حس نمی‌کنند به آنان نیاید، یا آنان را در رفت‌وآمدشان فرا نگیرد، بی‌آن‌که بتوانند او را ناتوان کنند، یا آنان را در ترسی تدریجی فرا نگیرد؟

افامن الذين مكروا السيات ان يخسف الله بهم الارض او ياتيهم العذاب من حيث لا يشعرون او ياخذهم في تقلبهم فما هم بمعجزين او ياخذهم علي تخوف

و خدا گفت: «دو ایزد نگیرید.

وقال الله لا تتخذوا الهين اثنين

او تنها ایزدی یگانه است؛

انما هو اله وحد

و از آنِ او است آنچه در آسمان‌ها و بر زمین است،

وله ما في السموت والارض

و از آنِ او است قانون، به‌طور پیوسته.

وله الدين واصبا

هر دهشی که در شما است از خدا است؛

وما بكم من نعمه فمن الله

سپس، چون آسیب را از شما سبک کند، اینک پاره‌ای از شما دیگران را با سرپرست خود انباز می‌گیرند، تا آنچه را به آنان دادیم انکار کنند.

ثم اذا كشف الضر عنكم اذا فريق منكم بربهم يشركون ليكفروا بما اتينهم

پس بهره‌مند شوید،

فتمتعوا

و برای آنچه نمی‌شناسند، سهمی از آنچه ما روزی‌شان دادیم قرار می‌دهند.

ويجعلون لما لا يعلمون نصيبا مما رزقنهم

و برای خدا دخترانی قرار می‌دهند — شکوه بر او باد!

ويجعلون لله البنت سبحنه

و چون یکی از آنان مژدهٔ دختری دریافت کند، چهره‌اش تیره می‌ماند، و پر از دل‌آزردگی است؛ از مردم دور خود را پنهان می‌دارد، به سبب بدی‌ای که به او مژده داده شده:

واذا بشر احدهم بالانثي ظل وجهه مسودا وهو كظيم يتوري من القوم من سو ما بشر به

آیا او را با وجود خواری نگه خواهد داشت، یا او را در خاک خواهد نهفت؟

ايمسكه علي هون ام يدسه في التراب

از آنِ کسانی که به زندگی واپسین باور نمی‌آورند مثال بدی است،

للذين لا يومنون بالاخره مثل السو

و از آنِ خدا است بالاترین مثال:

ولله المثل الاعلي

و اگر خدا انسان‌ها را به سبب ستمشان فرا می‌گرفت، بر زمین هیچ جنبنده‌ای باقی نمی‌گذاشت؛

ولو يواخذ الله الناس بظلمهم ما ترك عليها من دابه

اما آنان را تا سرآمدی نام‌برده به تعویق می‌اندازد،

ولكن يوخرهم الي اجل مسمي

و چون سرآمدشان بیاید، نخواهند توانست آن را یک ساعت به تأخیر اندازند،

فاذا جا اجلهم لا يستخرون ساعه

و برای خدا آنچه را خودشان ناخوش دارند قرار می‌دهند،

ويجعلون لله ما يكرهون

و زبان‌هایشان دروغ را وصف می‌کنند، که ادعا می‌کنند زیبا‌ترین از آنِ آنان است:

وتصف السنتهم الكذب ان لهم الحسني

به خدا، ما همانا به جامعه‌هایی پیش از تو فرستادگانی فرستادیم؛ اما منحرف‌کننده کردارهایشان را برایشان آراست، و او امروز متحد آنان است:

تالله لقد ارسلنا الي امم من قبلك فزين لهم الشيطن اعملهم فهو وليهم اليوم

و خدا از آسمان آبی فرود آورد، که با آن زمین را پس از مرگش دوباره جان بخشید:

والله انزل من السما ما فاحيا به الارض بعد موتها

ما شما را از آنچه در شکم‌هایشان است سیراب می‌کنیم، میان کیموس و خون، از شیری پیراسته، گوارا برای نوشندگانش؛ و از میوه‌های نخل‌ها و تاک‌ها، از آن نوشیدنی‌ای مستی‌آور و روزی‌ای زیبا برمی‌گیرید.

نسقيكم مما في بطونه من بين فرث ودم لبنا خالصا سايغا للشربين ومن ثمرت النخيل والاعنب تتخذون منه سكرا ورزقا حسنا

و سرپرست تو به زنبور عسل به دل افکند: «در کوه‌ها خانه‌هایی بگیر، و نیز در درختان و در آنچه می‌افرازند؛ سپس از همهٔ میوه‌ها بخور، و از راه‌های سرپرستت پیروی کن، رام‌پذیر.»

واوحي ربك الي النحل ان اتخذي من الجبال بيوتا ومن الشجر ومما يعرشون ثم كلي من كل الثمرت فاسلكي سبل ربك ذللا

از شکم‌هایشان نوشیدنی‌ای با رنگ‌های گوناگون بیرون می‌آید، که در آن برای انسان‌ها درمانی است:

يخرج من بطونها شراب مختلف الونه فيه شفا للناس

خدا شما را آفرید، سپس شما را وفادارانه نگه می‌دارد؛

والله خلقكم ثم يتوفيكم

و برخی از شما به پست‌ترین سن بازگردانده می‌شوند، تا پس از دانستن دیگر چیزی ندانند،

ومنكم من يرد الي ارذل العمر لكي لا يعلم بعد علم شيا

و خدا برخی از شما را بر برخی دیگر در روزی برتری داد:

والله فضل بعضكم علي بعض في الرزق

کسانی که برتری داده شده‌اند روزی خود را به بسته‌شدگان به سوگند از میان خود پس نمی‌دهند، چنان‌که در آن برابر می‌بودند.

فما الذين فضلوا برادي رزقهم علي ما ملكت ايمنهم فهم فيه سوا

و خدا برای شما، از خودتان، همسرانی قرار داد، و برای شما، از همسرانتان، پسران و نوه‌ها قرار داد،

والله جعل لكم من انفسكم ازوجا وجعل لكم من ازوجكم بنين وحفده

و شما را از چیزهای نیک روزی داد.

ورزقكم من الطيبت

پس برای خدا مثال‌ها را چند برابر مکنید،

فلا تضربوا لله الامثال

زیرا خدا می‌داند،

ان الله يعلم

خدا مثالی می‌افزاید: زیردستی که هیچ توانی در اختیار ندارد، و کسی که از جانب خود روزی‌ای زیبا به او دادیم، که از آن پنهانی و آشکارا هزینه می‌کند — آیا برابر می‌بودند؟

ضرب الله مثلا عبدا مملوكا لا يقدر علي شي ومن رزقنه منا رزقا حسنا فهو ينفق منه سرا وجهرا هل يستون

ستایش از آنِ خدا است!

الحمد لله

و آنچه در آسمان‌ها و زمین فراتر از حواس است از آنِ خدا است.

ولله غيب السموت والارض

دستور آن لحظه جز همچون یک چشم‌به‌هم‌زدن نیست، یا شتابنده‌تر هم،

وما امر الساعه الا كلمح البصر او هو اقرب

و خدا شما را از شکم مادرانتان بیرون آورد، بی‌آن‌که چیزی بدانید،

والله اخرجكم من بطون امهتكم لا تعلمون شيا

آیا پرندگان را ندیده‌اید، که در فضای آسمان رام شده‌اند، که چیزی آن‌ها را نگه نمی‌دارد، مگر خدا؟

الم يروا الي الطير مسخرت في جو السما ما يمسكهن الا الله

و خدا برای شما، از خانه‌هایتان، سکونتگاهی آرام قرار داد، و برای شما، از پوست چارپایان، خانه‌هایی قرار داد که روز کوچتان و روز اردوزدنتان آن‌ها را سبک می‌یابید،

والله جعل لكم من بيوتكم سكنا وجعل لكم من جلود الانعم بيوتا تستخفونها يوم ظعنكم ويوم اقامتكم

و خدا برای شما، از آنچه آفرید، سایه‌ها قرار داد، و برای شما، از کوه‌ها، پناهگاه‌ها قرار داد، و برای شما پیراهن‌هایی قرار داد که شما را از گرما محافظت می‌کند، و پیراهن‌هایی که شما را از خشونت خودتان محافظت می‌کند:

والله جعل لكم مما خلق ظللا وجعل لكم من الجبال اكننا وجعل لكم سربيل تقيكم الحر وسربيل تقيكم باسكم

دهش خدا را می‌شناسند، سپس آن را مردود می‌دانند،

يعرفون نعمت الله ثم ينكرونها

و چون کسانی که انباز گرفتند انبازهای خود را ببینند، خواهند گفت: «ای سرپرست ما، اینان انبازهای ما هستند که غیر از تو به یاری می‌خواندیم.»

واذا را الذين اشركوا شركاهم قالوا ربنا هولا شركاونا الذين كنا ندعوا من دونك

و در آن روز تسلیم خود را به خدا پیش خواهند نهاد،

والقوا الي الله يوميذ السلم

و روزی که در هر جامعه‌ای گواهی از خودش، بر ضد آن، برانگیزیم، و تو را، بر ضد اینان، گواه بیاوریم.

ويوم نبعث في كل امه شهيدا عليهم من انفسهم وجينا بك شهيدا علي هولا

خدا دادگری، نیکوکاری و آنچه به خویشاوند داده می‌شود را دستور می‌دهد،

ان الله يامر بالعدل والاحسن وايتاي ذي القربي

و از زشتکاری، آنچه مردود است و زورگویی نهی می‌کند:

وينهي عن الفحشا والمنكر والبغي

و چون پیمان می‌بندید، به پیمان خدا وفادار باشید،

واوفوا بعهد الله اذا عهدتم

و سوگندها را پس از استوار ساختنشان مشکنید، در حالی که خدا را بر خود ضامن گرفته‌اید،

ولا تنقضوا الايمن بعد توكيدها وقد جعلتم الله عليكم كفيلا

و همچون آن‌که نخ خود را، پس از آن‌که استوار رشت، به رشته‌رشته درآورد، نباشید؛ سوگندهای خود را وسیله‌ای برای فریب میان خود می‌گیرید، به این بهانه که جامعه‌ای پرشمارتر از جامعه‌ای دیگر باشد:

ولا تكونوا كالتي نقضت غزلها من بعد قوه انكثا تتخذون ايمنكم دخلا بينكم ان تكون امه هي اربي من امه

خدا از این جز شما را نمی‌آزماید،

انما يبلوكم الله به

و اگر خدا را پسند افتاده بود، شما را یک جامعهٔ یگانه می‌ساخت؛

ولو شا الله لجعلكم امه وحده

اما هر که را پسند او افتد گمراه می‌کند و هر که را پسند او افتد راه می‌نماید،

ولكن يضل من يشا ويهدي من يشا

و با پیمان خدا بهایی ناچیز مخرید:

ولا تشتروا بعهد الله ثمنا قليلا

آنچه نزد شما است پایان می‌پذیرد،

ما عندكم ينفد

و آنچه نزد خدا است می‌ماند.

وما عند الله باق

و چون نشانه‌ای را به جای نشانه‌ای دیگر می‌نهیم — خدا بهتر می‌شناسد آنچه را فرود می‌آورد — می‌گویند: «تو جز برسازنده‌ای نیستی.»

واذا بدلنا ايه مكان ايه والله اعلم بما ينزل قالوا انما انت مفتر

همانا خواهیم دانست که می‌گویند: «تنها آدمی او را می‌آموزاند.»

ولقد نعلم انهم يقولون انما يعلمه بشر

کسانی که به نشانه‌های خدا باور نمی‌آورند، خدا همانا آنان را راه نمی‌نماید،

ان الذين لا يومنون بايت الله لا يهديهم الله

آنان که دروغ برمی‌سازند همان‌اند که به نشانه‌های خدا باور نمی‌آورند،

انما يفتري الكذب الذين لا يومنون بايت الله

هر که پس از باور آوردن خدا را انکار کند — مگر آن‌که وادار شده باشد، در حالی که هسته‌اش در باور آرام می‌ماند —

من كفر بالله من بعد ايمنه الا من اكره وقلبه مطمين بالايمن

اما هر که سینهٔ خود را به انکار بگشاید، بر آنان خشمی از خدا است،

ولكن من شرح بالكفر صدرا فعليهم غضب من الله

اینان کسانی‌اند که خدا بر آنان اثری نهاده است: بر هسته، شنوایی و بینایی‌شان،

اوليك الذين طبع الله علي قلوبهم وسمعهم وابصرهم

پس از آنچه خدا شما را از آن روزی داد بخورید، از آنچه روا و نیک است،

فكلوا مما رزقكم الله حللا طيبا

او بر شما فقط جانور مرده، خون، گوشت خوک، و آنچه برای غیر از خدا وقف شده است را ممنوع کرده است.

انما حرم عليكم الميته والدم ولحم الخنزير وما اهل لغير الله به

و برای آنچه زبان‌هایتان دروغ‌گویانه وصف می‌کنند مگویید: «این روا است و این ممنوع است»، تا بر خدا دروغ برسازید،

ولا تقولوا لما تصف السنتكم الكذب هذا حلل وهذا حرام لتفتروا علي الله الكذب

این بهره‌ای اندک است،

متع قليل

و بر بازگرایان آنچه را پیش‌تر دربارهٔ آن برایت بازگو کردیم ممنوع ساختیم؛

وعلي الذين هادوا حرمنا ما قصصنا عليك من قبل

ما به آنان ستم نکردیم،

وما ظلمنهم

سپاس‌گزار دهش‌های او.

شاكرا لانعمه

و در زندگی نزدیک به او نیکی دادیم؛

واتينه في الدنيا حسنه

سپس به تو پرده برداشتیم: «از مکتب ابراهیم پیروی کن، یکسره رو به خدا»،

ثم اوحينا اليك ان اتبع مله ابرهيم حنيفا

آسایش جز بر کسانی که دربارهٔ آن اختلاف ورزیدند نهاده نشده است:

انما جعل السبت علي الذين اختلفوا فيه

به راه سرپرستت با فرزانگی و ترغیبی زیبا فرا بخوان، و با آنان به زیباترین شیوه بحث کن؛

ادع الي سبيل ربك بالحكمه والموعظه الحسنه وجدلهم بالتي هي احسن

زیرا سرپرست تو بهتر می‌شناسد کسی را که از راه او گمراه شده است،

ان ربك هو اعلم بمن ضل عن سبيله

و اگر تلافی کنید، همان‌اندازه دقیق آنچه بر شما رفته است تلافی کنید؛

وان عاقبتم فعاقبوا بمثل ما عوقبتم به

و شکیبایی کن —

واصبر

حال آن‌که شکیبایی تو جز به خدا نیست.

وما صبرك الا بالله