Yusuf يوسف
The most beautiful of accounts أحسن القصص
The section and its links
The messengers and their peoples, then the blessings and the commandments (10-15, then 16-18)
Soma sehemu tangu mwanzo wake: sura ya 10
Soma pamoja na: sura za rafu ile ile
- 7 Am I Not Your Guardian?the overview: the peoples before and their messengers
- 10 Except the people of Younesthe time to believe: too late, or in time
- 11 Obey none but Godthe same message in the mouth of each messenger
- 13 What Is in Themselveswithout an account: the signs, and what is within themselves
- 14 Out of the darknesses into the lightout of the darknesses into the light: gratitude
- 15 It is We who have sent down the Reminderthe traces left: Iblis, Ibrahim's guests
بسم الله الرحمن الرحيم
Kwa jina la Mungu, Mwingi wa Huruma, Mwenye Huruma.
الٓر (Alif Lam Ra).
الر
Hizi ni ishara za Maandiko ya wazi.
تلك ءايت الكتب المبين
Tumeuteremsha kama Usomaji usio na dosari, huenda mtatumia akili.
انا انزلنه قرءنا عربيا لعلكم تعقلون
Tunakusimulia simulizi nzuri zaidi, Tukikufunulia Usomaji huu, ilhali ulikuwa kwa yakini, hapo awali, miongoni mwa wasiojali.
نحن نقص عليك احسن القصص بما اوحينا اليك هذا القرءان وان كنت من قبله لمن الغفلين
Yusufu alipomwambia baba yake: “Ewe baba yangu, nimeona nyota kumi na moja, pamoja na jua na mwezi,
اذ قال يوسف لابيه يابت اني رايت احد عشر كوكبا والشمس والقمر
nimeviona vikisujudu mbele yangu.”
رايتهم لي سجدين
Alisema: “Ewe mwanangu mdogo, usiwasimulie ndugu zako njozi yako, la sivyo wangekupangia hila,
قال يبنى لا تقصص رءياك على اخوتك فيكيدوا لك كيدا
kwani Mwepushaji ni, kwa mwanadamu, adui wa wazi.
ان الشيطن للانسن عدو مبين
Na hivyo ndivyo Mlezi wako atakavyokuchagua na kukufundisha utabiri wa matukio,
وكذلك يجتبيك ربك ويعلمك من تاويل الاحاديث
na Atakamilisha neema Yake juu yako na juu ya ukoo wa Yakubu, kama Alivyoikamilisha hapo awali juu ya mababu zako wawili, Ibrahimu na Ishaka;
ويتم نعمته عليك وعلى ءال يعقوب كما اتمها على ابويك من قبل ابرهيم واسحق
kwani Mlezi wako ni Mjuzi wa Yote, Mwenye Hekima.”
ان ربك عليم حكيم
Kulikuwa hakika, katika Yusufu na ndugu zake, ishara kwa wanaouliza.
لقد كان في يوسف واخوته ءايت للسايلين
Walipowaambia: “Yusufu na ndugu yake wanapendwa zaidi na baba yetu kuliko sisi, ilhali sisi ni kundi lililoshikamana:
اذ قالوا ليوسف واخوه احب الى ابينا منا ونحن عصبة
baba yetu yuko kwa yakini katika upotovu wa wazi.
ان ابانا لفي ضلل مبين
Muueni Yusufu, au mfukuzieni katika nchi fulani, ili uso wa baba yenu uwe huru kwenu pekee, na muwe, baada ya hilo, watu mazima.”
اقتلوا يوسف او اطرحوه ارضا يخل لكم وجه ابيكم وتكونوا من بعده قوما صلحين
Mmoja wao alisema: “Msimuue Yusufu, bali mtupeni chini kabisa ya kisima: msafara fulani utamchukua, ikiwa mtatenda.”
قال قايل منهم لا تقتلوا يوسف والقوه في غيبت الجب يلتقطه بعض السيارة ان كنتم فعلين
Walisema: “Ewe baba yetu, una nini hata hutuamini kuhusu Yusufu, ilhali sisi kwa yakini ni washauri wakweli kwake?
قالوا يابانا ما لك لا تامنا على يوسف وانا له لنصحون
Mpeleke pamoja nasi kesho, ajiburudishe na acheze; tutakuwa kwa yakini watunzaji wake.”
ارسله معنا غدا يرتع ويلعب وانا له لحفظون
Alisema: “Kwa yakini inanihuzunisha mkimchukua, na ninaogopa kwamba mbwa mwitu atamla ilhali ninyi mngekuwa wasiojali naye.”
قال اني ليحزنني ان تذهبوا به واخاف ان ياكله الذيب وانتم عنه غفلون
Walisema: “Kama mbwa mwitu angemla, ilhali sisi ni kundi lililoshikamana, ndipo tungekuwa kwa yakini waliopata hasara.”
قالوا لين اكله الذيب ونحن عصبة انا اذا لخسرون
Walipomchukua na kukubaliana kumweka chini kabisa ya kisima — na Tukamfunulia: “Utawaarifu kwa yakini kuhusu jambo hili, ilhali hawahisi” —
فلما ذهبوا به واجمعوا ان يجعلوه في غيبت الجب واوحينا اليه لتنبينهم بامرهم هذا وهم لا يشعرون
wakaja kwa baba yao jioni, wakilia, na wakasema: “Ewe baba yetu, sisi hakika tulienda kushindana mbio na tukamwacha Yusufu karibu na mizigo yetu, na mbwa mwitu akamla.
وجاءو اباهم عشاء يبكون قالوا يابانا انا ذهبنا نستبق وتركنا يوسف عند متعنا فاكله الذيب
Lakini hutatusadiki, hata tukisema kweli.”
وما انت بمومن لنا ولو كنا صدقين
Na wakaleta kanzu yake iliyotiwa madoa ya damu ya uongo.
وجاءو على قميصه بدم كذب
Alisema: “Dhati yenu imewashawishi badala yake jambo.
قال بل سولت لكم انفسكم امرا
Subira inayostahili!
فصبر جميل
Na ni kwa Mungu ndiko inakopaswa kutafuta msaada dhidi ya yale mnayoyaeleza.”
والله المستعان على ما تصفون
Na msafara ulifika; walituma mchota maji wao, ambaye alishusha ndoo yake. Alisema: “Habari njema! Huyu hapa mvulana!”
وجاءت سيارة فارسلوا واردهم فادلى دلوه قال يبشرى هذا غلم
Na wakamficha kama bidhaa —
واسروه بضعة
lakini Mungu alikuwa Mjuzi wa Yote wa yale waliyokuwa wakifanya.
والله عليم بما يعملون
Na wakamuuza kwa bei iliyopunguzwa, sarafu chache zilizohesabiwa: hawakuweka umuhimu mkubwa kwake.
وشروه بثمن بخس درهم معدودة وكانوا فيه من الزهدين
Na yule aliyemnunua, huko Misri, alimwambia mke wake: “Mpe heshima makazi yake; huenda atatufaa, au tutamchukua kama mtoto.”
وقال الذي اشترىه من مصر لامراته اكرمي مثوىه عسى ان ينفعنا او نتخذه ولدا
Na hivyo ndivyo Tulivyomweka Yusufu katika ardhi hii, na ili kumfundisha utabiri wa matukio —
وكذلك مكنا ليوسف في الارض ولنعلمه من تاويل الاحاديث
Mungu ni mshindi katika mpango Wake,
والله غالب على امره
lakini wengi wa watu hawajui.
ولكن اكثر الناس لا يعلمون
Na alipofikia ukomavu wake kamili, Tulimpa hukumu na ujuzi:
ولما بلغ اشده ءاتينه حكما وعلما
ndivyo Tunavyolipa wanaofanya wema.
وكذلك نجزي المحسنين
Na yule ambaye alikuwa nyumbani kwake alimtaka kutoka kwake mwenyewe; alifunga milango kwa vizuizi na akasema: “Njoo hapa.”
ورودته التي هو في بيتها عن نفسه وغلقت الابوب وقالت هيت لك
Alisema: “Ninajiweka katika hifadhi ya Mungu!
قال معاذ الله
Ni bwana wangu: ameufanya makazi yangu kuwa mazuri,
انه ربي احسن مثواي
kwani madhalimu hawafanikiwi.”
انه لا يفلح الظلمون
Na hakika, yeye alikuwa na nia kwake,
ولقد همت به
naye angalikuwa na nia kwake, kama hangaliona dhihirisho la Mlezi wake:
وهم بها لولا ان رءا برهن ربه
ndivyo ilivyokuwa, ili Tumwondolee ubaya na ufuska,
كذلك لنصرف عنه السوء والفحشاء
kwani alikuwa miongoni mwa watiifu Wetu waliosafishwa.
انه من عبادنا المخلصين
Na wote wawili wakajaribu kutangulizana kuelekea mlangoni, naye akararua kanzu yake kutoka nyuma, na wakamkuta mkuu wake mlangoni.
واستبقا الباب وقدت قميصه من دبر والفيا سيدها لدا الباب
Alisema: “Ni nini malipo ya yule anayekusudia ubaya kwa ahali wako, ghairi ya gereza au adhabu yenye maumivu?”
قالت ما جزاء من اراد باهلك سوءا الا ان يسجن او عذاب اليم
Alisema: “Yeye ndiye aliyetaka kunipata kutoka kwangu mwenyewe.”
قال هي رودتني عن نفسي
Na shahidi wa ahali yake alishuhudia: “Kama kanzu yake imeraruliwa mbele, anasema kweli, naye ni miongoni mwa waongo; lakini kama kanzu yake imeraruliwa nyuma, amesema uongo,
وشهد شاهد من اهلها ان كان قميصه قد من قبل فصدقت وهو من الكذبين وان كان قميصه قد من دبر فكذبت
naye ni miongoni mwa wasadikifu.”
وهو من الصدقين
Alipoona kwamba kanzu yake imeraruliwa nyuma, alisema: “Hii ni hila yenu: hila yenu ni hakika adhimu.
فلما رءا قميصه قد من دبر قال انه من كيدكن ان كيدكن عظيم
Yusufu, jiepushe na hili;
يوسف اعرض عن هذا
na wewe, omba msamaha kwa kosa lako, kwani wewe ni miongoni mwa wenye makosa.”
واستغفري لذنبك انك كنت من الخاطين
Na wanawake, katika Jiji Kuu, walisema: “Mke wa Mwenye Uwezo anamtaka kijana wake kutoka kwake mwenyewe: kwa yakini amemteka kwa mapenzi;
وقال نسوة في المدينة امرات العزيز ترود فتىها عن نفسه قد شغفها حبا
tunamwona kwa yakini katika upotovu wa wazi.”
انا لنرىها في ضلل مبين
Aliposikia njama yao, aliwaalika na kuwaandalia mahali pa kuegemea; alimpa kila mmoja wao kisu, na akasema: “Toka mbele yao.”
فلما سمعت بمكرهن ارسلت اليهن واعتدت لهن متكا وءاتت كل وحدة منهن سكينا وقالت اخرج عليهن
Walipomwona, wakamwona mkubwa mno hata wakakata mikono yao, wakisema: “Mungu ameepushwa nalo! Huyu si binadamu:
فلما راينه اكبرنه وقطعن ايديهن وقلن حش لله ما هذا بشرا
huyu si ila Mtekelezaji mheshimiwa.”
ان هذا الا ملك كريم
Alisema: “Huyu ndiye yule mliyenilaumu kwake.
قالت فذلكن الذي لمتنني فيه
Nilimtaka hakika kutoka kwake mwenyewe, lakini alishikilia kwa nguvu ulinzi wake;
ولقد رودته عن نفسه فاستعصم
na kama hatafanya yale ninayomwamuru, atafungwa kwa yakini gerezani, na atakuwa kwa yakini miongoni mwa walioshushwa hadhi.”
ولين لم يفعل ما ءامره ليسجنن وليكونا من الصغرين
Alisema: “Mlezi wangu, gereza ni pendwa zaidi kwangu kuliko yale wanayoniitia; na kama Hutaniondolea hila yao, nitaelekea kwao na nitakuwa miongoni mwa wajinga.”
قال رب السجن احب الى مما يدعونني اليه والا تصرف عني كيدهن اصب اليهن واكن من الجهلين
Mlezi wake alimjibu na akamwondolea hila yao,
فاستجاب له ربه فصرف عنه كيدهن
kwani Yeye ndiye Mwenye Kusikia, Mjuzi wa Yote.
انه هو السميع العليم
Kisha ikawadhihirikia, baada ya kuona ishara, kwamba wangemfunga kwa yakini kwa muda.
ثم بدا لهم من بعد ما راوا الءايت ليسجننه حتى حين
Na vijana wawili waliingia gerezani pamoja naye.
ودخل معه السجن فتيان
Mmoja wao alisema: “Nilijiona nikikamua mvinyo.”
قال احدهما اني ارىني اعصر خمرا
Na yule mwingine alisema: “Nilijiona nikibeba juu ya kichwa changu mkate, ambao ndege walikuwa wakila.
وقال الءاخر اني ارىني احمل فوق راسي خبزا تاكل الطير منه
Tuarifu kuhusu utabiri wake: tunakuona miongoni mwa wanaofanya wema.”
نبينا بتاويله انا نرىك من المحسنين
Alisema: “Hakuna chakula mlichoruzukiwa kitakacholetwa kwenu bila mimi kuwaarifu utabiri wake kabla hakijawafikia:
قال لا ياتيكما طعام ترزقانه الا نباتكما بتاويله قبل ان ياتيكما
hilo ni sehemu ya yale Mlezi wangu alinifundisha,
ذلكما مما علمني ربي
kwani nimeacha mafundisho ya kaumu isiyomwamini Mungu, na inayokana Maisha ya Mwisho,
اني تركت ملة قوم لا يومنون بالله وهم بالءاخرة هم كفرون
na nimefuata mafundisho ya mababu zangu, Ibrahimu, Ishaka na Yakubu:
واتبعت ملة ءاباءي ابرهيم واسحق ويعقوب
haitupasi kumshirikisha Mungu na chochote.
ما كان لنا ان نشرك بالله من شىء
Hilo linatokana na fadhila ya Mungu juu yetu na juu ya watu,
ذلك من فضل الله علينا وعلى الناس
lakini wengi wa watu hawana shukrani.
ولكن اكثر الناس لا يشكرون
Enyi wenzangu wawili wa gerezani, je, mabwana waliogawanyika ni bora, au Mungu, Mmoja pekee, Mdhibiti?
يصحبى السجن ءارباب متفرقون خير ام الله الوحد القهار
Mnachotii, pasipo Yeye, si chochote ila majina ya sifa mliyoyataja, ninyi na mababu zenu, bila Mungu kuteremsha mamlaka yoyote juu yake:
ما تعبدون من دونه الا اسماء سميتموها انتم وءاباوكم ما انزل الله بها من سلطن
hukumu ni ya Mungu pekee:
ان الحكم الا لله
Ameamuru kwamba mtii Yeye pekee:
امر الا تعبدوا الا اياه
hiyo ndiyo Sheria iliyo sawa,
ذلك الدين القيم
lakini wengi wa watu hawajui.
ولكن اكثر الناس لا يعلمون
Enyi wenzangu wawili wa gerezani, mmoja wenu wawili atamnywesha bwana wake mvinyo;
يصحبى السجن اما احدكما فيسقي ربه خمرا
na yule mwingine atafungwa kwenye nguzo, na ndege watakula kichwa chake.
واما الءاخر فيصلب فتاكل الطير من راسه
Jambo mlilonishauri limeamuliwa.”
قضي الامر الذي فيه تستفتيان
Na alimwambia yule wa wawili aliyedhania kwamba angalinusuriwa: “Nikumbuke kwa bwana wako.”
وقال للذي ظن انه ناج منهما اذكرني عند ربك
Lakini Mwepushaji alimsahaulisha kutaja hilo kwa bwana wake, naye akakaa miaka kadhaa gerezani.
فانسىه الشيطن ذكر ربه فلبث في السجن بضع سنين
Na mfalme alisema: “Ninaona ng'ombe saba wanono wanaoliwa na saba wembamba, na masuke saba mabichi na mengine yaliyokauka:
وقال الملك اني ارى سبع بقرت سمان ياكلهن سبع عجاف وسبع سنبلت خضر واخر يابست
Enyi baraza, nipeni maoni yenu kuhusu njozi yangu, ikiwa mnaweza kufasiri njozi.”
يايها الملا افتوني في رءيي ان كنتم للرءيا تعبرون
Walisema: “Mkusanyiko wa ndoto zilizochanganyika,
قالوا اضغث احلم
nasi hatuna ujuzi wa utabiri wa ndoto.”
وما نحن بتاويل الاحلم بعلمين
Na yule wa wawili aliyekuwa amenusuriwa alisema, akikumbuka baada ya muda mrefu: “Nitawaarifu utabiri wake: nitumeni basi.”
وقال الذي نجا منهما وادكر بعد امة انا انبيكم بتاويله فارسلون
“Yusufu, mtu msadikifu, tupe maoni yako kuhusu ng'ombe saba wanono wanaoliwa na saba wembamba, na masuke saba mabichi na mengine yaliyokauka, huenda nitarudi kwa watu, huenda watajua.”
يوسف ايها الصديق افتنا في سبع بقرت سمان ياكلهن سبع عجاف وسبع سنبلت خضر واخر يابست لعلي ارجع الى الناس لعلهم يعلمون
Alisema: “Mtalima kwa miaka saba mfululizo, kwa bidii;
قال تزرعون سبع سنين دابا
na yale mtakayokuwa mmevuna, yaweni ghalani katika suke lake, isipokuwa kidogo mtakachokula.
فما حصدتم فذروه في سنبله الا قليلا مما تاكلون
Kisha zitakuja, baada ya hilo, miaka saba mikali, ambayo itakula yale mtakayokuwa mmeyatanguliza kwa ajili yake, isipokuwa kidogo mtakachokilinda.
ثم ياتي من بعد ذلك سبع شداد ياكلن ما قدمتم لهن الا قليلا مما تحصنون
Kisha itakuja, baada ya hilo, mwaka ambao watu watapata mvua ya kuokoa, na ambao watakamua.”
ثم ياتي من بعد ذلك عام فيه يغاث الناس وفيه يعصرون
Na mfalme alisema: “Nileteeni.”
وقال الملك ايتوني به
Mjumbe alipomjia, alisema: “Rudi kwa bwana wako, na umuulize kuhusu wanawake waliokata mikono yao,
فلما جاءه الرسول قال ارجع الى ربك فسله ما بال النسوة التي قطعن ايديهن
kwani Mlezi wangu ni Mjuzi wa Yote wa hila yao.”
ان ربي بكيدهن عليم
Alisema: “Hali yenu ilikuwaje, mlipomtaka Yusufu kutoka kwake mwenyewe?”
قال ما خطبكن اذ رودتن يوسف عن نفسه
Walisema: “Mungu ameepushwa nalo! Hatumjui kuwa na ubaya wowote.”
قلن حش لله ما علمنا عليه من سوء
Mke wa Mwenye Uwezo alisema: “Sasa ukweli unadhihirika: mimi ndiye niliyemtaka kutoka kwake mwenyewe, naye ni kwa yakini miongoni mwa wasadikifu.”
قالت امرات العزيز الن حصحص الحق انا رودته عن نفسه وانه لمن الصدقين
“Hilo, ili ajue kwamba sikumsaliti kwa kutokuwepo kwake, na kwamba Mungu haongozi hila ya wasaliti.
ذلك ليعلم اني لم اخنه بالغيب وان الله لا يهدي كيد الخاينين
Na sijifanyi huru Dhati yangu:
وما ابري نفسي
Dhati huchochea kwa yakini ubaya, isipokuwa yule ambaye Mlezi wangu anamhurumia,
ان النفس لامارة بالسوء الا ما رحم ربي
kwani Mlezi wangu ni Mwenye Msamaha tele, Mwenye Huruma.”
ان ربي غفور رحيم
Na mfalme alisema: “Nileteeni: nitamfanya kuwa wangu peke yangu.”
وقال الملك ايتوني به استخلصه لنفسي
Alipozungumza naye, alisema: “Wewe leo, kwetu, uko katika nafasi ya mamlaka na kuaminiwa.”
فلما كلمه قال انك اليوم لدينا مكين امين
Alisema: “Niweke juu ya akiba za ardhi hii, kwani mimi ni mtunzaji mjuzi.”
قال اجعلني على خزاين الارض اني حفيظ عليم
Na hivyo ndivyo Tulivyomweka Yusufu katika ardhi hii, akikaa mahali aliporidhia:
وكذلك مكنا ليوسف في الارض يتبوا منها حيث يشاء
Tunampa huruma Yetu yeyote Tunayemridhia, wala hatuachi ujira wa wanaofanya wema upotee.
نصيب برحمتنا من نشاء ولا نضيع اجر المحسنين
Na ujira wa Maisha ya Mwisho ni bora kwa yakini kwa wanaoamini na kujikinga.
ولاجر الءاخرة خير للذين ءامنوا وكانوا يتقون
Na ndugu za Yusufu wakaja na kuingia kwake; aliwatambua, lakini wao hawakumtambua.
وجاء اخوة يوسف فدخلوا عليه فعرفهم وهم له منكرون
Alipowaandalia mahitaji yao ya chakula, alisema: “Nileteeni ndugu mliye naye upande wa baba yenu.
ولما جهزهم بجهازهم قال ايتوني باخ لكم من ابيكم
Je, hamwoni kwamba ninatimiza kipimo kwa uaminifu na kwamba mimi ni bora wa wageni?
الا ترون اني اوفي الكيل وانا خير المنزلين
Na kama hamtaniletea yeye, hamtakuwa tena na kipimo kwangu, wala hamtanikaribia tena.”
فان لم تاتوني به فلا كيل لكم عندي ولا تقربون
Walisema: “Tutajaribu kumpata kutoka kwa baba yake, tutafanya hivyo kwa yakini.”
قالوا سنرود عنه اباه وانا لفعلون
Na akawaambia vijana wake: “Wekeni bidhaa zao katika mifuko yao, huenda wataitambua watakapojigeuza kuelekea watu wao, huenda watarudi.”
وقال لفتينه اجعلوا بضعتهم في رحالهم لعلهم يعرفونها اذا انقلبوا الى اهلهم لعلهم يرجعون
Waliporudi kwa baba yao, walisema: “Ewe baba yetu, tumezuiwa kupata kipimo; mpeleke basi pamoja nasi ndugu yetu, tutapata kipimo, na kwa yakini tutakuwa watunzaji wake.”
فلما رجعوا الى ابيهم قالوا يابانا منع منا الكيل فارسل معنا اخانا نكتل وانا له لحفظون
Alisema: “Je, ningewaamini kwa ajili yake kwa njia nyingine kuliko nilivyowaamini, hapo awali, kwa ajili ya ndugu yake?
قال هل ءامنكم عليه الا كما امنتكم على اخيه من قبل
Mungu ndiye mtunzaji bora,
فالله خير حفظا
na Yeye ndiye mwenye huruma zaidi ya wenye huruma.”
وهو ارحم الرحمين
Walipofungua mizigo yao, walikuta bidhaa zao zimerudishwa kwao. Walisema: “Ewe baba yetu, tungetafuta nini zaidi?
ولما فتحوا متعهم وجدوا بضعتهم ردت اليهم قالوا يابانا ما نبغي
Hizi ni bidhaa zetu, tumerudishiwa; tutawaletea mahitaji ahali wetu, tutamtunza ndugu yetu, na tutapata zaidi kipimo cha mtu mmoja:
هذه بضعتنا ردت الينا ونمير اهلنا ونحفظ اخانا ونزداد كيل بعير
hicho ni kipimo rahisi.”
ذلك كيل يسير
Alisema: “Sitamtuma pamoja nanyi, hadi mniletee ahadi madhubuti mbele ya Mungu, kwamba mtanirudishia yeye kwa yakini, isipokuwa kama mtazingirwa.”
قال لن ارسله معكم حتى توتون موثقا من الله لتاتنني به الا ان يحاط بكم
Walipomletea ahadi yao madhubuti, alisema: “Mungu ni wakili wa yale tunayosema.”
فلما ءاتوه موثقهم قال الله على ما نقول وكيل
Na alisema: “Enyi wanangu, msiingie kupitia mlango mmoja, bali ingieni kupitia milango tofauti;
وقال يبني لا تدخلوا من باب وحد وادخلوا من ابوب متفرقة
sitawafaa kwa chochote dhidi ya Mungu:
وما اغني عنكم من الله من شىء
hukumu ni ya Mungu pekee;
ان الحكم الا لله
ni Kwake ninatoa uwakili,
عليه توكلت
na wale wanaotoa uwakili, wampe Yeye.”
وعليه فليتوكل المتوكلون
Walipoingia kama baba yao alivyowaamuru, hilo halikuwafaa kwa chochote dhidi ya Mungu, isipokuwa hitaji katika Dhati ya Yakubu, alilolitimiza;
ولما دخلوا من حيث امرهم ابوهم ما كان يغني عنهم من الله من شىء الا حاجة في نفس يعقوب قضىها
alikuwa na ujuzi kwa yakini Tuliomfundisha,
وانه لذو علم لما علمنه
lakini wengi wa watu hawajui.
ولكن اكثر الناس لا يعلمون
Walipoingia kwa Yusufu, alimkaribisha ndugu yake kwake,
ولما دخلوا على يوسف ءاوى اليه اخاه
na akasema: “Mimi, hakika, ni ndugu yako: usisononeke basi kwa yale waliyokuwa wakifanya.”
قال اني انا اخوك فلا تبتيس بما كانوا يعملون
Alipowaandalia mahitaji yao, aliweka kikombe katika mfuko wa ndugu yake; kisha mtangazaji alitangaza: “Enyi msafara, ninyi kwa yakini ni wezi!”
فلما جهزهم بجهازهم جعل السقاية في رحل اخيه ثم اذن موذن ايتها العير انكم لسرقون
Walisema, wakimkabili: “Mmekosa nini?”
قالوا واقبلوا عليهم ماذا تفقدون
Walisema: “Tumekosa kipimo cha mfalme;
قالوا نفقد صواع الملك
yule atakayekirudisha atapata mzigo wa mtu mmoja, nami ni mdhamini wake.”
ولمن جاء به حمل بعير وانا به زعيم
Walisema: “Kwa Mungu, mnajua hakika kwamba hatukuja kueneza ufisadi katika ardhi hii, na kwamba sisi si wezi.”
قالوا تالله لقد علمتم ما جينا لنفسد في الارض وما كنا سرقين
Walisema: “Malipo yake yatakuwa nini basi, ikiwa ninyi ni waongo?”
قالوا فما جزوه ان كنتم كذبين
Walisema: “Malipo yake: yule atakayepatikana kwenye mfuko wake, yeye mwenyewe ndiye malipo yake.
قالوا جزوه من وجد في رحله فهو جزوه
Hivyo ndivyo tunavyolipa madhalimu.”
كذلك نجزي الظلمين
Alianza na magunia yao kabla ya gunia la ndugu yake, kisha akakitoa kutoka kwenye gunia la ndugu yake:
فبدا باوعيتهم قبل وعاء اخيه ثم استخرجها من وعاء اخيه
hivyo ndivyo Tulivyopanga njama kwa ajili ya Yusufu:
كذلك كدنا ليوسف
hakuwa na uwezo, kulingana na sheria ya mfalme, wa kumchukua ndugu yake, isipokuwa kama Mungu ataridhia.
ما كان لياخذ اخاه في دين الملك الا ان يشاء الله
Tunainua kwa daraja Tunayeridhia,
نرفع درجت من نشاء
na juu ya kila mwenye ujuzi, yupo mjuzi.
وفوق كل ذي علم عليم
Walisema: “Kama ameiba, ndugu yake naye ameiba hapo awali.”
قالوا ان يسرق فقد سرق اخ له من قبل
Yusufu aliliweka hilo siri ndani yake na hakuwadhihirishia;
فاسرها يوسف في نفسه ولم يبدها لهم
akasema: “Mko katika mahali pabaya zaidi,
قال انتم شر مكانا
na Mungu anajua zaidi yale mnayoeleza.”
والله اعلم بما تصفون
Walisema: “Ewe Mwenye Uwezo, ana baba, mzee mkongwe sana; mchukue basi mmoja wetu mahali pake: tunakuona miongoni mwa wanaofanya wema.”
قالوا يايها العزيز ان له ابا شيخا كبيرا فخذ احدنا مكانه انا نرىك من المحسنين
Alisema: “Tunajiweka katika hifadhi ya Mungu tusimchukue mwingine kuliko yule tuliyempata naye kitu chetu: ndipo tungekuwa kwa yakini madhalimu.”
قال معاذ الله ان ناخذ الا من وجدنا متعنا عنده انا اذا لظلمون
Walipokata tamaa kabisa kwake, walijitenga kwa mazungumzo ya siri.
فلما استيسوا منه خلصوا نجيا
Mkubwa wao alisema: “Hamjui kwamba baba yenu amechukua kwenu ahadi madhubuti mbele ya Mungu,
قال كبيرهم الم تعلموا ان اباكم قد اخذ عليكم موثقا من الله
na kwamba hapo awali mlipuuza wajibu wenu kwa Yusufu?
ومن قبل ما فرطتم في يوسف
Sitaondoka basi katika ardhi hii, hadi baba yangu aniruhusu, au Mungu ahukumu kwa niaba yangu:
فلن ابرح الارض حتى ياذن لي ابي او يحكم الله لي
Yeye ndiye bora wa mahakimu.
وهو خير الحكمين
Rudini kwa baba yenu, na semeni: ‘Ewe baba yetu, mwanao ametangazwa hakika kuwa mwizi;
ارجعوا الى ابيكم فقولوا يابانا ان ابنك سرق
nasi hatushuhudii ila yale tunayojua, na hatukuweza kulinda kile kilichokuwa nje ya hisi.
وما شهدنا الا بما علمنا وما كنا للغيب حفظين
Na uliza mji tuliokuwa ndani yake, na msafara tuliorudi nao: sisi kwa yakini ni wasadikifu.’”
وسل القرية التي كنا فيها والعير التي اقبلنا فيها وانا لصدقون
Alisema: “Dhati yenu imewashawishi badala yake jambo.
قال بل سولت لكم انفسكم امرا
Subira inayostahili!
فصبر جميل
Huenda Mungu akinirudishia wote,
عسى الله ان ياتيني بهم جميعا
kwani Yeye ndiye Mjuzi wa Yote, Mwenye Hekima.”
انه هو العليم الحكيم
Na akawageuzia mgongo na akasema: “Ee uchungu wangu, kwa Yusufu!”
وتولى عنهم وقال ياسفى على يوسف
Na macho yake yakawa meupe kwa masikitiko, huku akimeza dhiki yake.
وابيضت عيناه من الحزن فهو كظيم
Walisema: “Kwa Mungu, hutaacha kumkumbuka Yusufu, hadi uchoke kabisa au uangamie.”
قالوا تالله تفتوا تذكر يوسف حتى تكون حرضا او تكون من الهلكين
Alisema: “Ninalalamika kwa Mungu tu kuhusu kububujika kwangu na masikitiko yangu,
قال انما اشكوا بثي وحزني الى الله
na ninajua, kutoka kwa Mungu, yale msiyoyajua.
واعلم من الله ما لا تعلمون
Enyi wanangu, nendeni na mtafute habari za Yusufu na ndugu yake, wala msikate tamaa katika pumziko la Mungu,
يبني اذهبوا فتحسسوا من يوسف واخيه ولا تايسوا من روح الله
kwani hakuna anayekata tamaa katika pumziko la Mungu, isipokuwa kaumu inayokana.”
انه لا يايس من روح الله الا القوم الكفرون
Walipoingia kwake, walisema: “Ewe Mwenye Uwezo, madhara yametugusa, pamoja na ahali wetu, na tumekuja na bidhaa ya thamani ndogo:
فلما دخلوا عليه قالوا يايها العزيز مسنا واهلنا الضر وجينا ببضعة مزجىة
tupe basi kipimo kwa uaminifu, na utufanyie hisani,
فاوف لنا الكيل وتصدق علينا
kwani Mungu huwalipa wanaofanya hisani.”
ان الله يجزي المتصدقين
Alisema: “Mnajua mliyomtendea Yusufu na ndugu yake, ilhali mlikuwa wajinga?”
قال هل علمتم ما فعلتم بيوسف واخيه اذ انتم جهلون
Walisema: “Je, kweli ni wewe, Yusufu?”
قالوا اءنك لانت يوسف
Alisema: “Mimi ni Yusufu, na huyu ni ndugu yangu.
قال انا يوسف وهذا اخي
Mungu ametutunukia:
قد من الله علينا
yeyote anayejikinga na kuwa na subira — Mungu hawaachi hakika ujira wa wanaofanya wema upotee.”
انه من يتق ويصبر فان الله لا يضيع اجر المحسنين
Walisema: “Kwa Mungu, Mungu amekupendelea hakika kuliko sisi, nasi kwa yakini tulikuwa na makosa.”
قالوا تالله لقد ءاثرك الله علينا وان كنا لخطين
Alisema: “Hakuna lawama juu yenu:
قال لا تثريب عليكم
leo, Mungu anawasamehe,
اليوم يغفر الله لكم
Yeye ndiye mwenye huruma zaidi ya wenye huruma.
وهو ارحم الرحمين
Nendeni na kanzu yangu hii, na mtupeni juu ya uso wa baba yangu: atapata kuona tena. Nileteeni baadaye ahali wenu wote.”
اذهبوا بقميصي هذا فالقوه على وجه ابي يات بصيرا واتوني باهلكم اجمعين
Msafara ulipoondoka, baba yao alisema: “Ninanusa kwa yakini harufu ya Yusufu, ikiwa hamnidhanii kuwa mwenye kupayuka.”
ولما فصلت العير قال ابوهم اني لاجد ريح يوسف لولا ان تفندون
Walisema: “Kwa Mungu, wewe kwa yakini uko katika upotovu wako wa zamani.”
قالوا تالله انك لفي ضللك القديم
Mpasha habari njema alipofika, aliitupa juu ya uso wake, naye akapata kuona upesi.
فلما ان جاء البشير القىه على وجهه فارتد بصيرا
Alisema: “Je, sikuwaambia kwamba ninajua, kutoka kwa Mungu, yale msiyoyajua?”
قال الم اقل لكم اني اعلم من الله ما لا تعلمون
Walisema: “Ewe baba yetu, omba msamaha kwa makosa yetu, kwani tulikuwa na makosa.”
قالوا يابانا استغفر لنا ذنوبنا انا كنا خطين
Alisema: “Nitaomba hivi karibuni msamaha wa Mlezi wangu kwa ajili yenu:
قال سوف استغفر لكم ربي
Yeye ndiye hakika, Mwenye Msamaha tele, Mwenye Huruma.”
انه هو الغفور الرحيم
Walipoingia kwa Yusufu, alimkaribisha baba yake na mama yake kwake, na akasema: “Ingieni Misri, Mungu akiridhia, kwa usalama.”
فلما دخلوا على يوسف ءاوى اليه ابويه وقال ادخلوا مصر ان شاء الله ءامنين
Na akawainua baba yake na mama yake juu ya jengo, nao wakaanguka mbele yake wakisujudu.
ورفع ابويه على العرش وخروا له سجدا
Na akasema: “Ewe baba yangu, huu ndio utabiri wa njozi yangu ya zamani: Mlezi wangu ameifanya kuwa kweli.
وقال يابت هذا تاويل رءيي من قبل قد جعلها ربي حقا
Na Alinifanyia wema, aliponitoa gerezani, na kuwaleta kutoka mashambani, baada ya Mwepushaji kupanda mfarakano kati ya ndugu zangu na mimi.
وقد احسن بي اذ اخرجني من السجن وجاء بكم من البدو من بعد ان نزغ الشيطن بيني وبين اخوتي
Mlezi wangu ni Mpole katika Anachokiridhia,
ان ربي لطيف لما يشاء
kwani Yeye ndiye Mjuzi wa Yote, Mwenye Hekima.
انه هو العليم الحكيم
Mlezi wangu, Umenipa sehemu ya ufalme, na Umenifundisha utabiri wa matukio.
رب قد ءاتيتني من الملك وعلمتني من تاويل الاحاديث
Asili ya mbingu na ardhi, Wewe ni Mwandani wangu katika Maisha haya ya Karibu na katika Maisha ya Mwisho: nilinde kwa uaminifu, nikiwa mnyoofu Kwako, na nifanye nijiunge na walio mazima.”
فاطر السموت والارض انت ولي في الدنيا والءاخرة توفني مسلما والحقني بالصلحين
Hilo ni sehemu ya taarifa kuhusu yaliyo nje ya hisi, Tunazokufunulia:
ذلك من انباء الغيب نوحيه اليك
hukuwa pamoja nao walipokubaliana kuhusu jambo lao huku wakipanga njama.
وما كنت لديهم اذ اجمعوا امرهم وهم يمكرون
Na wengi wa watu, hata ungetaka sana, si waumini.
وما اكثر الناس ولو حرصت بمومنين
Na huwaombi, kwa hili, ujira wowote:
وما تسلهم عليه من اجر
huu si ila ukumbusho kwa viumbe vyote.
ان هو الا ذكر للعلمين
Ni ishara ngapi, katika mbingu na ardhini, wanazopita mbele yake wakizikwepa!
وكاين من ءاية في السموت والارض يمرون عليها وهم عنها معرضون
Na wengi wao hawamwamini Mungu ila wanapomshirikisha.
وما يومن اكثرهم بالله الا وهم مشركون
Je, wana uhakika basi kwamba haitawajia, kutoka kwa adhabu ya Mungu, kile kinachowafunika, au kwamba Saa haitawajia ghafla, bila wao kuhisi?
افامنوا ان تاتيهم غشية من عذاب الله او تاتيهم الساعة بغتة وهم لا يشعرون
Sema: “Hii ndiyo njia yangu: ninaita kwa Mungu.
قل هذه سبيلي ادعوا الى الله
Katika maono kamili, mimi na wale wanaonifuata.
على بصيرة انا ومن اتبعني
Na utukufu ni wa Mungu!
وسبحن الله
Na mimi si miongoni mwa wanaoshirikisha.”
وما انا من المشركين
Na Hatukutuma, kabla yako, ila wanaume ambao Tulikuwa Tukiwafunulia, miongoni mwa watu wa miji.
وما ارسلنا من قبلك الا رجالا نوحي اليهم من اهل القرى
Je, hawajasafiri ardhini basi ili kutazama hatima ya wale wa kabla yao?
افلم يسيروا في الارض فينظروا كيف كان عقبة الذين من قبلهم
Na makazi ya Maisha ya Mwisho ni bora kwa yakini kwa wale waliojikinga:
ولدار الءاخرة خير للذين اتقوا
je, hamtumii basi akili?
افلا تعقلون
Hadi, wajumbe walipokata tamaa kabisa na wakadhani kwamba walikuwa wameitwa waongo, msaada Wetu uliwajia, na akanusuriwa yule Tuliyemridhia,
حتى اذا استيس الرسل وظنوا انهم قد كذبوا جاءهم نصرنا فنجي من نشاء
wala ukali Wetu haubatilishwi kwa kaumu iliyotengwa.
ولا يرد باسنا عن القوم المجرمين
Palikuwa hakika, katika simulizi yao, somo kwa wenye akili:
لقد كان في قصصهم عبرة لاولي الالبب
haukuwa mazungumzo yaliyobuniwa,
ما كان حديثا يفترى
bali uthibitisho wa yale yaliyotangulia, ufafanuzi wa kila kitu, na mwongozo na huruma kwa kaumu inayoamini.
ولكن تصديق الذي بين يديه وتفصيل كل شىء وهدى ورحمة لقوم يومنون