Yunus يونس

الٓر (الف لام را).

الر

آیا پس برای انسان‌ها شگفت‌آور است که ما به مردی از میان آنان پرده برداشتیم: «انسان‌ها را هشدار بده،

اكان للناس عجبا ان اوحينا الى رجل منهم ان انذر الناس

و به کسانی که باور آوردند مژده بده که نزد سرپرستشان گامی استوار از راست‌گویی دارند»؟

وبشر الذين ءامنوا ان لهم قدم صدق عند ربهم

سرپرست شما همانا خدا است که آسمان‌ها و زمین را در شش روز آفرید، سپس بر بنا جای گرفت.

ان ربكم الله الذي خلق السموت والارض في ستة ايام ثم استوى على العرش

او دستور را اداره می‌کند.

يدبر الامر

هیچ میانجی‌ای نیست مگر پس از اجازهٔ او.

ما من شفيع الا من بعد اذنه

این است خدا، سرپرست شما.

ذلكم الله ربكم

پس از او فرمان برید.

فاعبدوه

بازگشت همهٔ شما به سوی او خواهد بود.

اليه مرجعكم جميعا

وعدهٔ خدا، به حقیقت،

وعد الله حقا

زیرا او آفرینش را آغاز می‌کند، سپس آن را دوباره می‌سازد، تا کسانی را که باور آوردند و کردارهای شایسته به جا آوردند، با برابری بازپرداخت کند.

انه يبدوا الخلق ثم يعيده ليجزي الذين ءامنوا وعملوا الصلحت بالقسط

اوست که خورشید را روشنایی و ماه را نور ساخت، و برای آن منزلگاه‌هایی مقرر کرد، تا شمار سال‌های خورشیدی و حساب را بدانید.

هو الذي جعل الشمس ضياء والقمر نورا وقدره منازل لتعلموا عدد السنين والحساب

خدا این را تنها به حقیقت آفرید.

ما خلق الله ذلك الا بالحق

همانا کسانی که باور آوردند و کردارهای شایسته به جا آوردند، سرپرستشان آنان را به‌سبب باورشان راه می‌نماید.

ان الذين ءامنوا وعملوا الصلحت يهديهم ربهم بايمنهم

فریادشان در آنجا این خواهد بود: «شکوه بر تو باد، ای خدا!»

دعوىهم فيها سبحنك اللهم

و درودشان در آنجا این خواهد بود: «آرامش».

وتحيتهم فيها سلم

و اگر خدا بدی را برای انسان‌ها شتاب می‌بخشید، چنان‌که آنان در شتاب‌بخشیدن به نیکی می‌کوشند، زمان مقررشان پیش‌تر برایشان تسویه می‌شد.

ولو يعجل الله للناس الشر استعجالهم بالخير لقضي اليهم اجلهم

و چون آسیب به انسان برسد، ما را فرا می‌خواند، بر پهلو خفته، نشسته، یا ایستاده؛

واذا مس الانسن الضر دعانا لجنبه او قاعدا او قايما

سپس، چون آسیبش را از او برطرف کردیم، می‌گذرد، گویی هرگز ما را دربارهٔ آسیبی که به او رسیده بود فرا نخوانده بود.

فلما كشفنا عنه ضره مر كان لم يدعنا الى ضر مسه

ما همانا نسل‌هایی را که پیش از شما آمدند نابود کردیم، آنگاه که ستم کردند، در حالی که فرستادگانشان با برهان‌های روشن به سوی آنان آمده بودند؛

ولقد اهلكنا القرون من قبلكم لما ظلموا وجاءتهم رسلهم بالبينت

اما آماده نبودند که باور آورند.

وما كانوا ليومنوا

و چون نشانه‌های ما، کاملاً صریح، بر آنان برخوانده شود، کسانی که ملاقات ما را امید ندارند می‌گویند: «خوانشی غیر از این بیاور، یا آن را دگرگون کن.»

واذا تتلى عليهم ءاياتنا بينت قال الذين لا يرجون لقاءنا ايت بقرءان غير هذا او بدله

بگو: «مرا نشاید که آن را از پیش خود دگرگون کنم؛

قل ما يكون لي ان ابدله من تلقاي نفسي

من تنها از آنچه برای من پرده‌برداری شده است پیروی می‌کنم.

ان اتبع الا ما يوحى الى

بگو: «اگر خدا را پسند افتاده بود، من آن را بر شما برنمی‌خواندم، و او به شما از آن تصوری نمی‌داد.

قل لو شاء الله ما تلوته عليكم ولا ادرىكم به

با این حال پیش از آن عمری تمام در میان شما گذرانده‌ام.

فقد لبثت فيكم عمرا من قبله

پس چه کسی ستمگرتر است از آن که دروغی بر خدا برمی‌سازد، یا نشانه‌های او را دروغ می‌انگارد؟

فمن اظلم ممن افترى على الله كذبا او كذب بايته

و غیر از خدا از آنچه نه به آنان آسیب می‌رساند و نه سود، فرمان می‌برند، و می‌گویند: «اینان میانجیان ما نزد خدا هستند.»

ويعبدون من دون الله ما لا يضرهم ولا ينفعهم ويقولون هولاء شفعونا عند الله

بگو: «آیا خدا را از آنچه نه در آسمان‌ها می‌داند و نه بر زمین اطلاع می‌دهید؟»

قل اتنبون الله بما لا يعلم في السموت ولا في الارض

انسان‌ها تنها یک جامعه بودند، سپس اختلاف کردند.

وما كان الناس الا امة وحدة فاختلفوا

و می‌گویند: «چرا نشانه‌ای از سرپرستش بر او فرود آورده نشد!»

ويقولون لولا انزل عليه ءاية من ربه

بگو: «آنچه فراتر از حواس است تنها از آنِ خدا است.

فقل انما الغيب لله

پس انتظار بکشید،

فانتظروا

و چون به انسان‌ها پس از آسیبی که به آنان رسیده بود مهری می‌چشانیم، ناگاه علیه نشانه‌های ما توطئه می‌کنند.

واذا اذقنا الناس رحمة من بعد ضراء مستهم اذا لهم مكر في ءاياتنا

بگو: «خدا در توطئه شتابنده‌تر است.»

قل الله اسرع مكرا

اوست که شما را در خشکی و دریا گذر می‌دهد،

هو الذي يسيركم في البر والبحر

اما همین که آنان را نجات داد، ناگاه بر زمین بی‌حق زورگویی می‌کنند.

فلما انجىهم اذا هم يبغون في الارض بغير الحق

ای انسان‌ها! زورگویی شما تنها بر خودتان بازمی‌گردد،

يايها الناس انما بغيكم على انفسكم

بهره‌ای از زندگی نزدیک؛

متع الحيوة الدنيا

نمونهٔ زندگی نزدیک نمونهٔ آبی است که از آسمان فرود می‌آوریم، و با

انما مثل الحيوة الدنيا كماء انزلنه من السماء فاختلط

گیاه زمین درمی‌آمیزد، که انسان‌ها و چارپایان از آن می‌خورند،

به نبات الارض مما ياكل الناس والانعم

تا آنگاه که چون زمین زرین‌جامه گرفت و آراسته شد، و مردم آن زمین فرض کردند که بر آن تسلط دارند، دستور ما شبانه یا روزانه به آن برسد، و ما از آن زمینی دروشده بسازیم، گویی دیروز شکوفایی را نشناخته بود.

حتى اذا اخذت الارض زخرفها وازينت وظن اهلها انهم قدرون عليها اتىها امرنا ليلا او نهارا فجعلنها حصيدا كان لم تغن بالامس

نیکوکاران را زیباترین است، و افزون‌تر؛

للذين احسنوا الحسنى وزيادة

نه غبار سیاه و نه خواری بر چهره‌هایشان نقاب نخواهد کشید.

ولا يرهق وجوههم قتر ولا ذلة

اینانند همراهان باغ،

اوليك اصحب الجنة

و اما کسانی که کنش‌های بد کسب کردند، بازپرداخت یک کنش بد همانندش خواهد بود، و خواری بر آنان نقاب خواهد کشید؛ هیچ حفاظی در برابر خدا نخواهند داشت — گویی چهره‌هایشان با پاره‌ای تاریک از شب پوشانده شده است.

والذين كسبوا السيات جزاء سيية بمثلها وترهقهم ذلة ما لهم من الله من عاصم كانما اغشيت وجوههم قطعا من اليل مظلما

و روزی که همهٔ آنان را گرد خواهیم آورد، سپس به کسانی که انباز گرفتند خواهیم گفت: «در جای خود بمانید، شما و انبازانتان» — سپس آنان را از یکدیگر جدا خواهیم کرد،

ويوم نحشرهم جميعا ثم نقول للذين اشركوا مكانكم انتم وشركاوكم فزيلنا بينهم

در آنجا هر خویشتنی آنچه را پیش‌تر کرده است برخواهد خواند،

هنالك تبلوا كل نفس ما اسلفت

و به سوی خدا، متحد حقیقی‌شان، بازگردانده خواهند شد،

وردوا الى الله مولىهم الحق

بگو: «چه کسی از آسمان و زمین شما را روزی می‌دهد؟

قل من يرزقكم من السماء والارض

یا چه کسی شنوایی و بینایی‌ها را در اختیار دارد، زنده را از مرده بیرون می‌آورد و مرده را از زنده بیرون می‌آورد، و دستور را اداره می‌کند؟»

امن يملك السمع والابصر ومن يخرج الحى من الميت ويخرج الميت من الحى ومن يدبر الامر

خواهند گفت: «خدا.»

فسيقولون الله

این است خدا، سرپرست حقیقی شما.

فذلكم الله ربكم الحق

پس از حقیقت، چه هست غیر از گمراهی؟

فماذا بعد الحق الا الضلل

بگو: «آیا در میان انبازان شما کسی هست که آفرینش را آغاز کند، سپس آن را دوباره بسازد؟»

قل هل من شركايكم من يبدوا الخلق ثم يعيده

بگو: «خدا آفرینش را آغاز می‌کند، سپس آن را دوباره می‌سازد.

قل الله يبدوا الخلق ثم يعيده

بگو: «آیا در میان انبازان شما کسی هست که به حقیقت راه نماید؟»

قل هل من شركايكم من يهدي الى الحق

بگو: «خدا به حقیقت راه می‌نماید.

قل الله يهدي للحق

آیا آن که به حقیقت راه می‌نماید سزاوارتر است که از او پیروی شود، یا آن که تنها در صورتی راهنمایی می‌پذیرد که راه نموده شود؟

افمن يهدي الى الحق احق ان يتبع امن لا يهدي الا ان يهدى

بیشترشان تنها از گمانی پیروی می‌کنند؛

وما يتبع اكثرهم الا ظنا

حال آنکه گمان در برابر حقیقت هیچ سودی ندارد،

ان الظن لا يغني من الحق شيا

این خوانش از آن‌ها نبود که غیر از خدا برساخته شود؛

وما كان هذا القرءان ان يفترى من دون الله

یا خواهند گفت: «او آن را برساخته است»؟

ام يقولون افترىه

بگو: «پس سوره‌ای همانند آن بیاورید،

قل فاتوا بسورة مثله

بلکه آنچه را به دانش احاطه نکرده بودند و پیشگویی‌اش هنوز به آنان نرسیده بود دروغ انگاشتند.

بل كذبوا بما لم يحيطوا بعلمه ولما ياتهم تاويله

بدین‌سان کسانی که پیش از آنان بودند دروغ انگاشتند.

كذلك كذب الذين من قبلهم

و از میان آنان کسی هست که به آن باور می‌آورد، و کسی هست که به آن باور نمی‌آورد؛

ومنهم من يومن به ومنهم من لا يومن به

و از میان آنان کسانی هستند که به تو گوش می‌دهند —

ومنهم من يستمعون اليك

و از میان آنان کسانی هستند که به تو می‌نگرند —

ومنهم من ينظر اليك

خدا همانا به هیچ‌روی بر انسان‌ها ستم نمی‌کند؛

ان الله لا يظلم الناس شيا

و روزی که آنان را گرد خواهد آورد، گویی که تنها یک ساعت از روز را گذرانده بودند، یکدیگر را خواهند شناخت.

ويوم يحشرهم كان لم يلبثوا الا ساعة من النهار يتعارفون بينهم

و چه برخی از آنچه به آنان وعده می‌دهیم به تو نشان دهیم، چه تو را وفادارانه نگاه داریم، بازگشت آنان به سوی ما خواهد بود؛

واما نرينك بعض الذي نعدهم او نتوفينك فالينا مرجعهم

و برای هر جامعه‌ای، فرستاده‌ای.

ولكل امة رسول

بگو: «من برای خود نه آسیبی دارم و نه سودی، مگر آنچه خدا را پسند افتد.

قل لا املك لنفسي ضرا ولا نفعا الا ما شاء الله

برای هر جامعه‌ای زمانی مقرر است.

لكل امة اجل

چون زمان مقررشان فرا رسد، نمی‌توانند آن را یک ساعت به تأخیر اندازند،

اذا جاء اجلهم فلا يستخرون ساعة

آیا پس تنها پس از آنکه رخ دهد به آن باور خواهید آورد؟

اثم اذا ما وقع ءامنتم به

سپس به کسانی که ستم کردند گفته خواهد شد: «کیفر جاودانگی را بچشید؛

ثم قيل للذين ظلموا ذوقوا عذاب الخلد

و از تو پرس‌وجو می‌کنند: «آیا این به‌راستی درست است؟»

ويستنبونك احق هو

و اگر هر خویشتن ستمگری هر آنچه بر زمین است را می‌داشت، خود را با آن بازمی‌خرید.

ولو ان لكل نفس ظلمت ما في الارض لافتدت به

آیا نه اینکه آنچه در آسمان‌ها و بر زمین است از آنِ خدا است.

الا ان لله ما في السموت والارض

آیا نه اینکه وعدهٔ خدا درست است؛

الا ان وعد الله حق

اوست که زندگی می‌بخشد و می‌میراند،

هو يحي ويميت

بگو: «به عنایت خدا و به مهر او — از این آنان شادمان شوند!

قل بفضل الله وبرحمته فبذلك فليفرحوا

بگو: «آیا دیده‌اید؟ آنچه خدا به‌عنوان روزی برای شما فرود آورد، شما بخشی از آن را ممنوع و بخشی را روا ساخته‌اید» —

قل ارءيتم ما انزل الله لكم من رزق فجعلتم منه حراما وحللا

در روز حضور، کسانی که بر ضد خدا دروغ برمی‌سازند چه فرض خواهند کرد؟

وما ظن الذين يفترون على الله الكذب يوم القيمة

خدا بی‌گمان دارندهٔ لطفی نسبت به انسان‌ها است،

ان الله لذو فضل على الناس

تو در هیچ حالتی نیستی، هیچ خوانشی را که از آن برخاسته باشد برنمی‌خوانی، شما هیچ کنشی به جا نمی‌آورید، بی‌آنکه ما بر شما گواه باشیم، هنگامی که بدان می‌پردازید.

وما تكون في شان وما تتلوا منه من قرءان ولا تعملون من عمل الا كنا عليكم شهودا اذ تفيضون فيه

هیچ چیز از دسترس سرپرست تو بیرون نیست، حتی سنگینیِ یک ذره بر زمین یا در آسمان،

وما يعزب عن ربك من مثقال ذرة في الارض ولا في السماء

مژده از آنِ آنان است، در زندگی نزدیک و در زندگی واپسین.

لهم البشرى في الحيوة الدنيا وفي الءاخرة

هیچ دگرگونی‌ای در کلام‌های خدا نیست.

لا تبديل لكلمت الله

و سخنشان تو را اندوهگین نکند:

ولا يحزنك قولهم

نیرومندی همانا یکسره از آنِ خدا است.

ان العزة لله جميعا

آیا نه اینکه هر که در آسمان‌ها است و هر که بر زمین است از آنِ خدا است؛

الا ان لله من في السموت ومن في الارض

پس کسانی که غیر از خدا انبازانی را فرا می‌خوانند از چه پیروی می‌کنند؟

وما يتبع الذين يدعون من دون الله شركاء

جز از گمان پیروی نمی‌کنند،

ان يتبعون الا الظن

اوست که شب را برای شما ساخت تا در آن استراحت کنید، و روز را برای روشن دیدن.

هو الذي جعل لكم اليل لتسكنوا فيه والنهار مبصرا

می‌گویند: «خدا فرزندی برای خود برگرفته است.»

قالوا اتخذ الله ولدا

شکوه بر او باد!

سبحنه

او توانگر است.

هو الغني

آنچه در آسمان‌ها و آنچه بر زمین است از آنِ او است.

له ما في السموت وما في الارض

شما برای این هیچ اقتداری ندارید.

ان عندكم من سلطن بهذا

بهره‌ای در زندگی نزدیک،

متع في الدنيا

و اطلاع نوح را برای آنان برخوان، آنگاه که به قوم خود گفت: «ای قوم من! اگر حضور من در میان شما و یادآوری من نشانه‌های خدا بر شما گران است، من به خدا وکالت می‌دهم.

واتل عليهم نبا نوح اذ قال لقومه يقوم ان كان كبر عليكم مقامي وتذكيري بايت الله فعلى الله توكلت

پس قصد خود و انبازانتان را یکجا کنید،

فاجمعوا امركم وشركاءكم

تا قصد شما دیگر برای شما امری مبهم نماند،

ثم لا يكن امركم عليكم غمة

اگر پشت کنید، من از شما هیچ پاداشی نخواسته‌ام؛

فان توليتم فما سالتكم من اجر

پاداش من تنها بر عهدهٔ خدا است،

ان اجري الا على الله

اما او را دروغ انگاشتند؛ ما او و کسانی را که با او در کشتی بودند نجات دادیم، و آنان را جانشینان ساختیم،

فكذبوه فنجينه ومن معه في الفلك وجعلنهم خليف

و کسانی را که نشانه‌های ما را دروغ انگاشته بودند غرق کردیم.

واغرقنا الذين كذبوا بايتنا

سپس پس از او فرستادگانی را به سوی قوم‌هایشان برانگیختیم؛ برهان‌های روشن را برای آنان آوردند، اما آماده نبودند به آنچه پیش‌تر دروغ انگاشته بودند باور آورند.

ثم بعثنا من بعده رسلا الى قومهم فجاءوهم بالبينت فما كانوا ليومنوا بما كذبوا به من قبل

موسی گفت: «آیا دربارهٔ حقیقت، پس از آنکه به شما آمد، چنین می‌گویید؟

قال موسى اتقولون للحق لما جاءكم

آیا این چشم‌بندی است؟

اسحر هذا

چون افکندند، موسی گفت: «آنچه آوردید چشم‌بندی است؛

فلما القوا قال موسى ما جيتم به السحر

خدا آن را بی‌اثر خواهد ساخت،

ان الله سيبطله

هیچ‌کس به موسی اعتبار نداد، مگر تباری از قومش، در ترس از فرعون و دربارشان که مبادا آنان را به آزمون بکشد.

فما ءامن لموسى الا ذرية من قومه على خوف من فرعون وملايهم ان يفتنهم

و فرعون بی‌گمان بر زمین بلندجایگاه بود،

وان فرعون لعال في الارض

گفتند: «ما به خدا وکالت می‌دهیم.

فقالوا على الله توكلنا

و ما به موسی و برادرش پرده برداشتیم: «برای قوم خود در مصر خانه‌هایی مستقر سازید؛ خانه‌های خود را نقطهٔ تجمع گردانید؛ و تماس را پابرجا نگه دارید.»

واوحينا الى موسى واخيه ان تبوءا لقومكما بمصر بيوتا واجعلوا بيوتكم قبلة واقيموا الصلوة

و موسی گفت: «ای سرپرست ما، تو به فرعون و دربارش زینت و دارایی‌ها در زندگی نزدیک دادی،

وقال موسى ربنا انك ءاتيت فرعون وملاه زينة وامولا في الحيوة الدنيا

ای سرپرست ما، تا از راه تو دور گمراه کنند.

ربنا ليضلوا عن سبيلك

گفت: «به فراخوانی شما پاسخ داده شده است؛ پس هر دو راست بایستید،

قال قد اجيبت دعوتكما فاستقيما

و فرزندان اسرائیل را از دریا گذراندیم؛ فرعون و سپاه‌هایش از سر زورگویی و دشمنی آنان را دنبال کردند،

وجوزنا ببني اسرءيل البحر فاتبعهم فرعون وجنوده بغيا وعدوا

پس امروز، ما تو را در پیکرت نجات می‌دهیم، تا نشانه‌ای برای کسانی که پس از تو خواهند آمد باشی.»

فاليوم ننجيك ببدنك لتكون لمن خلفك ءاية

ما فرزندان اسرائیل را همانا در سکنایی از راست‌گویی سکنا دادیم، و آنان را از چیزهای خوب روزی دادیم؛ آنان تنها پس از آنکه دانش به آنان آمد اختلاف کردند.

ولقد بوانا بني اسرءيل مبوا صدق ورزقنهم من الطيبت فما اختلفوا حتى جاءهم العلم

اگر دربارهٔ آنچه به سوی تو فرود آوردیم در حیرتی، از کسانی که پیش از تو نوشتار را می‌خوانند بازپرسی کن.

فان كنت في شك مما انزلنا اليك فسل الذين يقرءون الكتب من قبلك

حقیقت همانا از سرپرست تو به تو آمده است؛

لقد جاءك الحق من ربك

و اگر سرپرست تو را پسند افتاده بود، همهٔ کسانی که بر زمین‌اند باور می‌آوردند، همه‌شان، بی‌استثنا.

ولو شاء ربك لءامن من في الارض كلهم جميعا

هیچ خویشتنی را نشاید که باور آورد، مگر با اجازهٔ خدا،

وما كان لنفس ان تومن الا باذن الله

پس چه انتظار می‌کشند، مگر همانند روزهای کسانی که پیش از آنان گذشته‌اند؟

فهل ينتظرون الا مثل ايام الذين خلوا من قبلهم

سپس فرستادگان خود و کسانی را که باور آوردند نجات می‌دهیم — بدین‌سان؛

ثم ننجي رسلنا والذين ءامنوا كذلك

بگو: «ای انسان‌ها! اگر دربارهٔ قانون من در سرگشتگی هستید، من از کسانی که شما غیر از خدا از آنان فرمان می‌برید فرمان نمی‌برم،

قل يايها الناس ان كنتم في شك من ديني فلا اعبد الذين تعبدون من دون الله

اما از خدا فرمان می‌برم، او که شما را وفادارانه نگه خواهد داشت.

ولكن اعبد الله الذي يتوفىكم

و: «سوی خود را به سوی قانون پابرجا نگه دار، یکسره رو به خدا،

وان اقم وجهك للدين حنيفا

و غیر از خدا، آنچه را که نه به تو سود می‌رساند و نه به تو آسیب می‌رساند، فرا مخوان؛

ولا تدع من دون الله ما لا ينفعك ولا يضرك

و اگر خدا تو را به آسیبی برساند، کسی مگر او نمی‌تواند آن را از تو بردارد؛

وان يمسسك الله بضر فلا كاشف له الا هو

و اگر او برای تو نیکی بخواهد، هیچ‌کس نمی‌تواند لطف او را لغو کند.

وان يردك بخير فلا راد لفضله

آن را به هر که پسند او افتد از میان فرمان‌برداران خود می‌رساند.

يصيب به من يشاء من عباده

بگو: «ای انسان‌ها! حقیقت از سرپرستتان برای شما آمده است؛

قل يايها الناس قد جاءكم الحق من ربكم

پس هر که راهنمایی می‌پذیرد، جز برای خود راهنمایی نمی‌پذیرد،

فمن اهتدى فانما يهتدي لنفسه

و هر که گمراه می‌شود، جز به زیان خود گمراه نمی‌شود.

ومن ضل فانما يضل عليها

و از آنچه بر تو پرده برداشته می‌شود پیروی کن، و شکیبایی کن تا آن‌گاه که خدا داوری کند.

واتبع ما يوحى اليك واصبر حتى يحكم الله