Al-Baqara البقرة
Guidance for Those Who Guard Themselves هُدًۭى لِّلْمُتَّقِينَ
The section and its links
Guidance given, then detailed as law (2-3, then 4-6)
Threshold of sections I and VI
Sehemu inaanzia hapa
Soma pamoja na: sura za rafu ile ile
- 3 The Rope of Godthe twin of 2: the dispute and the combat lived through
- 29 Without being put to the trialthe trial of those who say “We believe”
- 30 The Romansthe signs, and the Law that does not change
- 31 Gave Luqman wisdomwisdom passed on from a father to his son
- 32 Fall down in prostrationthe descent, and those who fall down in prostration
بسم ٱلله ٱلرحمن ٱلرحيم
Kwa jina la Mungu, Mwingi wa Huruma, Mwenye Huruma.
الٓمٓ (Alif Lam Mim).
الم
Haya ndiyo Maandiko: hakuna shaka inayowezekana,
ذلك ٱلكتب لا ريب
ndani yake, mwongozo kwa wanaojikinga, wale wanaoamini ingawa yako nje ya hisi zao, wanadumisha Mawasiliano, na wanatumia katika yale ambayo Sisi Tumewaruzuku,
فيه هدى للمتقين ٱلذين يؤمنون بٱلغيب ويقيمون ٱلصلوة ومما رزقنهم ينفقون
na wale wanaoamini yale yaliyoteremshwa kwako na yale yaliyoteremshwa kabla yako, na wanaomiliki uhakika wa Maisha ya Mwisho — hao wako juu ya mwongozo kutoka kwa Mlezi wao,
وٱلذين يؤمنون بمآ أنزل إليك ومآ أنزل من قبلك وبٱلءاخرة هم يوقنون أولئك على هدى من ربهم
na hao ndio wanaofanikiwa.
وأولئك هم ٱلمفلحون
Wale wanaokana, hakika ni sawa kwao uwaonye au usiwaonye: hawaamini.
إن ٱلذين كفروا سوآء عليهم ءأنذرتهم أم لم تنذرهم لا يؤمنون
Mungu ametia muhuri viini vyao na usikivu wao,
ختم ٱلله على قلوبهم وعلى سمعهم
na juu ya maono yao, kuna kinachowafunika;
وعلى أبصرهم غشوة
nao watakuwa na adhabu adhimu.
ولهم عذاب عظيم
Na miongoni mwa watu, wapo wanaosema: “Sisi tunamwamini Mungu na Siku ya Mwisho,” ilhali wao si waumini.
ومن ٱلناس من يقول ءامنا بٱلله وبٱليوم ٱلءاخر وما هم بمؤمنين
Wanajaribu kumdanganya Mungu na wale walioamini,
يخدعون ٱلله وٱلذين ءامنوا
lakini wanadanganya wao wenyewe tu, bila kuhisi.
وما يخدعون إلآ أنفسهم وما يشعرون
Kuna ugonjwa katika viini vyao,
في قلوبهم مرض
na Mungu amewaongezea ugonjwa;
فزادهم ٱلله مرضا
nao watakuwa na adhabu yenye maumivu, kwa kusema uongo.
ولهم عذاب أليم بما كانوا يكذبون
Na wanapoambiwa: “Msipande ufisadi juu ya ardhi,” husema: “Sisi tunarekebisha tu.”
وإذا قيل لهم لا تفسدوا في ٱلأرض قالوا إنما نحن مصلحون
Je, si hivyo: hakika wao ndio mafisadi; lakini hawahisi.
ألآ إنهم هم ٱلمفسدون ولكن لا يشعرون
Na wanapoambiwa: “Aminini kama walimwengu walivyoamini,” husema: “Je, tungeamini kama wapumbavu walivyoamini?”
وإذا قيل لهم ءامنوا كمآ ءامن ٱلناس قالوا أنؤمن كمآ ءامن ٱلسفهآء
Je, si hivyo: hakika wao ndio wapumbavu; lakini hawajui.
ألآ إنهم هم ٱلسفهآء ولكن لا يعلمون
Na wanapokutana na wale walioamini, husema: “Sisi tumeamini”;
وإذا لقوا ٱلذين ءامنوا قالوا ءامنا
na wanapokuwa peke yao na waepushaji wao, husema: “Hakika sisi tuko pamoja nanyi, sisi tunadhihaki tu.”
وإذا خلوا إلى شيطينهم قالوا إنا معكم إنما نحن مستهزءون
Mungu anawadhihaki, na anawaacha wakirefusha upindukiaji wao, ambamo wanapapasa.
ٱلله يستهزئ بهم ويمدهم في طغينهم يعمهون
Hao ndio wale walionunua upotovu kwa bei ya mwongozo; basi biashara yao haikuwa na faida, nao hawakuwa wakiongozwa.
أولئك ٱلذين ٱشتروا ٱلضللة بٱلهدى فما ربحت تجرتهم وما كانوا مهتدين
Mfano wao ni wa mtu anayewasha moto; anapoangaza kilichomzunguka,
مثلهم كمثل ٱلذي ٱستوقد نارا فلمآ أضآءت ما حوله
Mungu huchukua nuru yao na kuwaacha katika giza ambamo hawaoni tena vizuri.
ذهب ٱلله بنورهم وتركهم في ظلمت لا يبصرون
Viziwi, mabubu, vipofu, basi hawarejei.
صم بكم عمي فهم لا يرجعون
Au kama mvua ya kububujika kutoka anga, ambamo kuna giza, ngurumo na umeme:
أو كصيب من ٱلسمآء فيه ظلمت ورعد وبرق
wanatia vidole vyao masikioni mwao, kwa sababu ya radi, wakiwa macho mbele ya kifo.
يجعلون أصبعهم في ءاذانهم من ٱلصوعق حذر ٱلموت
Mungu anawazingira kikamilifu wale wanaokana.
وٱلله محيط بٱلكفرين
Umeme unakaribia kunyakua maono yao.
يكاد ٱلبرق يخطف أبصرهم
Kila unapowaangazia, wanatembea;
كلمآ أضآء لهم مشوا فيه
na mara unapozidi giza juu yao, wanasimama tuli.
وإذآ أظلم عليهم قاموا
Na Mungu angeridhia, Yeye angalichukua bila kukosa usikivu wao na maono yao,
ولو شآء ٱلله لذهب بسمعهم وأبصرهم
kwani Mungu ana uwezo juu ya kila kitu.
إن ٱلله على كل شىء قدير
Enyi watu! Mtiini Mlezi wenu, ambaye aliwaumba ninyi na wale waliowatangulia, huenda mtajikinga,
يأيها ٱلناس ٱعبدوا ربكم ٱلذي خلقكم وٱلذين من قبلكم لعلكم تتقون
Yeye ambaye aliwafanyia ardhi kuwa kitanda, na anga kuwa ujenzi, na ambaye aliteremsha kutoka angani maji, ambayo kwayo Yeye alitoa matunda kuwa riziki kwenu.
ٱلذي جعل لكم ٱلأرض فرشا وٱلسمآء بنآء وأنزل من ٱلسمآء مآء فأخرج به من ٱلثمرت رزقا لكم
Basi msiwawekee Mungu wapinzani, ilhali mnajua.
فلا تجعلوا لله أندادا وأنتم تعلمون
Na ikiwa mko katika shaka kuhusu yale Tuliyoteremsha Sisi juu ya Mtii Wetu, basi leteni sura iliyo mfano wake,
وإن كنتم في ريب مما نزلنا على عبدنا فأتوا بسورة من مثله
na iteni mashahidi wenu, pasipo Mungu, mkiwa wasadikifu.
وٱدعوا شهدآءكم من دون ٱلله إن كنتم صدقين
Ikiwa hamfanyi hivyo — nanyi hamtafanya kamwe — basi jikingeni na Moto, ambao kuni zake ni watu na mawe,
فإن لم تفعلوا ولن تفعلوا فٱتقوا ٱلنار ٱلتي وقودها ٱلناس وٱلحجارة
ulioandaliwa kwa wale wanaokana.
أعدت للكفرين
Na wapashe habari njema walioamini na kutenda matendo mazima kwamba watapata bustani ambazo chini yake mito inatiririka.
وبشر ٱلذين ءامنوا وعملوا ٱلصلحت أن لهم جنت تجري من تحتها ٱلأنهر
Kila wanaporuzukiwa humo tunda kuwa riziki, husema: “Hiki ndicho tulichoruzukiwa hapo awali”;
كلما رزقوا منها من ثمرة رزقا قالوا هذا ٱلذي رزقنا من قبل
na huletewa kwa kufanana.
وأتوا به متشبها
Nao watakuwa na mke na mume waliosafishwa humo,
ولهم فيهآ أزوج مطهرة
nao hukaa humo milele.
وهم فيها خلدون
Hakika, Mungu hana haya ya kuongeza mfano, hata ule wa mbu au wa zaidi yake.
إن ٱلله لا يستحي أن يضرب مثلا ما بعوضة فما فوقها
Ama wale walioamini, wanajua kwamba huo ni ukweli kutoka kwa Mlezi wao;
فأما ٱلذين ءامنوا فيعلمون أنه ٱلحق من ربهم
na ama wale wanaokana, husema: “Mungu amekusudia nini kwa mfano huu?”
وأما ٱلذين كفروا فيقولون ماذآ أراد ٱلله بهذا مثلا
Yeye hupoteza kwa huo wengi, na huongoza kwa huo wengi;
يضل به كثيرا ويهدي به كثيرا
na Yeye huwapoteza kwa huo wavukao mipaka tu, wale wanaovunja agano la Mungu baada ya ahadi madhubuti iliyo nalo, wanakata kile Mungu alichoamuru kiunganishwe, na wanapanda ufisadi juu ya ardhi.
وما يضل به إلا ٱلفسقين ٱلذين ينقضون عهد ٱلله من بعد ميثقه ويقطعون مآ أمر ٱلله به أن يوصل ويفسدون في ٱلأرض
Hao ndio waliopata hasara.
أولئك هم ٱلخسرون
Mnawezaje kumkana Mungu, ilhali mlikuwa wafu, naye Yeye akawahuisha; kisha Yeye atawafisha,
كيف تكفرون بٱلله وكنتم أموتا فأحيكم ثم يميتكم
kisha Yeye atawahuisha tena, kisha ni Kwake Yeye mtarejeshwa?
ثم يحييكم ثم إليه ترجعون
Yeye ndiye aliyewaumbia kila kilichoko juu ya ardhi,
هو ٱلذي خلق لكم ما في ٱلأرض جميعا
kisha Yeye alielekea anga, na akaziunda kuwa mbingu saba;
ثم ٱستوى إلى ٱلسمآء فسوىهن سبع سموت
na Yeye ni Mjuzi wa Yote kuhusu kila kitu.
وهو بكل شىء عليم
Na wakati Mlezi wako aliposema kwa Watekelezaji: “Mimi nitaweka juu ya ardhi mrithi.”
وإذ قال ربك للملئكة إني جاعل في ٱلأرض خليفة
Walisema: “Je, Wewe utaweka humo yule atakayepanda ufisadi humo na kumwaga damu, ilhali sisi tunakutukuza Wewe kwa kukuhimidi na kutangaza utakatifu Wako?”
قالوا أتجعل فيها من يفسد فيها ويسفك ٱلدمآء ونحن نسبح بحمدك ونقدس لك
Yeye alisema: “Hakika Mimi najua yale ambayo ninyi hamyajui.”
قال إني أعلم ما لا تعلمون
Na Yeye alimfundisha Adamu sifa zote, kisha Yeye akawawasilisha kwa Watekelezaji, na akasema: “Niarifuni Mimi sifa za hawa, mkiwa wasadikifu.”
وعلم ءادم ٱلأسمآء كلها ثم عرضهم على ٱلملئكة فقال أنبوني بأسمآء هؤلآء إن كنتم صدقين
Walisema: “Utukufu ni Wako! Hatuna ujuzi isipokuwa ule uliotufundisha Wewe; hakika Wewe ndiye Mjuzi wa Yote, Mwenye Hekima.”
قالوا سبحنك لا علم لنآ إلا ما علمتنآ إنك أنت ٱلعليم ٱلحكيم
Yeye alisema: “Ewe Adamu! Wearifu sifa zao.”
قال يادم أنبئهم بأسمآئهم
Na alipowaarifu sifa zao, Yeye alisema: “Je, sikuwaambia kwamba Mimi najua yaliyo nje ya hisi katika mbingu na ardhi, na kwamba Mimi najua mnayoyadhihirisha na mliyokuwa mkiyanyamazia?”
فلمآ أنبأهم بأسمآئهم قال ألم أقل لكم إني أعلم غيب ٱلسموت وٱلأرض وأعلم ما تبدون وما كنتم تكتمون
Na wakati Sisi tulipowaambia Watekelezaji: “Msujudieni Adamu,” wakasujudu,
وإذ قلنا للملئكة ٱسجدوا لءادم فسجدوا
isipokuwa Iblisi: alikataa, akajaa kiburi, na akawa miongoni mwa wanaokana.
إلآ إبليس أبى وٱستكبر وكان من ٱلكفرين
Na Sisi tulisema: “Ewe Adamu! Kaa wewe na mwenzi wako wa ndoa katika Bustani, na kuleni humo, kwa raha, popote mtakaporidhia,
وقلنا يادم ٱسكن أنت وزوجك ٱلجنة وكلا منها رغدا حيث شئتما
lakini msiukaribie mti huu, la sivyo mngekuwa miongoni mwa madhalimu.”
ولا تقربا هذه ٱلشجرة فتكونا من ٱلظلمين
Lakini Mwepushaji aliwatelezesha kutoka humo, akawatoa katika hali waliyokuwamo;
فأزلهما ٱلشيطن عنها فأخرجهما مما كانا فيه
na Sisi tulisema: “Shukeni,
وقلنا ٱهبطوا
maadui wenyewe kwa wenyewe,
بعضكم لبعض عدو
nanyi mtakuwa na, juu ya ardhi, kimbilio na starehe kwa muda.”
ولكم في ٱلأرض مستقر ومتع إلى حين
Kisha Adamu alipokea maneno kutoka kwa Mlezi wake, naye Yeye akamrudia kwa upole,
فتلقى ءادم من ربه كلمت فتاب عليه
kwani Yeye ndiye Anayerudi daima, Mwenye Huruma.
إنه هو ٱلتواب ٱلرحيم
Sisi tulisema: “Shukeni kutoka humo, nyote pamoja;
قلنا ٱهبطوا منها جميعا
kisha, ikiwa mwongozo utawafikia kutoka upande Wangu, yeyote atakayefuata mwongozo Wangu, hakuna woga juu yao, wala hawatahuzunika.
فإما يأتينكم مني هدى فمن تبع هداي فلا خوف عليهم ولا هم يحزنون
Na wale wanaokana na kuita uongo ishara Zetu — hao ndio wenzi wa Moto, wao hukaa humo milele.”
وٱلذين كفروا وكذبوا بايتنآ أولئك أصحب ٱلنار هم فيها خلدون
Enyi wana wa Israeli! Kumbukeni neema Yangu, ile niliyowaneemesha nayo, na muwe waaminifu kwa agano Langu, Mimi nitakuwa mwaminifu kwa lenu; na ni Mimi ambaye mnapaswa kuniheshimu.
يبني إسرءيل ٱذكروا نعمتي ٱلتي أنعمت عليكم وأوفوا بعهدي أوف بعهدكم وإيي فٱرهبون
Na aminini yale niliyoyateremsha, yakisadikisha yale yaliyo pamoja nanyi, wala msiwe wa kwanza kuyakana;
وءامنوا بمآ أنزلت مصدقا لما معكم ولا تكونوا أول كافر به
wala msinunue, kwa ishara Zangu, bei duni; na ni kwangu Mimi mnapaswa kujikinga.
ولا تشتروا بايتي ثمنا قليلا وإيي فٱتقون
Wala msiivike ukweli batili, wala msiunyamazie ukweli, ilhali mnajua.
ولا تلبسوا ٱلحق بٱلبطل وتكتموا ٱلحق وأنتم تعلمون
Na dumisheni Mawasiliano, na toeni ukarimu halisi,
وأقيموا ٱلصلوة وءاتوا ٱلزكوة
na pigeni magoti pamoja na wanaopiga magoti.
وٱركعوا مع ٱلركعين
Je, mnawaamuru walimwengu maadili, huku mkijisahau wenyewe, ilhali mnakariri Maandiko?
أتأمرون ٱلناس بٱلبر وتنسون أنفسكم وأنتم تتلون ٱلكتب
Je, hamtumii akili basi?
أفلا تعقلون
Na tafuteni msaada katika subira na Mawasiliano:
وٱستعينوا بٱلصبر وٱلصلوة
hilo kwa yakini ni zito, isipokuwa kwa wanaojishusha, wale wanaodhani kwamba watakutana na Mlezi wao, na kwamba ni kwake Yeye wanarejea.
وإنها لكبيرة إلا على ٱلخشعين ٱلذين يظنون أنهم ملقوا ربهم وأنهم إليه رجعون
Enyi wana wa Israeli! Kumbukeni neema Yangu, ile niliyowaneemesha nayo, na kwamba Mimi niliwapendelea juu ya viumbe vyote.
يبني إسرءيل ٱذكروا نعمتي ٱلتي أنعمت عليكم وأني فضلتكم على ٱلعلمين
Na jikingeni na siku ambayo hakuna Dhati itakayochukua nafasi ya Dhati nyingine kwa lolote, ambayo hakuna usuluhishi utakaokubaliwa kutoka kwake, ambayo hakuna fidia itakayochukuliwa kutoka kwake, na ambayo wao hawataokolewa.
وٱتقوا يوما لا تجزي نفس عن نفس شيا ولا يقبل منها شفعة ولا يؤخذ منها عدل ولا هم ينصرون
Na wakati Sisi Tulipowaokoa kutoka kwa ukoo wa Firauni, waliowaletea adhabu mbaya, wakichinja wana wenu na kuvunja haya ya wanawake wenu —
وإذ نجينكم من ءال فرعون يسومونكم سوء ٱلعذاب يذبحون أبنآءكم ويستحيون نسآءكم
na humo kulikuwa, kutoka kwa Mlezi wenu, kile kinachojaribu kwa namna adhimu.
وفي ذلكم بلآء من ربكم عظيم
Na wakati Sisi Tulipowapasulia bahari, Tukawaokoa, Tukawazamisha ukoo wa Firauni, ilhali mlikuwa mkitazama.
وإذ فرقنا بكم ٱلبحر فأنجينكم وأغرقنآ ءال فرعون وأنتم تنظرون
Na wakati Sisi Tulipompangia Musa miadi ya usiku arobaini; kisha mkamchukua ndama, baada yake, nanyi mlikuwa madhalimu.
وإذ وعدنا موسى أربعين ليلة ثم ٱتخذتم ٱلعجل من بعده وأنتم ظلمون
Kisha Sisi Tuliwaondolea kosa, baada ya hayo, huenda mngekuwa wenye shukrani.
ثم عفونا عنكم من بعد ذلك لعلكم تشكرون
Na wakati Sisi Tulipompa Musa Maandiko
وإذ ءاتينا موسى ٱلكتب
na Upambanuzi, huenda mngeongozwa.
وٱلفرقان لعلكم تهتدون
Na wakati Musa aliposema kwa kaumu yake: “Enyi kaumu yangu! Hakika ninyi mmejidhulumu wenyewe kwa kumchukua ndama; basi rudini kwa Yule aliyewapa uwepo, na uaneni,
وإذ قال موسى لقومه يقوم إنكم ظلمتم أنفسكم بٱتخاذكم ٱلعجل فتوبوا إلى بارئكم فٱقتلوا أنفسكم
hilo ni bora kwenu mbele ya Yule aliyewapa uwepo.”
ذلكم خير لكم عند بارئكم
Yeye hapo akawarudia kwa upole,
فتاب عليكم
kwani Yeye ndiye Anayerudi daima, Mwenye Huruma.
إنه هو ٱلتواب ٱلرحيم
Na mliposema: “Ewe Musa! Hatutakupa uaminifu mpaka tumwone Mungu waziwazi”; radi ikawakamata hapo, huku mkitazama.
وإذ قلتم يموسى لن نؤمن لك حتى نرى ٱلله جهرة فأخذتكم ٱلصعقة وأنتم تنظرون
Kisha Sisi Tuliwaibua baada ya kufa kwenu, huenda mngekuwa wenye shukrani.
ثم بعثنكم من بعد موتكم لعلكم تشكرون
Na Sisi Tuliwatandazia kivuli cha wingu, na kuwateremshia mana na kware:
وظللنا عليكم ٱلغمام وأنزلنا عليكم ٱلمن وٱلسلوى
“Kuleni vitu vyema tulivyowaruzuku Sisi” —
كلوا من طيبت ما رزقنكم
hawakutudhulumu Sisi, bali walikuwa wakijidhulumu wenyewe.
وما ظلمونا ولكن كانوا أنفسهم يظلمون
Na wakati Sisi tulipowaambia: “Ingieni mji huu, kuleni humo popote mtakaporidhia, kwa raha, ingieni kwa mlango, mkisujudu, na semeni: Tuondolee mzigo — Sisi tutawasamehe dosari zenu,
وإذ قلنا ٱدخلوا هذه ٱلقرية فكلوا منها حيث شئتم رغدا وٱدخلوا ٱلباب سجدا وقولوا حطة نغفر لكم خطيكم
na Sisi Tutawaongezea wale wanaotenda wema.”
وسنزيد ٱلمحسنين
Lakini wale waliokuwa madhalimu walibadilisha maneno tofauti na yale waliyoambiwa; Sisi hapo Tukateremsha juu ya wale waliokuwa madhalimu uchafu kutoka angani, kwa kuvuka mipaka.
فبدل ٱلذين ظلموا قولا غير ٱلذي قيل لهم فأنزلنا على ٱلذين ظلموا رجزا من ٱلسمآء بما كانوا يفسقون
Na wakati Musa alipohitaji maji ya kuwanywesha kaumu yake; Sisi tulisema: “Piga jabali kwa fimbo yako”;
وإذ ٱستسقى موسى لقومه فقلنا ٱضرب بعصاك ٱلحجر
na hapo chemchemi kumi na mbili zikabubujika kutoka humo:
فٱنفجرت منه ٱثنتا عشرة عينا
kila kundi la watu lilijua mahali pake pa kunywea.
قد علم كل أناس مشربهم
Kuleni na kunyweni kutokana na riziki ya Mungu,
كلوا وٱشربوا من رزق ٱلله
wala msipande fujo juu ya ardhi mkiwa mafisadi.
ولا تعثوا في ٱلأرض مفسدين
Na mliposema: “Ewe Musa! Hatutaweza kamwe kuwa na subira kwa chakula kimoja; basi mwite Mlezi wako kwa niaba yetu, atutolee katika yale ambayo ardhi huyaotesha, mboga zake, matango yake, thomu yake, dengu zake, na vitunguu vyake.”
وإذ قلتم يموسى لن نصبر على طعام وحد فٱدع لنا ربك يخرج لنا مما تنبت ٱلأرض من بقلها وقثآئها وفومها وعدسها وبصلها
Alisema: “Je, mngekusudia kuchukua kilicho cha papo hapo badala ya kilicho bora?
قال أتستبدلون ٱلذي هو أدنى بٱلذي هو خير
Basi shukeni Misri, kwani mtapata humo mlichohitaji.”
ٱهبطوا مصرا فإن لكم ما سألتم
Na unyonge na uhitaji vilibandikwa juu yao, nao wakaingia chini ya hasira ya Mungu.
وضربت عليهم ٱلذلة وٱلمسكنة وبآءو بغضب من ٱلله
Hiyo ni kwa kuwa walikuwa wakikana ishara za Mungu, na kuua waarifishaji bila haki.
ذلك بأنهم كانوا يكفرون بايت ٱلله ويقتلون ٱلنبين بغير ٱلحق
Hiyo ni kwa kuwa waliasi na kupita mipaka.
ذلك بما عصوا وكانوا يعتدون
Hakika, walioamini, Walioelekezwa Upya, Waokoaji na Wanaotarajia — yeyote aliyemwamini Mungu na Siku ya Mwisho, na kutenda tendo zima, ujira wao ni wao mbele ya Mlezi wao, hakuna woga juu yao, wala hawatahuzunika.
إن ٱلذين ءامنوا وٱلذين هادوا وٱلنصرى وٱلصبين من ءامن بٱلله وٱليوم ٱلءاخر وعمل صلحا فلهم أجرهم عند ربهم ولا خوف عليهم ولا هم يحزنون
Na wakati Sisi Tulipochukua ahadi madhubuti yenu, na kuinua juu yenu Mlima:
وإذ أخذنا ميثقكم ورفعنا فوقكم ٱلطور
“Shikeni kwa nguvu yale tuliyowapa Sisi, na kumbukeni yaliyomo ndani yake, huenda mtajikinga.”
خذوا مآ ءاتينكم بقوة وٱذكروا ما فيه لعلكم تتقون
Kisha mkageuza mgongo baada ya hayo;
ثم توليتم من بعد ذلك
Na kama isingalikuwa fadhila ya Mungu juu yenu na huruma Yake, mngalikuwa miongoni mwa waliopata hasara.
فلولا فضل ٱلله عليكم ورحمته لكنتم من ٱلخسرين
Hakika mmewajua wale miongoni mwenu waliopita mipaka kuhusu Mapumziko; Sisi hapo tuliwaambia: “Kuweni nyani waliorudishwa nyuma.”
ولقد علمتم ٱلذين ٱعتدوا منكم في ٱلسبت فقلنا لهم كونوا قردة خسين
Sisi tumeifanya kuwa mfano wa kuzuia kwa yale yaliyoitangulia na yale yaliyoifuata, na himizo kwa wanaojikinga.
فجعلنها نكلا لما بين يديها وما خلفها وموعظة للمتقين
Na wakati Musa aliposema kwa kaumu yake: “Mungu anawaamuru mchinje ng'ombe.”
وإذ قال موسى لقومه إن ٱلله يأمركم أن تذبحوا بقرة
Walisema: “Je, unatuchukulia kwa dhihaka?”
قالوا أتتخذنا هزوا
Alisema: “Najiweka katika hifadhi ya Mungu nisiwe miongoni mwa wajinga.”
قال أعوذ بٱلله أن أكون من ٱلجهلين
Walisema: “Mwite Mlezi wako kwa niaba yetu, atufafanulie ni nini.”
قالوا ٱدع لنا ربك يبين لنا ما هي
Alisema: “Yeye anasema kwamba ni ng'ombe asiye mzee wala bikira,
قال إنه يقول إنها بقرة لا فارض ولا بكر
wa umri wa kati baina ya hizo mbili;
عوان بين ذلك
fanyeni basi yale mnayoamriwa.”
فٱفعلوا ما تؤمرون
Walisema: “Mwite Mlezi wako kwa niaba yetu, atufafanulie rangi yake.”
قالوا ٱدع لنا ربك يبين لنا ما لونها
Alisema: “Yeye anasema kwamba ni ng'ombe wa njano, wa rangi angavu,
قال إنه يقول إنها بقرة صفرآء فاقع لونها
anayefurahisha macho.”
تسر ٱلنظرين
Walisema: “Mwite Mlezi wako kwa niaba yetu, atufafanulie ni nini: ng'ombe wote wanafanana machoni petu, nasi kwa yakini, Mungu akiridhia, tutakuwa miongoni mwa wanaoongozwa.”
قالوا ٱدع لنا ربك يبين لنا ما هي إن ٱلبقر تشبه علينا وإنآ إن شآء ٱلله لمهتدون
Alisema: “Yeye anasema kwamba ni ng'ombe asiyetiishwa kuinua ardhi, wala asiyetiishwa kumwagilia shamba,
قال إنه يقول إنها بقرة لا ذلول تثير ٱلأرض ولا تسقي ٱلحرث
salama, bila doa lolote.”
مسلمة لا شية فيها
Walisema: “Sasa umeleta ukweli.”
قالوا ٱلن جئت بٱلحق
Hapo wakamchinja, baada ya kukaribia sana kutofanya hivyo.
فذبحوها وما كادوا يفعلون
Na mlipoua Dhati moja, na mkatupiana lawama kuhusu hilo —
وإذ قتلتم نفسا فٱدرءتم فيها
hali Mungu alikuwa karibu kutoa kile mlichokuwa mkikinyamazia.
وٱلله مخرج ما كنتم تكتمون
Sisi hapo tulisema: “Mpigeni kwa sehemu yake”;
فقلنا ٱضربوه ببعضها
ndivyo Mungu huwahuisha wafu, na Yeye huwaonyesha ishara Zake, huenda mtatumia akili.
كذلك يحي ٱلله ٱلموتى ويريكم ءايته لعلكم تعقلون
Kisha viini vyenu vilishupaa baada ya hayo, hata vikawa kama jiwe, au vilivyoshupaa zaidi bado.
ثم قست قلوبكم من بعد ذلك فهي كٱلحجارة أو أشد قسوة
Na kwa yakini yapo miongoni mwa mawe yale ambayo mito hububujika kutoka kwayo;
وإن من ٱلحجارة لما يتفجر منه ٱلأنهر
na kwa yakini yapo miongoni mwao yanayopasuka, na maji hutoka;
وإن منها لما يشقق فيخرج منه ٱلمآء
na kwa yakini yapo miongoni mwao yanayoshuka, yakimhofia Mungu.
وإن منها لما يهبط من خشية ٱلله
Na Mungu si mzembe kuhusu mnayoyafanya.
وما ٱلله بغفل عما تعملون
Je, mngetia tamaa basi kwamba wawape uaminifu, ilhali kundi miongoni mwao lilikuwa likisikia kauli ya Mungu, kisha likalipotosha, baada ya kuitumia akili yake, huku likijua?
أفتطمعون أن يؤمنوا لكم وقد كان فريق منهم يسمعون كلم ٱلله ثم يحرفونه من بعد ما عقلوه وهم يعلمون
Na wanapokutana na wale walioamini, husema: “Sisi tumeamini”;
وإذا لقوا ٱلذين ءامنوا قالوا ءامنا
na wanapokuwa peke yao wao kwa wao, husema: “Je, mtawajulisha yale ambayo Mungu amewafungulia, ili wabishane nanyi kuhusu hayo mbele ya Mlezi wenu?”
وإذا خلا بعضهم إلى بعض قالوا أتحدثونهم بما فتح ٱلله عليكم ليحآجوكم به عند ربكم
Je, hamtumii akili basi?
أفلا تعقلون
Je, hawajui basi kwamba Mungu anajua wanayoyaweka siri na wanayoyafichua?
أولا يعلمون أن ٱلله يعلم ما يسرون وما يعلنون
Na miongoni mwao, wapo walimwengu wasio na Maandiko ya awali, wanaoyajua Maandiko kwa matamanio ya bure tu,
ومنهم أميون لا يعلمون ٱلكتب إلآ أماني
nao hudhani tu.
وإن هم إلا يظنون
Ole basi kwa wale wanaoandika Maandiko kwa mikono yao, kisha husema: “Haya yanatoka kwa Mungu,” ili wanunue kwa hayo bei duni!
فويل للذين يكتبون ٱلكتب بأيديهم ثم يقولون هذا من عند ٱلله ليشتروا به ثمنا قليلا
Ole wao kwa yale ambayo mikono yao imeandika,
فويل لهم مما كتبت أيديهم
na ole wao kwa yale wanayochuma!
وويل لهم مما يكسبون
Na walisema: “Moto hautatugusa kwa siku zilizohesabiwa tu.”
وقالوا لن تمسنا ٱلنار إلآ أياما معدودة
Sema: “Je, mmechukua agano kwa Mungu — Mungu hakiuki kamwe agano Lake —,
قل أتخذتم عند ٱلله عهدا فلن يخلف ٱلله عهده
au mnasema juu ya Mungu yale msiyoyajua?”
أم تقولون على ٱلله ما لا تعلمون
Bali: yeyote anayechuma tendo baya, na dosari yake ikamzingira — hao ndio wenzi wa Moto, wao hukaa humo milele.
بلى من كسب سيئة وأحطت به خطيته فأولئك أصحب ٱلنار هم فيها خلدون
Na wale walioamini na kutenda matendo mazima — hao ndio wenzi wa Bustani, wao hukaa humo milele.
وٱلذين ءامنوا وعملوا ٱلصلحت أولئك أصحب ٱلجنة هم فيها خلدون
Na wakati Sisi tulipochukua ahadi madhubuti ya wana wa Israeli: “Mtamtii Mungu tu,
وإذ أخذنا ميثق بني إسرءيل لا تعبدون إلا ٱلله
na ihsani kwa wazazi wawili, jamaa wa karibu, mayatima na wahitaji;
وبٱلولدين إحسانا وذي ٱلقربى وٱليتمى وٱلمسكين
na waambieni watu yaliyo mazuri;
وقولوا للناس حسنا
na dumisheni Mawasiliano, na toeni ukarimu halisi”;
وأقيموا ٱلصلوة وءاتوا ٱلزكوة
kisha mkageuza mgongo, isipokuwa wachache miongoni mwenu, mkikwepa.
ثم توليتم إلا قليلا منكم وأنتم معرضون
Na wakati Sisi tulipochukua ahadi madhubuti yenu: “Hamtamwaga damu yenu, wala hamtafukuzana kutoka makazi yenu”; kisha mlikiri, nanyi ni mashahidi wa hilo.
وإذ أخذنا ميثقكم لا تسفكون دمآءكم ولا تخرجون أنفسكم من ديركم ثم أقررتم وأنتم تشهدون
Kisha mko hapa, hata hivyo, mkiuana, na mkifukuza kundi miongoni mwenu kutoka makazi yao, mkiungana dhidi yao katika ukiukaji na uadui;
ثم أنتم هؤلآء تقتلون أنفسكم وتخرجون فريقا منكم من ديرهم تظهرون عليهم بٱلإثم وٱلعدون
na wakija kwenu mateka, mnawabadilishana, ilhali kufukuzwa kwao kulikuwa kumekatazwa kwenu.
وإن يأتوكم أسرى تفدوهم وهو محرم عليكم إخراجهم
Je, mnaamini basi sehemu ya Maandiko, na mnakana sehemu nyingine?
أفتؤمنون ببعض ٱلكتب وتكفرون ببعض
Basi ni nini malipo ya yule miongoni mwenu anayefanya hivyo, isipokuwa aibu katika Maisha ya Karibu?
فما جزآء من يفعل ذلك منكم إلا خزي في ٱلحيوة ٱلدنيا
Na katika Siku ya Kusimama Mbele, watarudishwa kwenye adhabu kali zaidi.
ويوم ٱلقيمة يردون إلى أشد ٱلعذاب
Na Mungu si mzembe kuhusu wanayoyafanya.
وما ٱلله بغفل عما تعملون
Hao ndio walionunua Maisha ya Karibu kwa bei ya Maisha ya Mwisho; basi adhabu haitapunguzwa kwao, nao hawataokolewa.
أولئك ٱلذين ٱشتروا ٱلحيوة ٱلدنيا بٱلءاخرة فلا يخفف عنهم ٱلعذاب ولا هم ينصرون
Hakika Sisi Tulimpa Musa Maandiko, na Sisi Tuliwafuatisha, baada yake, wajumbe.
ولقد ءاتينا موسى ٱلكتب وقفينا من بعده بٱلرسل
Na Sisi Tulimpa Isa, mwana wa Maryamu, uthibitisho wazi, na Sisi Tukamtia nguvu kwa Mmiminiko mtakatifu.
وءاتينا عيسى ٱبن مريم ٱلبينت وأيدنه بروح ٱلقدس
Kila mjumbe alipowajia na yale ambayo Dhati zenu wenyewe hazikuyainamia, je, hamkujaa kiburi?
أفكلما جآءكم رسول بما لا تهوى أنفسكم ٱستكبرتم
Mmeita uongo kundi miongoni mwao, na mnaua kundi lingine.
ففريقا كذبتم وفريقا تقتلون
Na walisema: “Viini vyetu vimeviringishwa”;
وقالوا قلوبنا غلف
la, Mungu amewalaani kwa ukanaji wao, nao wanaamini kidogo tu.
بل لعنهم ٱلله بكفرهم فقليلا ما يؤمنون
Na ilipowajia maandiko kutoka kwa Mungu, yakisadikisha yale yaliyo pamoja nao — ilhali hapo awali walikuwa wakihitaji ufunguzi dhidi ya wale waliokana —,
ولما جآءهم كتب من عند ٱلله مصدق لما معهم وكانوا من قبل يستفتحون على ٱلذين كفروا
basi yalipowajia yale waliyoyakiri, waliyakana.
فلما جآءهم ما عرفوا كفروا به
Laana ya Mungu basi iko juu ya wanaokana.
فلعنة ٱلله على ٱلكفرين
Mbaya ulioje ule walionunua kwa Dhati zao wenyewe: kukana yale Mungu aliyoyateremsha, kwa unyang'anyi, kwa kuwa Mungu huteremsha fadhila Yake juu ya yule ambaye Yeye anaridhia miongoni mwa watii Wake!
بئسما ٱشتروا به أنفسهم أن يكفروا بمآ أنزل ٱلله بغيا أن ينزل ٱلله من فضله على من يشآء من عباده
Basi waliingia chini ya hasira juu ya hasira.
فبآءو بغضب على غضب
Na kwa wale wanaokana, adhabu inayodhalilisha.
وللكفرين عذاب مهين
Na wanapoambiwa: “Aminini yale Mungu aliyoyateremsha,” husema: “Sisi tunaamini yaliyoteremshwa juu yetu”; nao wanakana yaliyo zaidi ya hayo,
وإذا قيل لهم ءامنوا بمآ أنزل ٱلله قالوا نؤمن بمآ أنزل علينا ويكفرون بما ورآءه
nayo ni ukweli, ukisadikisha yale yaliyo pamoja nao.
وهو ٱلحق مصدقا لما معهم
Sema: “Kwa nini basi mliua waarifishaji wa Mungu, hapo awali, ikiwa mlikuwa waumini?”
قل فلم تقتلون أنبيآء ٱلله من قبل إن كنتم مؤمنين
Hakika Musa aliwajia kwa uthibitisho wazi; kisha mkamchukua ndama, baada yake, nanyi mlikuwa madhalimu.
ولقد جآءكم موسى بٱلبينت ثم ٱتخذتم ٱلعجل من بعده وأنتم ظلمون
Na wakati Sisi Tulipochukua ahadi madhubuti yenu, na kuinua juu yenu Mlima:
وإذ أخذنا ميثقكم ورفعنا فوقكم ٱلطور
“Shikeni kwa nguvu yale tuliyowapa Sisi, na sikilizeni.”
خذوا مآ ءاتينكم بقوة وٱسمعوا
Walisema: “Tumesikia na tumeasi”;
قالوا سمعنا وعصينا
na viini vyao vilinyweshwa ndama, kwa sababu ya ukanaji wao.
وأشربوا في قلوبهم ٱلعجل بكفرهم
Sema: “Mbaya ulioje yale ambayo imani yenu inawaamuru, ikiwa ninyi ni waumini!”
قل بئسما يأمركم به إيمنكم إن كنتم مؤمنين
Sema: “Ikiwa makazi ya mwisho, mbele ya Mungu, ni yenu pekee, bila watu wengine, basi tamanini kifo, mkiwa wasadikifu.”
قل إن كانت لكم ٱلدار ٱلءاخرة عند ٱلله خالصة من دون ٱلناس فتمنوا ٱلموت إن كنتم صدقين
Lakini hawataitamani kamwe, kwa sababu ya yale ambayo mikono yao imetanguliza.
ولن يتمنوه أبدا بما قدمت أيديهم
Na Mungu ni Mjuzi wa Yote kuhusu madhalimu.
وٱلله عليم بٱلظلمين
Na kwa yakini utawakuta wao, miongoni mwa watu wote, wale wanaoshikilia zaidi maisha,
ولتجدنهم أحرص ٱلناس على حيوة
hata zaidi ya wale walioshirikisha; mmoja wao angekusudia kuishi miaka elfu,
ومن ٱلذين أشركوا يود أحدهم لو يعمر ألف سنة
lakini hilo halingemwondolea kwa chochote adhabu, hata kama angeishi kwa muda mrefu vivyo hivyo.
وما هو بمزحزحه من ٱلعذاب أن يعمر
Mungu ni Mwenye Maono juu ya wanayoyafanya.
وٱلله بصير بما يعملون
Sema: “Yeyote aliye adui wa Jibrili ajue kwamba ni yeye aliyeiteremsha juu ya kiini chako, kwa ruhusa ya Mungu, ikisadikisha yale yaliyotangulia, na kama mwongozo na habari njema kwa waumini.”
قل من كان عدوا لجبريل فإنه نزله على قلبك بإذن ٱلله مصدقا لما بين يديه وهدى وبشرى للمؤمنين
Yeyote aliye adui wa Mungu, wa Watekelezaji Wake, wa wajumbe Wake, wa Jibrili na wa Mikali ajue kwamba hakika Mungu ni adui wa wale wanaokana.
من كان عدوا لله وملئكته ورسله وجبريل وميكىل فإن ٱلله عدو للكفرين
Hakika Sisi tumeteremsha kwako ishara wazi,
ولقد أنزلنآ إليك ءايت بينت
na ni wavukao mipaka tu wanaoyakana.
وما يكفر بهآ إلا ٱلفسقون
Je, kila wanapofunga agano, kundi miongoni mwao hulitupilia mbali?
أوكلما عهدوا عهدا نبذه فريق منهم
Bali wengi wao hawaamini.
بل أكثرهم لا يؤمنون
Na mjumbe alipowajia kutoka kwa Mungu, akisadikisha yale yaliyo pamoja nao, kundi la wale waliopewa Maandiko limetupilia mbali Maandiko ya Mungu nyuma ya mgongo wao, kana kwamba hawajui.
ولما جآءهم رسول من عند ٱلله مصدق لما معهم نبذ فريق من ٱلذين أوتوا ٱلكتب كتب ٱلله ورآء ظهورهم كأنهم لا يعلمون
Nao walifuata yale ambayo Waepushaji walikuwa wakikariri kuhusu ufalme wa Suleimani.
وٱتبعوا ما تتلوا ٱلشيطين على ملك سليمن
Hali Suleimani hakukana kamwe,
وما كفر سليمن
bali Waepushaji ndio waliokana, wakiwafundisha watu mazingaombwe, pamoja na yale yaliyoteremshwa juu ya wafalme wawili kule Babeli, Harutu na Maruti;
ولكن ٱلشيطين كفروا يعلمون ٱلناس ٱلسحر ومآ أنزل على ٱلملكين ببابل هروت ومروت
nao wawili hawakumfundisha yeyote bila kusema kwanza: “Sisi ni jaribio tu, basi usikane.”
وما يعلمان من أحد حتى يقولآ إنما نحن فتنة فلا تكفر
Hapo walijifunza kutoka kwao yale ambayo kwayo hutenganisha mwanamume na mwenzi wake wa ndoa;
فيتعلمون منهما ما يفرقون به بين ٱلمرء وزوجه
lakini hawamdhuru yeyote kwa hilo, isipokuwa kwa ruhusa ya Mungu.
وما هم بضآرين به من أحد إلا بإذن ٱلله
Na wanajifunza yale yanayowadhuru wala hayawafaidi.
ويتعلمون ما يضرهم ولا ينفعهم
Hakika walijua kwamba yeyote aliyekuwa akiyanunua hangekuwa na, katika Maisha ya Mwisho, fungu lolote.
ولقد علموا لمن ٱشترىه ما له في ٱلءاخرة من خلق
Na mbaya ulioje yale ambayo kwayo waliiuza Dhati yao wenyewe, kama wangalijua!
ولبئس ما شروا به أنفسهم لو كانوا يعلمون
Na kama wangaliamini na kujikinga, hakika badala kutoka kwa Mungu ingalikuwa bora, kama wangalijua.
ولو أنهم ءامنوا وٱتقوا لمثوبة من عند ٱلله خير لو كانوا يعلمون
Enyi mlioamini! Msiseme “Tudharau”, bali semeni “Tutazame”, na sikilizeni.
يأيها ٱلذين ءامنوا لا تقولوا رعنا وقولوا ٱنظرنا وٱسمعوا
Na kwa wale wanaokana, adhabu yenye maumivu.
وللكفرين عذاب أليم
Wale wanaokana, miongoni mwa ahali wa Maandiko, na wanaoshirikisha hawangekusudia kwamba wema wowote ushuke juu yenu kutoka kwa Mlezi wenu;
ما يود ٱلذين كفروا من أهل ٱلكتب ولا ٱلمشركين أن ينزل عليكم من خير من ربكم
lakini Mungu hutenga huruma Yake kwa yule ambaye Yeye anaridhia.
وٱلله يختص برحمته من يشآء
Na Mungu ana fadhila adhimu.
وٱلله ذو ٱلفضل ٱلعظيم
Ishara yoyote Sisi Tunayonakili, au Tunayoisahaulisha, Sisi Tunaleta iliyo bora, au inayofanana nayo.
ما ننسخ من ءاية أو ننسها نأت بخير منهآ أو مثلهآ
Je, hujui kwamba Mungu ana uwezo juu ya kila kitu?
ألم تعلم أن ٱلله على كل شىء قدير
Je, hujui kwamba ufalme wa mbingu na ardhi ni wa Mungu, na kwamba hamna mwandani, wala hamna uokozi, pasipo Mungu?
ألم تعلم أن ٱلله له ملك ٱلسموت وٱلأرض وما لكم من دون ٱلله من ولي ولا نصير
Au mngekusudia kumhoji mjumbe wenu kama Musa alivyohojiwa hapo awali?
أم تريدون أن تسلوا رسولكم كما سئل موسى من قبل
Na yeyote anayebadilisha imani kwa ukanaji amepotea kutoka njia iliyonyooka.
ومن يتبدل ٱلكفر بٱلإيمن فقد ضل سوآء ٱلسبيل
Wengi, miongoni mwa ahali wa Maandiko, wangekusudia kuwarudisha, baada ya imani yenu, kwenye ukanaji,
ود كثير من أهل ٱلكتب لو يردونكم من بعد إيمنكم كفارا
kwa husuda, kutoka kwao wenyewe, baada ya ukweli kuwa wazi kwao.
حسدا من عند أنفسهم من بعد ما تبين لهم ٱلحق
Basi ondoleeni kosa na mgeuze ukurasa, mpaka Mungu alete amri Yake,
فٱعفوا وٱصفحوا حتى يأتي ٱلله بأمره
kwani Mungu ana uwezo juu ya kila kitu.
إن ٱلله على كل شىء قدير
Na dumisheni Mawasiliano, na toeni ukarimu halisi.
وأقيموا ٱلصلوة وءاتوا ٱلزكوة
Na wema wowote mnaotanguliza kwa ajili yenu wenyewe, mtaukuta mbele ya Mungu,
وما تقدموا لأنفسكم من خير تجدوه عند ٱلله
kwani Mungu ni Mwenye Maono juu ya mnayoyafanya.
إن ٱلله بما تعملون بصير
Na walisema: “Hakuna atakayeingia Bustani isipokuwa yule aliye wa Walioelekezwa Upya au wa Waokoaji.”
وقالوا لن يدخل ٱلجنة إلا من كان هودا أو نصرى
Hayo ndiyo matamanio yao ya bure.
تلك أمانيهم
Sema: “Leteni onyesho lenu, mkiwa wasadikifu.”
قل هاتوا برهنكم إن كنتم صدقين
Bali: yeyote anayeweka mwelekeo wake kwa Mungu akiwa mnyoofu kwa Mungu, huku akitenda wema, ana ujira wake mbele ya Mlezi wake; hakuna woga juu yao, wala hawatahuzunika.
بلى من أسلم وجهه لله وهو محسن فله أجره عند ربه ولا خوف عليهم ولا هم يحزنون
Na Walioelekezwa Upya walisema: “Waokoaji hawasimami juu ya chochote”; na Waokoaji walisema: “Walioelekezwa Upya hawasimami juu ya chochote”; ilhali wanakariri Maandiko.
وقالت ٱليهود ليست ٱلنصرى على شىء وقالت ٱلنصرى ليست ٱليهود على شىء وهم يتلون ٱلكتب
Ndivyo walivyosema wale wasiojua, wakisema maneno yanayofanana na yao.
كذلك قال ٱلذين لا يعلمون مثل قولهم
Mungu atahukumu baina yao, katika Siku ya Kusimama Mbele, kuhusu yale waliyokuwa wakitofautiana.
فٱلله يحكم بينهم يوم ٱلقيمة فيما كانوا فيه يختلفون
Na ni nani basi dhalimu zaidi kuliko yule anayezuia kwamba, katika mahali pa kusujudu pa Mungu, jina Lake likumbukwe, na kujishughulisha na ubomoaji wake?
ومن أظلم ممن منع مسجد ٱلله أن يذكر فيها ٱسمه وسعى في خرابهآ
Hao wanapaswa kuyaingia wenye woga tu.
أولئك ما كان لهم أن يدخلوهآ إلا خآئفين
Wana, katika Maisha ya Karibu, aibu,
لهم في ٱلدنيا خزي
nao watakuwa na, katika Maisha ya Mwisho, adhabu adhimu.
ولهم في ٱلءاخرة عذاب عظيم
Na ni wa Mungu mashariki na magharibi:
ولله ٱلمشرق وٱلمغرب
popote mgeukapo, huko ndiko mwelekeo wa Mungu,
فأينما تولوا فثم وجه ٱلله
kwani Mungu ni Mwenye Wasaa, Mjuzi wa Yote.
إن ٱلله وسع عليم
Na walisema: “Mungu amejiwekea mtoto.”
وقالوا ٱتخذ ٱلله ولدا
Utukufu ni Wake!
سبحنه
Bali yaliyomo katika mbingu na ardhi ni Yake;
بل له ما في ٱلسموت وٱلأرض
wote wametengwa Kwake Yeye.
كل له قنتون
Muumba wa mbingu na ardhi bila mfano uliotangulia.
بديع ٱلسموت وٱلأرض
Anapoamua kitu, Yeye hukiambia tu: “Kuwa,”
وإذا قضى أمرا فإنما يقول له كن
nacho kinakuwa.
فيكون
Na wale wasiojua walisema: “Kwa nini Mungu hatusemeshi, au kwa nini ishara haitujii!”
وقال ٱلذين لا يعلمون لولا يكلمنا ٱلله أو تأتينآ ءاية
Ndivyo walivyosema wale wa kabla yao, wakisema maneno yanayofanana na yao;
كذلك قال ٱلذين من قبلهم مثل قولهم
viini vyao vinafanana.
تشبهت قلوبهم
Sisi tumeziweka ishara wazi kwa kaumu yenye uhakika.
قد بينا ٱلءايت لقوم يوقنون
Sisi tulikutuma, kwa kweli, ukiwa mpasha habari njema na mwonyaji,
إنآ أرسلنك بٱلحق بشيرا ونذيرا
nawe hutahojiwa kuhusu wenzi wa Tanuru.
ولا تسل عن أصحب ٱلجحيم
Na hawatakuridhika nawe kamwe Walioelekezwa Upya, wala Waokoaji, mpaka ufuate mafundisho yao.
ولن ترضى عنك ٱليهود ولا ٱلنصرى حتى تتبع ملتهم
Sema: “Mwongozo wa Mungu, huo ndio mwongozo.”
قل إن هدى ٱلله هو ٱلهدى
Na kama ungefuata mihemko yao, baada ya yale yaliyokujia ya ujuzi, usingekuwa na mwandani dhidi ya Mungu, wala usingekuwa na uokozi.
ولئن ٱتبعت أهوآءهم بعد ٱلذي جآءك من ٱلعلم ما لك من ٱلله من ولي ولا نصير
Wale ambao Sisi Tuliwapa Maandiko, na wanayakariri kama yanavyopaswa kukaririwa, hao ndio wanaoyaamini.
ٱلذين ءاتينهم ٱلكتب يتلونه حق تلاوته أولئك يؤمنون به
Na yeyote anayeyakana — hao ndio waliopata hasara.
ومن يكفر به فأولئك هم ٱلخسرون
Enyi wana wa Israeli! Kumbukeni neema Yangu, ile niliyowaneemesha nayo, na kwamba Mimi niliwapendelea juu ya viumbe vyote.
يبني إسرءيل ٱذكروا نعمتي ٱلتي أنعمت عليكم وأني فضلتكم على ٱلعلمين
Na jikingeni na siku ambayo hakuna Dhati itakayochukua nafasi ya Dhati nyingine kwa lolote, ambayo hakuna fidia itakayokubaliwa kutoka kwake, ambayo hakuna usuluhishi utakaomfaidi, na ambayo wao hawataokolewa.
وٱتقوا يوما لا تجزي نفس عن نفس شيا ولا يقبل منها عدل ولا تنفعها شفعة ولا هم ينصرون
Na wakati Mlezi wa Ibrahimu alipomjaribu kwa maneno, ambayo aliyatimiza.
وإذ ٱبتلى إبرهم ربه بكلمت فأتمهن
Yeye alisema: “Hakika Mimi nitakufanya kuwa kiongozi kwa watu.”
قال إني جاعلك للناس إماما
Alisema: “Na miongoni mwa kizazi changu?”
قال ومن ذريتي
Yeye alisema: “Agano Langu halimfikii madhalimu.”
قال لا ينال عهدي ٱلظلمين
Na wakati Sisi Tulipoifanya Nyumba, kwa ajili ya watu, mahali pa kurudia, na usalama; nao wakachukua, kutoka kituo cha Ibrahimu, mahali pa Mawasiliano.
وإذ جعلنا ٱلبيت مثابة للناس وأمنا وٱتخذوا من مقام إبرهم مصلى
Na Sisi tuliwafunga Ibrahimu na Ismaili kwa agano: “Safisheni Nyumba Yangu kwa ajili ya wanaoizunguka, wanaoishi humo, na wanaopiga magoti kwa utumishi na kusujudu kwa utii.”
وعهدنآ إلى إبرهم وإسمعيل أن طهرا بيتي للطآئفين وٱلعكفين وٱلركع ٱلسجود
Na wakati Ibrahimu aliposema: “Mlezi wangu, ifanye hii kuwa nchi salama, na uwaruzuku ahali wake matunda, wale miongoni mwao wanaomwamini Mungu na Siku ya Mwisho.”
وإذ قال إبرهم رب ٱجعل هذا بلدا ءامنا وٱرزق أهله من ٱلثمرت من ءامن منهم بٱلله وٱليوم ٱلءاخر
Yeye alisema: “Na yeyote anayekana, Mimi ninampa starehe fupi, kisha Mimi ninambana kwenye adhabu ya Moto.”
قال ومن كفر فأمتعه قليلا ثم أضطره إلى عذاب ٱلنار
Na ni marudio mabaya ulioje!
وبئس ٱلمصير
Na wakati Ibrahimu alipokuwa akiinua misingi ya Nyumba, pamoja na Ismaili:
وإذ يرفع إبرهم ٱلقواعد من ٱلبيت وإسمعيل
“Mlezi wetu, pokea hili kutoka kwetu; hakika Wewe ndiye Mwenye Kusikia, Mjuzi wa Yote.
ربنا تقبل منآ إنك أنت ٱلسميع ٱلعليم
Mlezi wetu, tufanye sisi wawili kuwa wanyoofu Kwako Wewe, na, kutokana na kizazi chetu, jamii nyoofu Kwako Wewe.
ربنا وٱجعلنا مسلمين لك ومن ذريتنآ أمة مسلمة لك
Na utuonyeshe mazoea yetu ya ihsani.
وأرنا مناسكنا
Na urudi kwetu kwa upole,
وتب علينآ
kwani Wewe ndiye Unayerudi daima, Mwenye Huruma.
إنك أنت ٱلتواب ٱلرحيم
Mlezi wetu, na uwaibue miongoni mwao mjumbe, anayetoka kwao, atakayewakariria ishara Zako, kuwafundisha Maandiko na hekima, na kuwasafisha;
ربنا وٱبعث فيهم رسولا منهم يتلوا عليهم ءايتك ويعلمهم ٱلكتب وٱلحكمة ويزكيهم
kwani Wewe ndiye Mwenye Nguvu zote, Mwenye Hekima.”
إنك أنت ٱلعزيز ٱلحكيم
Na ni nani basi anayejitoa katika mafundisho ya Ibrahimu, isipokuwa yule anayeifanya Dhati yake mwenyewe kuwa mpumbavu?
ومن يرغب عن ملة إبرهم إلا من سفه نفسه
Hakika Sisi tulimteua katika Maisha ya Karibu,
ولقد ٱصطفينه في ٱلدنيا
na katika Maisha ya Mwisho, kwa yakini atakuwa miongoni mwa walio wazima.
وإنه في ٱلءاخرة لمن ٱلصلحين
Mlezi wake alipomwambia: “Kuwa mnyoofu kwangu Mimi”;
إذ قال له ربه أسلم
alisema: “Mimi ni mnyoofu kwa Mlezi wa viumbe vyote.”
قال أسلمت لرب ٱلعلمين
Na Ibrahimu aliwausia wana wake kuhusu hilo,
ووصى بهآ إبرهم بنيه
pamoja na Yakubu: “Enyi wanangu! Mungu amewateulia Sheria hii; basi mfe hali mkiwa wanyoofu Kwake Yeye tu.”
ويعقوب يبني إن ٱلله ٱصطفى لكم ٱلدين فلا تموتن إلا وأنتم مسلمون
Au mlikuwa mashahidi, kifo kilipomfikia Yakubu, alipowaambia wanawe: “Mtamtii nani baada yangu?”
أم كنتم شهدآء إذ حضر يعقوب ٱلموت إذ قال لبنيه ما تعبدون من بعدي
Walisema: “Tutamtii mungu wako, mungu wa mababu zako, Ibrahimu, Ismaili na Ishaka, mungu wa pekee, nasi ni wanyoofu kwake Yeye.”
قالوا نعبد إلهك وإله ءابآئك إبرهم وإسمعيل وإسحق إلها وحدا ونحن له مسلمون
Hii ni jamii ambayo tayari imepita:
تلك أمة قد خلت
ni yake yale iliyochuma,
لها ما كسبت
na ni yenu yale mliyochuma;
ولكم ما كسبتم
nanyi hamtahojiwa kuhusu yale waliyokuwa wakifanya.
ولا تسلون عما كانوا يعملون
Na walisema: “Kuweni Walioelekezwa Upya au Waokoaji, mtaongozwa.”
وقالوا كونوا هودا أو نصرى تهتدوا
Sema: “La, bali mafundisho ya Ibrahimu, aliyeelekea kwa Mungu kabisa,”
قل بل ملة إبرهم حنيفا
naye hakuwa miongoni mwa wanaoshirikisha.
وما كان من ٱلمشركين
Semeni: “Sisi tunamwamini Mungu, na tunaamini yale yaliyoteremshwa kwetu, na yale yaliyoteremshwa kwa Ibrahimu, Ismaili, Ishaka, Yakubu na kwa nasaba, na yale aliyopewa Musa na Isa, na yale waliyopewa waarifishaji, kutoka kwa Mlezi wao; hatufanyi tofauti yoyote baina yao, nasi ni wanyoofu kwake Yeye.”
قولوا ءامنا بٱلله ومآ أنزل إلينا ومآ أنزل إلى إبرهم وإسمعيل وإسحق ويعقوب وٱلأسباط ومآ أوتي موسى وعيسى ومآ أوتي ٱلنبيون من ربهم لا نفرق بين أحد منهم ونحن له مسلمون
Wakiamini yale mliyoyaamini, hapo wanaongozwa;
فإن ءامنوا بمثل مآ ءامنتم به فقد ٱهتدوا
na wakigeuza mgongo, hapo wako katika mpasuko tu;
وإن تولوا فإنما هم في شقاق
Mungu atakutosha dhidi yao hivi karibuni:
فسيكفيكهم ٱلله
nao Yeye ni Mwenye Kusikia, Mjuzi wa Yote.
وهو ٱلسميع ٱلعليم
Utiaji rangi wa Mungu —
صبغة ٱلله
na ni nani anayetia rangi vizuri kuliko Mungu? —
ومن أحسن من ٱلله صبغة
na ni Yeye tunayemtii.
ونحن له عبدون
Sema: “Je, mnabishana nasi kuhusu Mungu, ilhali Yeye ni Mlezi wetu na Mlezi wenu? Matendo yetu ni yetu, na matendo yenu ni yenu;
قل أتحآجوننا في ٱلله وهو ربنا وربكم ولنآ أعملنا ولكم أعملكم
na ni Kwake Yeye tunajitolea pekee.”
ونحن له مخلصون
Au mnasema: “Ibrahimu, Ismaili, Ishaka, Yakubu na nasaba walikuwa Walioelekezwa Upya au Waokoaji”?
أم تقولون إن إبرهم وإسمعيل وإسحق ويعقوب وٱلأسباط كانوا هودا أو نصرى
Sema: “Je, ni ninyi mnaojua zaidi, au Mungu?”
قل ءأنتم أعلم أم ٱلله
Na ni nani basi dhalimu zaidi kuliko yule anayenyamazia ushahidi alionao kwake, utokao kwa Mungu?
ومن أظلم ممن كتم شهدة عنده من ٱلله
Na Mungu si mzembe kuhusu mnayoyafanya.
وما ٱلله بغفل عما تعملون
Hii ni jamii ambayo tayari imepita:
تلك أمة قد خلت
ni yake yale iliyochuma,
لها ما كسبت
na ni yenu yale mliyochuma;
ولكم ما كسبتم
nanyi hamtahojiwa kuhusu yale waliyokuwa wakifanya.
ولا تسلون عما كانوا يعملون
Wapumbavu, miongoni mwa watu, watasema: “Nini kimewageuza kutoka mahali pao pa kukutania, pale walipokuwa wakisimama?”
سيقول ٱلسفهآء من ٱلناس ما ولىهم عن قبلتهم ٱلتي كانوا عليها
Sema: “Ni wa Mungu mashariki na magharibi;
قل لله ٱلمشرق وٱلمغرب
Yeye huongoza yule ambaye Yeye anaridhia kwenye barabara iliyonyooka.”
يهدي من يشآء إلى صرط مستقيم
Na hivyo Sisi tumewafanya ninyi jamii inayofaa kuigwa,
وكذلك جعلنكم أمة وسطا
ili muwe mashahidi dhidi ya watu, na mjumbe awe shahidi dhidi yenu.
لتكونوا شهدآء على ٱلناس ويكون ٱلرسول عليكم شهيدا
Na Sisi hatukuweka mahali pa kukutania, pale ulipokuwa umesimama, ila ili kutofautisha yule anayemfuata mjumbe na yule anayegeuka nyuma kwa visigino vyake.
وما جعلنا ٱلقبلة ٱلتي كنت عليهآ إلا لنعلم من يتبع ٱلرسول ممن ينقلب على عقبيه
Hilo kwa yakini lilikuwa zito, isipokuwa kwa wale ambao Mungu amewaongoza.
وإن كانت لكبيرة إلا على ٱلذين هدى ٱلله
Na haifai kwa Mungu kuacha imani yenu itawanyike.
وما كان ٱلله ليضيع إيمنكم
Mungu kwa yakini ni Mwingi wa Wema kwa watu, Mwenye Huruma.
إن ٱلله بٱلناس لرءوف رحيم
Sisi hakika Tutauona uso wako ukigeukageuka katika anga; basi Sisi kwa yakini Tutakupa kuwa dira mahali pa kukutania patakapokuridhisha.
قد نرى تقلب وجهك في ٱلسمآء فلنولينك قبلة ترضىها
Basi weka dira yako kuelekea mahali pa kusujudu pasipokiukwa,
فول وجهك شطر ٱلمسجد ٱلحرام
na popote mlipo, wekeni dira kuelekea hapo.
وحيث ما كنتم فولوا وجوهكم شطره
Na wale waliopewa Maandiko wanajua kwa yakini kwamba huo ni ukweli kutoka kwa Mlezi wao.
وإن ٱلذين أوتوا ٱلكتب ليعلمون أنه ٱلحق من ربهم
Na Mungu si mzembe kuhusu wanayoyafanya.
وما ٱلله بغفل عما يعملون
Na hata kama ungewaletea wale waliopewa Maandiko kila ishara, wasingefuata mahali pako pa kukutania.
ولئن أتيت ٱلذين أوتوا ٱلكتب بكل ءاية ما تبعوا قبلتك
Nawe hutafuata mahali pao pa kukutania;
ومآ أنت بتابع قبلتهم
na baadhi yao hawafuati pia mahali pa kukutania pa wengine.
وما بعضهم بتابع قبلة بعض
Na kama ungefuata mihemko yao, baada ya yale yaliyokujia ya ujuzi, basi ungekuwa hapo kwa yakini miongoni mwa madhalimu.
ولئن ٱتبعت أهوآءهم من بعد ما جآءك من ٱلعلم إنك إذا لمن ٱلظلمين
Wale ambao Sisi Tuliwapa Maandiko wanamkiri kama wanavyowakiri wana wao wenyewe,
ٱلذين ءاتينهم ٱلكتب يعرفونه كما يعرفون أبنآءهم
na kundi miongoni mwao kwa yakini linanyamazia ukweli, huku likijua.
وإن فريقا منهم ليكتمون ٱلحق وهم يعلمون
Ukweli unatoka kwa Mlezi wako;
ٱلحق من ربك
basi usiwe kamwe miongoni mwa wanaoingia katika mabishano.
فلا تكونن من ٱلممترين
Na kila mmoja ana mwelekeo aliopewa kuwa dira; shindanieni basi katika lililo bora.
ولكل وجهة هو موليها فٱستبقوا ٱلخيرت
Popote mlipo, Mungu atawarudisha nyote,
أين ما تكونوا يأت بكم ٱلله جميعا
kwani Mungu ana uwezo juu ya kila kitu.
إن ٱلله على كل شىء قدير
Na kutoka popote utokapo, weka dira kuelekea mahali pa kusujudu pasipokiukwa:
ومن حيث خرجت فول وجهك شطر ٱلمسجد ٱلحرام
huo kwa yakini ni ukweli kutoka kwa Mlezi wako.
وإنه للحق من ربك
Na Mungu si mzembe kuhusu mnayoyafanya.
وما ٱلله بغفل عما تعملون
Na kutoka popote utokapo, weka dira kuelekea mahali pa kusujudu pasipokiukwa,
ومن حيث خرجت فول وجهك شطر ٱلمسجد ٱلحرام
na popote mlipo, wekeni dira kuelekea hapo, ili walimwengu wasiwe na hoja yoyote dhidi yenu — isipokuwa wale miongoni mwao walio madhalimu; msiwahofie basi, bali nihofieni Mimi —
وحيث ما كنتم فولوا وجوهكم شطره لئلا يكون للناس عليكم حجة إلا ٱلذين ظلموا منهم فلا تخشوهم وٱخشوني
na ili Mimi nitimize neema Yangu juu yenu, na huenda mtaongozwa,
ولأتم نعمتي عليكم ولعلكم تهتدون
kama Sisi Tulivyotuma, miongoni mwenu, mjumbe anayetoka kwenu, anayewakariria ishara Zetu, anayewasafisha, anayewafundisha Maandiko na hekima, na anayewafundisha yale msiyokuwa mkiyajua. Nikumbukeni Mimi basi, Mimi nitawakumbuka; nishukuruni, wala msinikane.
كمآ أرسلنا فيكم رسولا منكم يتلوا عليكم ءايتنا ويزكيكم ويعلمكم ٱلكتب وٱلحكمة ويعلمكم ما لم تكونوا تعلمون فٱذكروني أذكركم وٱشكروا لي ولا تكفرون
Enyi mlioamini! Tafuteni msaada katika subira na Mawasiliano,
يأيها ٱلذين ءامنوا ٱستعينوا بٱلصبر وٱلصلوة
kwani Mungu yuko pamoja na wenye subira.
إن ٱلله مع ٱلصبرين
Wala msiseme kuhusu wale wanaouawa katika njia ya Mungu kwamba wamekufa.
ولا تقولوا لمن يقتل في سبيل ٱلله أموت
La, wako hai, lakini hamhisi.
بل أحيآء ولكن لا تشعرون
Na Sisi kwa yakini Tutawajaribu kwa kiasi kidogo cha woga na njaa, na kwa upungufu wa mali, wa Dhati na wa matunda;
ولنبلونكم بشىء من ٱلخوف وٱلجوع ونقص من ٱلأمول وٱلأنفس وٱلثمرت
na wapashe habari njema wenye subira, wale ambao, janga linapowapata, husema: “Hakika sisi ni wa Mungu, na Kwake tutarejea.”
وبشر ٱلصبرين ٱلذين إذآ أصبتهم مصيبة قالوا إنا لله وإنآ إليه رجعون
Hao ndio ambao juu yao kuna mawasiliano kutoka kwa Mlezi wao, na huruma,
أولئك عليهم صلوت من ربهم ورحمة
na hao ndio wanaoongozwa.
وأولئك هم ٱلمهتدون
Hakika Safa na Marwa ni miongoni mwa alama zinazohisika za Mungu.
إن ٱلصفا وٱلمروة من شعآئر ٱلله
Yeyote anayefanya Hija ya Nyumba au anayefanya Umra, hakuna lawama juu yake kuvitembelea.
فمن حج ٱلبيت أو ٱعتمر فلا جناح عليه أن يطوف بهما
Na yeyote anayetenda wema kwa hiari — hakika Mungu ni Mwenye Shukrani, Mjuzi wa Yote.
ومن تطوع خيرا فإن ٱلله شاكر عليم
Hakika, wale wanaonyamazia yale Sisi Tuliyoyateremsha kati ya uthibitisho wazi na mwongozo, baada ya Sisi kuyafanya wazi kwa watu katika Maandiko — hao ndio ambao Mungu huwalaani, na ambao huwalaani wanaolaani,
إن ٱلذين يكتمون مآ أنزلنا من ٱلبينت وٱلهدى من بعد ما بينه للناس في ٱلكتب أولئك يلعنهم ٱلله ويلعنهم ٱللعنون
isipokuwa wale wanaorudi, wanajirekebisha na wanafafanua: hao ndio ninaowarudia kwa upole; Mimi ni Anayerudi daima, Mwenye Huruma.
إلا ٱلذين تابوا وأصلحوا وبينوا فأولئك أتوب عليهم وأنا ٱلتواب ٱلرحيم
Hakika, wale wanaokana na kufa wakiwa wanakana — hao ndio ambao juu yao iko laana ya Mungu, ya Watekelezaji, na ya watu, wote pamoja, ambamo watakaa milele;
إن ٱلذين كفروا وماتوا وهم كفار أولئك عليهم لعنة ٱلله وٱلملئكة وٱلناس أجمعين خلدين فيها
adhabu haitapunguzwa kwao, wala hawatapewa muhula.
لا يخفف عنهم ٱلعذاب ولا هم ينظرون
Na mungu wenu ni mungu wa pekee;
وإلهكم إله وحد
hakuna mungu isipokuwa Yeye,
لآ إله إلا هو
Mwingi wa Huruma, Mwenye Huruma.
ٱلرحمن ٱلرحيم
Kuna kwa yakini, katika uumbaji wa mbingu na ardhi, katika kupishana kwa usiku na mchana, katika jahazi linalosafiri baharini likiwa limebeba kinachowafaidi watu, katika maji ambayo Mungu huyateremsha kutoka angani na kwayo huihuisha tena ardhi baada ya kufa kwake, akieneza humo kila aina ya kinachotembea, katika tofauti za pepo, na katika wingu lililo chini ya amri kati ya anga na ardhi — ishara kwa kaumu inayotumia akili.
إن في خلق ٱلسموت وٱلأرض وٱختلف ٱليل وٱلنهار وٱلفلك ٱلتي تجري في ٱلبحر بما ينفع ٱلناس ومآ أنزل ٱلله من ٱلسمآء من مآء فأحيا به ٱلأرض بعد موتها وبث فيها من كل دآبة وتصريف ٱلريح وٱلسحاب ٱلمسخر بين ٱلسمآء وٱلأرض لءايت لقوم يعقلون
Na miongoni mwa watu, wapo wanaochukua, pasipo Mungu, wapinzani, wanaowapenda kama anavyopendwa Mungu;
ومن ٱلناس من يتخذ من دون ٱلله أندادا يحبونهم كحب ٱلله
lakini walioamini wana mapenzi makali zaidi bado kwa Mungu.
وٱلذين ءامنوا أشد حبا لله
Na kama madhalimu wangeona, watakapoiona adhabu, kwamba nguvu yote ni ya Mungu, na kwamba Mungu ni mkali katika adhabu —
ولو يرى ٱلذين ظلموا إذ يرون ٱلعذاب أن ٱلقوة لله جميعا وأن ٱلله شديد ٱلعذاب
Wakati wale waliofuatwa watakapojiachilia mbali na wale waliowafuata, nao wataiona adhabu, na viungo baina yao vitavunjwa.
إذ تبرأ ٱلذين ٱتبعوا من ٱلذين ٱتبعوا ورأوا ٱلعذاب وتقطعت بهم ٱلأسباب
Na wale waliofuata watasema: “Laiti tungekuwa na marudiano, tungejiachilia mbali nao kama walivyojiachilia mbali nasi.”
وقال ٱلذين ٱتبعوا لو أن لنا كرة فنتبرأ منهم كما تبرءوا منا
Ndivyo Mungu huwaonyesha matendo yao, kama majuto kwao,
كذلك يريهم ٱلله أعملهم حسرت عليهم
nao hawatatoka kamwe katika Moto.
وما هم بخرجين من ٱلنار
Enyi watu! Kuleni katika yaliyoko juu ya ardhi, yaliyoruhusiwa na yaliyo mema,
يأيها ٱلناس كلوا مما في ٱلأرض حللا طيبا
wala msifuate nyayo za Mwepushaji,
ولا تتبعوا خطوت ٱلشيطن
kwani yeye ni adui dhahiri kwenu.
إنه لكم عدو مبين
Yeye anawaamuru ubaya na uovu tu, na kusema juu ya Mungu yale msiyoyajua.
إنما يأمركم بٱلسوء وٱلفحشآء وأن تقولوا على ٱلله ما لا تعلمون
Na wanapoambiwa: “Fuateni yale Mungu aliyoyateremsha,” husema: “La, sisi tunafuata yale tuliyowakuta nayo mababu zetu.”
وإذا قيل لهم ٱتبعوا مآ أنزل ٱلله قالوا بل نتبع مآ ألفينا عليه ءابآءنآ
Vipi! Hata kama mababu zao hawakutumia akili kwa chochote na hawakuongozwa?
أولو كان ءابآؤهم لا يعقلون شيا ولا يهتدون
Na mfano wa wale wanaokana ni wa mtu anayepigia kelele kile kisichosikia chochote isipokuwa mwito na makelele.
ومثل ٱلذين كفروا كمثل ٱلذي ينعق بما لا يسمع إلا دعآء وندآء
Viziwi, mabubu, vipofu, basi hawatumii akili.
صم بكم عمي فهم لا يعقلون
Enyi mlioamini! Kuleni vitu vyema Tulivyowaruzuku Sisi, na shukuruni Mungu, ikiwa ni Yeye mnayemtii.
يأيها ٱلذين ءامنوا كلوا من طيبت ما رزقنكم وٱشكروا لله إن كنتم إياه تعبدون
Yeye hakuwakataza ila mzoga, damu, nyama ya nguruwe, na kile kilichowekwa wakfu kwa mwingine asiye Mungu.
إنما حرم عليكم ٱلميتة وٱلدم ولحم ٱلخنزير ومآ أهل به لغير ٱلله
Lakini yeyote anayelazimishwa kwayo, bila kuwa mwasi wala kupita mipaka, hakuna ukiukaji juu yake,
فمن ٱضطر غير باغ ولا عاد فلآ إثم عليه
kwani Mungu ni Mwenye Msamaha tele, Mwenye Huruma.
إن ٱلله غفور رحيم
Hakika, wale wanaonyamazia yale Mungu aliyoyateremsha ya Maandiko, na kununua kwa hayo bei duni — hao ndio ambao hawamezi katika matumbo yao chochote isipokuwa Moto; Mungu hatawasemesha katika Siku ya Kusimama Mbele, wala hatawasafisha,
إن ٱلذين يكتمون مآ أنزل ٱلله من ٱلكتب ويشترون به ثمنا قليلا أولئك ما يأكلون في بطونهم إلا ٱلنار ولا يكلمهم ٱلله يوم ٱلقيمة ولا يزكيهم
nao watakuwa na adhabu yenye maumivu.
ولهم عذاب أليم
Hao ndio walionunua upotovu kwa bei ya mwongozo, na adhabu kwa bei ya msamaha. Ni nini basi kinachowafanya wastahimilivu hivyo mbele ya Moto!
أولئك ٱلذين ٱشتروا ٱلضللة بٱلهدى وٱلعذاب بٱلمغفرة فمآ أصبرهم على ٱلنار
Hiyo ni kwa kuwa Mungu aliteremsha Maandiko kwa kweli,
ذلك بأن ٱلله نزل ٱلكتب بٱلحق
na wale wanaotofautiana kuhusu Maandiko kwa yakini wako katika mpasuko wa mbali.
وإن ٱلذين ٱختلفوا في ٱلكتب لفي شقاق بعيد
Maadili hayako katika kugeuza nyuso zenu kuelekea mashariki au magharibi,
ليس ٱلبر أن تولوا وجوهكم قبل ٱلمشرق وٱلمغرب
bali maadili ni yule anayemwamini Mungu, Siku ya Mwisho, Watekelezaji, Maandiko na waarifishaji, na anayetoa katika mali yake, licha ya mapenzi yake kwa mali hizo, kwa jamaa wa karibu, mayatima, wahitaji, msafiri, wanaoomba, na kwa ajili ya kuwaachilia walio chini ya uzito wa deni, anayedumisha Mawasiliano na kutoa ukarimu halisi,
ولكن ٱلبر من ءامن بٱلله وٱليوم ٱلءاخر وٱلملئكة وٱلكتب وٱلنبين وءاتى ٱلمال على حبه ذوي ٱلقربى وٱليتمى وٱلمسكين وٱبن ٱلسبيل وٱلسآئلين وفي ٱلرقاب وأقام ٱلصلوة وءاتى ٱلزكوة
wale walio waaminifu kwa agano lao wanapofunga agano,
وٱلموفون بعهدهم إذا عهدوا
na wenye subira katika dhiki, madhara, na wakati wa ghasia:
وٱلصبرين في ٱلبأسآء وٱلضرآء وحين ٱلبأس
hao ndio waliokuwa wasadikifu,
أولئك ٱلذين صدقوا
na hao ndio wanaojikinga.
وأولئك هم ٱلمتقون
Enyi mlioamini! Uchunguzi umeagizwa kwenu kuhusu waliouawa:
يأيها ٱلذين ءامنوا كتب عليكم ٱلقصاص في ٱلقتلى
mwenye kujitegemea kwa mwenye kujitegemea, mtii kwa mtii, na mwanamke kwa mwanamke.
ٱلحر بٱلحر وٱلعبد بٱلعبد وٱلأنثى بٱلأنثى
Lakini kwa yule ambaye ndugu yake anamwondolea kosa kitu fulani: ufuatiliaji kulingana na kinachokubalika kwa desturi, na utatuzi kwa moyo mwema.
فمن عفي له من أخيه شىء فٱتباع بٱلمعروف وأدآء إليه بإحسن
Hilo ni punguzo kutoka kwa Mlezi wenu, na huruma.
ذلك تخفيف من ربكم ورحمة
Na yeyote anayevamia baada ya hayo atakuwa na adhabu yenye maumivu.
فمن ٱعتدى بعد ذلك فله عذاب أليم
Nanyi mna, katika uchunguzi, maisha, enyi wenye akili, huenda mtajikinga.
ولكم في ٱلقصاص حيوة يأولي ٱلألبب لعلكم تتقون
Mmeagizwa, kifo kinapomfikia mmoja wenu, ikiwa ataacha mali,
كتب عليكم إذا حضر أحدكم ٱلموت إن ترك خيرا
wasia kwa wazazi wawili na jamaa wa karibu, kulingana na kinachokubalika kwa desturi:
ٱلوصية للولدين وٱلأقربين بٱلمعروف
wajibu kwa wanaojikinga.
حقا على ٱلمتقين
Na yeyote anayeubadilisha baada ya kuusikia, ukiukaji huo uko juu ya wanaoubadilisha tu,
فمن بدله بعدما سمعه فإنمآ إثمه على ٱلذين يبدلونه
kwani Mungu ni Mwenye Kusikia, Mjuzi wa Yote.
إن ٱلله سميع عليم
Lakini yeyote anayeogopa, kutoka kwa mwenye kuacha wasia, upendeleo au ukiukaji, na akawapatanisha, hakuna ukiukaji juu yake;
فمن خاف من موص جنفا أو إثما فأصلح بينهم فلآ إثم عليه
kwani Mungu ni Mwenye Msamaha tele, Mwenye Huruma.
إن ٱلله غفور رحيم
Enyi mlioamini! Kujinyima kumeagizwa kwenu, kama ilivyoagizwa kwa wale wa kabla yenu, huenda mtajikinga, kwa siku zilizohesabiwa.
يأيها ٱلذين ءامنوا كتب عليكم ٱلصيام كما كتب على ٱلذين من قبلكم لعلكم تتقون أياما معدودت
Na yeyote miongoni mwenu aliye mgonjwa, au safarini, basi idadi ya siku nyingine;
فمن كان منكم مريضا أو على سفر فعدة من أيام أخر
na kwa wale wenye uwezo wa hilo, fidia, chakula cha mhitaji.
وعلى ٱلذين يطيقونه فدية طعام مسكين
Na yeyote anayetenda wema kwa hiari, ni bora kwake;
فمن تطوع خيرا فهو خير له
na kwamba mjizuie ni bora kwenu, kama mngejua.
وأن تصوموا خير لكم إن كنتم تعلمون
Mwezi wa kuburudisha, ule ambao Usomaji huu uliteremshwa, mwongozo kwa watu, na uthibitisho wazi wa mwongozo na wa Upambanuzi.
شهر رمضان ٱلذي أنزل فيه ٱلقرءان هدى للناس وبينت من ٱلهدى وٱلفرقان
Yeyote miongoni mwenu anayeshuhudia mwezi huu, na ajizuie;
فمن شهد منكم ٱلشهر فليصمه
na yeyote aliye mgonjwa, au safarini, basi idadi ya siku nyingine.
ومن كان مريضا أو على سفر فعدة من أيام أخر
Mungu anakusudia kwenu wepesi, Yeye hakusudii kwenu ugumu,
يريد ٱلله بكم ٱليسر ولا يريد بكم ٱلعسر
na mkamilishe idadi ya siku, na mtangaze ukuu wa Mungu kwa kuwa amewaongoza, huenda mtashukuru.
ولتكملوا ٱلعدة ولتكبروا ٱلله على ما هدىكم ولعلكم تشكرون
Na watii Wangu wanapokuhoji kuhusu Mimi, Mimi niko karibu:
وإذا سألك عبادي عني فإني قريب
Mimi ninaitikia wito wa yule anayeniita, anaponiita.
أجيب دعوة ٱلداع إذا دعان
Basi na waitikie wito Wangu, na waniamini Mimi, huenda watafikia busara.
فليستجيبوا لي وليؤمنوا بي لعلهم يرشدون
Mmeruhusiwa, usiku wa kujinyima, faragha na wanawake wenu:
أحل لكم ليلة ٱلصيام ٱلرفث إلى نسآئكم
wao ni vazi kwenu, nanyi ni vazi kwao.
هن لباس لكم وأنتم لباس لهن
Mungu alijua kwamba mlikuwa mkijisaliti wenyewe; Yeye hapo akawarudia kwa upole, na akawaondolea kosa.
علم ٱلله أنكم كنتم تختانون أنفسكم فتاب عليكم وعفا عنكم
Sasa basi, ungananeni nao,
فٱلن بشروهن
na tafuteni yale Mungu aliyowaagizia.
وٱبتغوا ما كتب ٱلله لكم
Na kuleni na kunyweni mpaka uzi mweupe ubainike kwenu na uzi mweusi wa alfajiri,
وكلوا وٱشربوا حتى يتبين لكم ٱلخيط ٱلأبيض من ٱلخيط ٱلأسود من ٱلفجر
kisha timizeni kujinyima mpaka usiku.
ثم أتموا ٱلصيام إلى ٱليل
Wala msiungane nao, ilhali mko katika kuishi ndani ya mahali pa kusujudu.
ولا تبشروهن وأنتم عكفون في ٱلمسجد
Hiyo ndiyo mipaka ya Mungu,
تلك حدود ٱلله
basi msiikaribie.
فلا تقربوها
Ndivyo Mungu huweka ishara Zake wazi kwa watu, huenda watajikinga.
كذلك يبين ٱلله ءايته للناس لعلهم يتقون
Wala msile mali zenu baina yenu kwa batili, wala msiziwasilishe kwa mahakimu ili kula, kwa ukiukaji, kipande cha mali za walimwengu, ilhali mnajua.
ولا تأكلوا أمولكم بينكم بٱلبطل وتدلوا بهآ إلى ٱلحكام لتأكلوا فريقا من أمول ٱلناس بٱلإثم وأنتم تعلمون
Wanakuhoji kuhusu matangazo ya hadharani.
يسلونك عن ٱلأهلة
Sema: “Hayo ni miadi iliyowekwa kwa ajili ya watu, na kwa ajili ya Hija.
قل هي موقيت للناس وٱلحج
Na maadili hayako katika kuzijia nyumba kutoka migongo yake,
وليس ٱلبر بأن تأتوا ٱلبيوت من ظهورها
bali maadili ni yule anayejikinga.
ولكن ٱلبر من ٱتقى
Zijieni basi nyumba kupitia milango yake,
وأتوا ٱلبيوت من أبوبها
na jikingeni mbele ya Mungu, huenda mtafanikiwa.”
وٱتقوا ٱلله لعلكم تفلحون
Na piganeni na wale wanaopigana nanyi, katika njia ya Mungu, lakini msivamie,
وقتلوا في سبيل ٱلله ٱلذين يقتلونكم ولا تعتدوا
kwani Mungu hawapendi wavamizi.
إن ٱلله لا يحب ٱلمعتدين
Na waueni popote mnapowashtukiza, na wafukuzeni kutoka walikowafukuza:
وٱقتلوهم حيث ثقفتموهم وأخرجوهم من حيث أخرجوكم
jaribio ni kali zaidi kuliko mauaji.
وٱلفتنة أشد من ٱلقتل
Wala msipigane nao karibu na mahali pa kusujudu pasipokiukwa, kabla hawajapigana nanyi humo;
ولا تقتلوهم عند ٱلمسجد ٱلحرام حتى يقتلوكم فيه
lakini wakipigana nanyi, waueni hapo:
فإن قتلوكم فٱقتلوهم
hivyo ndivyo malipo ya wanaokana.
كذلك جزآء ٱلكفرين
Lakini wakiacha, hakika Mungu ni Mwenye Msamaha tele, Mwenye Huruma.
فإن ٱنتهوا فإن ٱلله غفور رحيم
Na pigananeni nao mpaka pasiwe na jaribio, na Sheria iwe kwa Mungu;
وقتلوهم حتى لا تكون فتنة ويكون ٱلدين لله
na wakiacha, basi hakuna uadui, isipokuwa dhidi ya madhalimu.
فإن ٱنتهوا فلا عدون إلا على ٱلظلمين
Mwezi usiokiukwa kwa mwezi usiokiukwa, na kwa vitu visivyokiukwa, uchunguzi.
ٱلشهر ٱلحرام بٱلشهر ٱلحرام وٱلحرمت قصاص
Yeyote aliyewavamia, mvamieni kwa kiwango cha uvamizi wake kwenu,
فمن ٱعتدى عليكم فٱعتدوا عليه بمثل ما ٱعتدى عليكم
na jikingeni mbele ya Mungu, na jueni kwamba Mungu yuko pamoja na wanaojikinga.
وٱتقوا ٱلله وٱعلموا أن ٱلله مع ٱلمتقين
Na tumieni katika njia ya Mungu, lakini msitupe mlichoshika mkononi katika maangamizi; na tendeni wema,
وأنفقوا في سبيل ٱلله ولا تلقوا بأيديكم إلى ٱلتهلكة وأحسنوا
kwani Mungu huwapenda wanaotenda wema.
إن ٱلله يحب ٱلمحسنين
Na timizeni Hija na Umra kwa ajili ya Mungu.
وأتموا ٱلحج وٱلعمرة لله
Na mkizuiliwa, basi kile kinachopatikana kwa urahisi kama toleo.
فإن أحصرتم فما ٱستيسر من ٱلهدي
Na msinyoe vichwa vyenu kabla toleo halijafika mahali pake pa kuachiliwa;
ولا تحلقوا رءوسكم حتى يبلغ ٱلهدي محله
na yeyote miongoni mwenu aliye mgonjwa, au mwenye kero kichwani, basi fidia kwa kujinyima, hisani, au mazoea ya ihsani.
فمن كان منكم مريضا أو به أذى من رأسه ففدية من صيام أو صدقة أو نسك
Na mkiwa katika usalama, yeyote anayestarehe kwa Umra mpaka Hija, basi kile kinachopatikana kwa urahisi kama toleo.
فإذآ أمنتم فمن تمتع بٱلعمرة إلى ٱلحج فما ٱستيسر من ٱلهدي
Na yeyote asiyepata uwezo wa hilo, basi kujinyima kwa siku tatu wakati wa Hija, na saba mtakaporejea: hizo ni siku kumi kamili.
فمن لم يجد فصيام ثلثة أيام في ٱلحج وسبعة إذا رجعتم تلك عشرة كاملة
Hilo ni kwa yule ambaye ahali wake hawapo katika mahali pa kusujudu pasipokiukwa.
ذلك لمن لم يكن أهله حاضري ٱلمسجد ٱلحرام
Na jikingeni mbele ya Mungu, na jueni kwamba Mungu ni mkali katika hatima.
وٱتقوا ٱلله وٱعلموا أن ٱلله شديد ٱلعقاب
Hija hufanyika katika miezi inayojulikana.
ٱلحج أشهر معلومت
Yeyote anayejiweka kwa Hija, basi hakuna ufuska, hakuna kuvuka mipaka, wala hakuna mjadala wakati wa Hija.
فمن فرض فيهن ٱلحج فلا رفث ولا فسوق ولا جدال في ٱلحج
Na wema wowote mfanyao, Mungu anaujua.
وما تفعلوا من خير يعلمه ٱلله
Na chukueni masurufu yenu;
وتزودوا
kwani masurufu bora kuliko yote ni ujikingaji.
فإن خير ٱلزاد ٱلتقوى
Na jikingeni mbele yangu Mimi, enyi wenye akili.
وٱتقون يأولي ٱلألبب
Hakuna lawama juu yenu kutafuta fadhila kutoka kwa Mlezi wenu.
ليس عليكم جناح أن تبتغوا فضلا من ربكم
Na mnapomiminika kutoka Arafa, kumbukeni Mungu karibu na Alama inayohisika isiyokiukwa,
فإذآ أفضتم من عرفت فٱذكروا ٱلله عند ٱلمشعر ٱلحرام
na mkumbukeni Yeye, kama alivyowaongoza, ilhali kwa yakini mlikuwa, hapo awali, miongoni mwa waliopotea.
وٱذكروه كما هدىكم وإن كنتم من قبله لمن ٱلضآلين
Kisha mimikeni kutoka mahali wanapomiminika walimwengu,
ثم أفيضوا من حيث أفاض ٱلناس
na ombeni msamaha wa Mungu,
وٱستغفروا ٱلله
kwani Mungu ni Mwenye Msamaha tele, Mwenye Huruma.
إن ٱلله غفور رحيم
Na mnapomaliza mazoea yenu ya ihsani, kumbukeni Mungu kama mnavyowakumbuka mababu zenu, au kwa ukumbusho mkali zaidi bado.
فإذا قضيتم منسككم فٱذكروا ٱلله كذكركم ءابآءكم أو أشد ذكرا
Na miongoni mwa watu, yupo mmoja anayesema: “Mlezi wetu, tupe katika Maisha ya Karibu” — naye hatakuwa na, katika Maisha ya Mwisho, fungu lolote.
فمن ٱلناس من يقول ربنآ ءاتنا في ٱلدنيا وما له في ٱلءاخرة من خلق
Na miongoni mwao, yupo mmoja anayesema: “Mlezi wetu, tupe fungu zuri katika Maisha ya Karibu, na fungu zuri katika Maisha ya Mwisho, na utukinge dhidi ya adhabu ya Moto.”
ومنهم من يقول ربنآ ءاتنا في ٱلدنيا حسنة وفي ٱلءاخرة حسنة وقنا عذاب ٱلنار
Hao ndio wenye kipande cha yale waliyochuma.
أولئك لهم نصيب مما كسبوا
Mungu ni mwepesi katika hesabu.
وٱلله سريع ٱلحساب
Na kumbukeni Mungu kwa siku zilizohesabiwa.
وٱذكروا ٱلله في أيام معدودت
Na yeyote anayeharakisha katika siku mbili, hakuna ukiukaji juu yake;
فمن تعجل في يومين فلآ إثم عليه
na yeyote anayechelewa, hakuna ukiukaji juu yake, kwa yule anayejikinga.
ومن تأخر فلآ إثم عليه لمن ٱتقى
Na jikingeni mbele ya Mungu, na jueni kwamba ni Kwake Yeye mtakusanywa.
وٱتقوا ٱلله وٱعلموا أنكم إليه تحشرون
Na miongoni mwa watu, yupo mmoja ambaye maneno yake, kuhusu Maisha ya Karibu, yanakustaajabisha, na anayemshuhudisha Mungu juu ya yale yaliyomo katika kiini chake, ilhali yeye ndiye mkali kupindukia kati ya wabishi.
ومن ٱلناس من يعجبك قوله في ٱلحيوة ٱلدنيا ويشهد ٱلله على ما في قلبه وهو ألد ٱلخصام
Na anapogeuza mgongo, anajitahidi juu ya ardhi kupanda ufisadi humo, na kuangamiza shamba na uzao.
وإذا تولى سعى في ٱلأرض ليفسد فيها ويهلك ٱلحرث وٱلنسل
Mungu hapendi ufisadi.
وٱلله لا يحب ٱلفساد
Na anapoambiwa: “Jikinge mbele ya Mungu,” enzi inamkamata katika ukiukaji; Jahanamu inamtosha basi.
وإذا قيل له ٱتق ٱلله أخذته ٱلعزة بٱلإثم فحسبه جهنم
Na ni kitanda kibaya ulioje!
ولبئس ٱلمهاد
Na miongoni mwa watu, yupo mmoja anayeiuza Dhati yake mwenyewe, akitafuta kibali cha Mungu.
ومن ٱلناس من يشري نفسه ٱبتغآء مرضات ٱلله
Mungu ni Mwingi wa Wema kwa watii Wake.
وٱلله رءوف بٱلعباد
Enyi mlioamini! Ingieni katika amani, kwa ujumla,
يأيها ٱلذين ءامنوا ٱدخلوا في ٱلسلم كآفة
wala msifuate nyayo za Mwepushaji,
ولا تتبعوا خطوت ٱلشيطن
kwani yeye ni adui dhahiri kwenu.
إنه لكم عدو مبين
Na mkiyumba baada ya uthibitisho wazi kuwajia, basi jueni kwamba Mungu ni Mwenye Nguvu zote, Mwenye Hekima.
فإن زللتم من بعد ما جآءتكم ٱلبينت فٱعلموا أن ٱلله عزيز حكيم
Je, wanangoja tu kwamba Mungu awajie ndani ya mahema ya mawingu,
هل ينظرون إلآ أن يأتيهم ٱلله في ظلل من ٱلغمام
pamoja na Watekelezaji, na jambo lihitimishwe?
وٱلملئكة وقضي ٱلأمر
Na ni kwa Mungu ndiko yanakorejea mambo yote.
وإلى ٱلله ترجع ٱلأمور
Waulize wana wa Israeli ni ishara ngapi wazi Sisi Tuliwapa.
سل بني إسرءيل كم ءاتينهم من ءاية بينة
Na yeyote anayebadilisha neema ya Mungu baada ya kumfikia — hakika Mungu ni mkali katika hatima.
ومن يبدل نعمة ٱلله من بعد ما جآءته فإن ٱلله شديد ٱلعقاب
Maisha ya Karibu yamepambwa kwa wale wanaokana, nao wanawacheka walioamini;
زين للذين كفروا ٱلحيوة ٱلدنيا ويسخرون من ٱلذين ءامنوا
lakini wanaojikinga watakuwa juu yao, katika Siku ya Kusimama Mbele.
وٱلذين ٱتقوا فوقهم يوم ٱلقيمة
Na Mungu humruzuku yule ambaye Yeye anaridhia, bila kuhesabu.
وٱلله يرزق من يشآء بغير حساب
Watu walikuwa jamii moja; Mungu hapo akawaibua waarifishaji, wapasha habari njema na waonyaji, na akateremsha pamoja nao Maandiko, kwa kweli, ili ahukumu baina ya watu kuhusu yale waliyokuwa wakitofautiana.
كان ٱلناس أمة وحدة فبعث ٱلله ٱلنبين مبشرين ومنذرين وأنزل معهم ٱلكتب بٱلحق ليحكم بين ٱلناس فيما ٱختلفوا فيه
Na ni wale tu waliopewa hayo ndio waliotofautiana kuyahusu,
وما ٱختلف فيه إلا ٱلذين أوتوه
baada ya uthibitisho wazi kuwajia, kwa unyang'anyi baina yao.
من بعد ما جآءتهم ٱلبينت بغيا بينهم
Mungu hapo aliwaongoza wale walioamini kwenye ukweli ambao walikuwa wakitofautiana kuuhusu, kwa ruhusa Yake.
فهدى ٱلله ٱلذين ءامنوا لما ٱختلفوا فيه من ٱلحق بإذنه
Na Mungu huongoza yule ambaye Yeye anaridhia kwenye barabara iliyonyooka.
وٱلله يهدي من يشآء إلى صرط مستقيم
Au mlidhani kuingia Bustani, ilhali bado hamjafikiwa na mfano wa yale waliyoyapata wale waliopita kabla yenu? Dhiki na madhara viliwagusa, nao wakatikiswa hata mjumbe na wale walioamini pamoja naye wakasema: “Uokozi wa Mungu ni lini basi?”
أم حسبتم أن تدخلوا ٱلجنة ولما يأتكم مثل ٱلذين خلوا من قبلكم مستهم ٱلبأسآء وٱلضرآء وزلزلوا حتى يقول ٱلرسول وٱلذين ءامنوا معه متى نصر ٱلله
Je, si hivyo: hakika uokozi wa Mungu uko karibu!
ألآ إن نصر ٱلله قريب
Wanakuhoji: wanapaswa kutumia nini?
يسلونك ماذا ينفقون
Sema: “Yale mnayotumia katika wema huwaendea wazazi wawili, jamaa wa karibu, mayatima, wahitaji, na msafiri.
قل مآ أنفقتم من خير فللولدين وٱلأقربين وٱليتمى وٱلمسكين وٱبن ٱلسبيل
Na wema wowote mfanyao, hakika Mungu ni Mjuzi wa Yote kuuhusu.”
وما تفعلوا من خير فإن ٱلله به عليم
Mapigano mmeagizwa, ilhali yanawachukiza.
كتب عليكم ٱلقتال وهو كره لكم
Na huenda mkachukia kitu, ilhali ni wema kwenu;
وعسى أن تكرهوا شيا وهو خير لكم
na huenda mkapenda kitu, ilhali ni ubaya kwenu.
وعسى أن تحبوا شيا وهو شر لكم
Mungu anajua,
وٱلله يعلم
nanyi hamjui.
وأنتم لا تعلمون
Wanakuhoji kuhusu mwezi usiokiukwa, kuhusu mapigano yangefanyika humo.
يسلونك عن ٱلشهر ٱلحرام قتال فيه
Sema: “Kupigana humo ni jambo la uzito;
قل قتال فيه كبير
lakini kuziba njia ya Mungu, kumkana Yeye, kuziba kufikia mahali pa kusujudu pasipokiukwa, na kuwafukuza ahali wake kutoka humo, ni jambo la uzito zaidi bado mbele ya Mungu;
وصد عن سبيل ٱلله وكفر به وٱلمسجد ٱلحرام وإخراج أهله منه أكبر عند ٱلله
na jaribio ni la uzito zaidi kuliko mauaji.
وٱلفتنة أكبر من ٱلقتل
Nao hawataacha kupigana nanyi mpaka wawafanye muiache Sheria yenu, wakiweza.
ولا يزالون يقتلونكم حتى يردوكم عن دينكم إن ٱستطعوا
Na yeyote miongoni mwenu anayeiacha Sheria yake, na kufa akiwa anakana — hao ndio ambao matendo yao yameporomoka, katika Maisha ya Karibu na katika Maisha ya Mwisho,
ومن يرتدد منكم عن دينه فيمت وهو كافر فأولئك حبطت أعملهم في ٱلدنيا وٱلءاخرة
na hao ndio wenzi wa Moto, wao hukaa humo milele.”
وأولئك أصحب ٱلنار هم فيها خلدون
Hakika, wale walioamini, wale waliohama na kujitahidi katika njia ya Mungu — hao ndio wanaotarajia huruma ya Mungu.
إن ٱلذين ءامنوا وٱلذين هاجروا وجهدوا في سبيل ٱلله أولئك يرجون رحمت ٱلله
Na Mungu ni Mwenye Msamaha tele, Mwenye Huruma.
وٱلله غفور رحيم
Wanakuhoji kuhusu pombe na kamari.
يسلونك عن ٱلخمر وٱلميسر
Sema: “Kuna, katika vyote viwili, ukiukaji mkubwa, na faida kwa watu;
قل فيهمآ إثم كبير ومنفع للناس
lakini ukiukaji wake ni mkubwa kuliko faida yake.”
وإثمهمآ أكبر من نفعهما
Na wanakuhoji: wanapaswa kutumia nini? Sema: “Ziada.”
ويسلونك ماذا ينفقون قل ٱلعفو
Ndivyo Mungu huwawekea ishara wazi, huenda mtafikiri juu ya Maisha ya Karibu na Maisha ya Mwisho.
كذلك يبين ٱلله لكم ٱلءايت لعلكم تتفكرون في ٱلدنيا وٱلءاخرة
Na wanakuhoji kuhusu mayatima. Sema: “Kurekebisha hali yao ni wema;
ويسلونك عن ٱليتمى قل إصلاح لهم خير
na mkichanganya mambo yenu na yao, hao ni ndugu zenu.
وإن تخالطوهم فإخونكم
Mungu hutofautisha fisadi na yule anayerekebisha.
وٱلله يعلم ٱلمفسد من ٱلمصلح
Na Mungu angaliridhia, Yeye angalikulemeeni,
ولو شآء ٱلله لأعنتكم
kwani Mungu ni Mwenye Nguvu zote, Mwenye Hekima.”
إن ٱلله عزيز حكيم
Wala msioe wanawake wanaoshirikisha, mpaka waamini;
ولا تنكحوا ٱلمشركت حتى يؤمن
na mtii muumini wa kike hakika ni bora kuliko mwanamke anayeshirikisha, hata kama huyu anawastaajabisha.
ولأمة مؤمنة خير من مشركة ولو أعجبتكم
Wala msiwaoze wanaoshirikisha, mpaka waamini;
ولا تنكحوا ٱلمشركين حتى يؤمنوا
na mtii muumini hakika ni bora kuliko mwanamume anayeshirikisha, hata kama huyu anawastaajabisha.
ولعبد مؤمن خير من مشرك ولو أعجبكم
Hao ndio wanaoita kwenye Moto,
أولئك يدعون إلى ٱلنار
huku Mungu anaita kwenye Bustani na msamaha, kwa ruhusa Yake,
وٱلله يدعوا إلى ٱلجنة وٱلمغفرة بإذنه
naye huweka ishara Zake wazi kwa watu, huenda watakumbuka.
ويبين ءايته للناس لعلهم يتذكرون
Na wanakuhoji kuhusu hedhi. Sema: “Ni kero;
ويسلونك عن ٱلمحيض قل هو أذى
jitengeni basi na wanawake wakati wa hedhi,
فٱعتزلوا ٱلنسآء في ٱلمحيض
wala msiwakaribie mpaka wasiwe na kero tena.
ولا تقربوهن حتى يطهرن
Na wanapokuwa hawana kero tena, ungananeni nao kwa mahali ambapo Mungu amewaamuru,
فإذا تطهرن فأتوهن من حيث أمركم ٱلله
kwani Mungu huwapenda wanaorudi, na huwapenda wanaobaki safi.”
إن ٱلله يحب ٱلتوبين ويحب ٱلمتطهرين
Wanawake wenu ni shamba kwenu; ungananeni basi na shamba lenu kama mnavyoridhia,
نسآؤكم حرث لكم فأتوا حرثكم أنى شئتم
na tangulizeni kwa ajili yenu wenyewe;
وقدموا لأنفسكم
na jikingeni mbele ya Mungu,
وٱتقوا ٱلله
na jueni kwamba mtakutana naye Yeye.
وٱعلموا أنكم ملقوه
Na wapashe habari njema waumini.
وبشر ٱلمؤمنين
Wala msimfanye Mungu, katika viapo vyenu, kisingizio mnachotumia mpendavyo,
ولا تجعلوا ٱلله عرضة لأيمنكم
ili kushuhudia kwamba ninyi ni wenye maadili, mnajikinga, na mnapatanisha walimwengu.
أن تبروا وتتقوا وتصلحوا بين ٱلناس
Mungu ni Mwenye Kusikia, Mjuzi wa Yote.
وٱلله سميع عليم
Mungu hatawakamata kwa upuuzi katika viapo vyenu,
لا يؤاخذكم ٱلله بٱللغو في أيمنكم
lakini Yeye atawakamata kwa yale ambayo viini vyenu vimechuma.
ولكن يؤاخذكم بما كسبت قلوبكم
Mungu ni Mwenye Msamaha tele, Mvumilivu.
وٱلله غفور حليم
Kwa wale wanaoapa kujitenga na wanawake wao, miezi minne ya kungoja;
للذين يؤلون من نسآئهم تربص أربعة أشهر
na wakirudi, hakika Mungu ni Mwenye Msamaha tele, Mwenye Huruma.
فإن فآءو فإن ٱلله غفور رحيم
Na wakiazimia talaka, hakika Mungu ni Mwenye Kusikia, Mjuzi wa Yote.
وإن عزموا ٱلطلق فإن ٱلله سميع عليم
Na wanawake waliopewa talaka hungoja kwa mizunguko mitatu;
وٱلمطلقت يتربصن بأنفسهن ثلثة قروء
wala si ruhusa kwao kunyamazia yale Mungu aliyoyaumba katika matumbo yao ya uzazi, ikiwa wanamwamini Mungu na Siku ya Mwisho.
ولا يحل لهن أن يكتمن ما خلق ٱلله في أرحامهن إن كن يؤمن بٱلله وٱليوم ٱلءاخر
Na waume zao wana haki zaidi ya kuwarudisha katika hilo, wakikusudia upatanisho.
وبعولتهن أحق بردهن في ذلك إن أرادوا إصلحا
Na wao wana haki sawa na wajibu wao, kulingana na kinachokubalika kwa desturi;
ولهن مثل ٱلذي عليهن بٱلمعروف
na wanaume wana, juu yao, daraja.
وللرجال عليهن درجة
Mungu ni Mwenye Nguvu zote, Mwenye Hekima.
وٱلله عزيز حكيم
Talaka ni mara mbili.
ٱلطلق مرتان
Kisha, ama kurudisha kulingana na kinachokubalika kwa desturi, ama kuachilia kwa moyo mwema.
فإمساك بمعروف أو تسريح بإحسن
Wala si ruhusa kwenu kuchukua tena chochote katika yale mliyowapa, isipokuwa wote wawili wakiogopa kutodumisha mipaka ya Mungu.
ولا يحل لكم أن تأخذوا ممآ ءاتيتموهن شيا إلآ أن يخافآ ألا يقيما حدود ٱلله
Na mkiogopa kwamba hawatadumisha mipaka ya Mungu, hakuna lawama juu yao wawili kwa kile anachojikomboa kwacho.
فإن خفتم ألا يقيما حدود ٱلله فلا جناح عليهما فيما ٱفتدت به
Hiyo ndiyo mipaka ya Mungu,
تلك حدود ٱلله
msiipite basi.
فلا تعتدوها
Na yeyote anayepita mipaka ya Mungu — hao ndio madhalimu.
ومن يتعد حدود ٱلله فأولئك هم ٱلظلمون
Akimpa talaka, hatakuwa halali tena kwake baadaye, mpaka aolewe na mwenzi mwingine asiyekuwa yeye.
فإن طلقها فلا تحل له من بعد حتى تنكح زوجا غيره
Na huyu akimpa talaka, hakuna lawama juu yao wawili kurudiana, wakidhani kwamba watadumisha mipaka ya Mungu.
فإن طلقها فلا جناح عليهمآ أن يتراجعآ إن ظنآ أن يقيما حدود ٱلله
Na hiyo ndiyo mipaka ya Mungu, ambayo Yeye anaiweka wazi kwa kaumu inayojua.
وتلك حدود ٱلله يبينها لقوم يعلمون
Na mnapowapa wanawake talaka, nao wakafikia muda wao, waweke kulingana na kinachokubalika kwa desturi, au waachilieni kulingana na kinachokubalika kwa desturi;
وإذا طلقتم ٱلنسآء فبلغن أجلهن فأمسكوهن بمعروف أو سرحوهن بمعروف
wala msiwaweke ili kudhuru, ili kuvamia.
ولا تمسكوهن ضرارا لتعتدوا
Na yeyote anayefanya hivyo amejidhulumu mwenyewe.
ومن يفعل ذلك فقد ظلم نفسه
Wala msichukue ishara za Mungu kwa dhihaka.
ولا تتخذوا ءايت ٱلله هزوا
Na kumbukeni neema ya Mungu juu yenu, na yale aliyoyateremsha juu yenu ya Maandiko na hekima, ambayo kwayo anawahimiza.
وٱذكروا نعمت ٱلله عليكم ومآ أنزل عليكم من ٱلكتب وٱلحكمة يعظكم به
Na jikingeni mbele ya Mungu,
وٱتقوا ٱلله
na jueni kwamba Mungu ni Mjuzi wa Yote kuhusu kila kitu.
وٱعلموا أن ٱلله بكل شىء عليم
Na mnapowapa wanawake talaka, nao wakafikia muda wao, msiwazuie kuolewa na wenzi wao wa ndoa, pale kunapokuwa baina yao ridhaa ya pande mbili kulingana na kinachokubalika kwa desturi.
وإذا طلقتم ٱلنسآء فبلغن أجلهن فلا تعضلوهن أن ينكحن أزوجهن إذا ترضوا بينهم بٱلمعروف
Hilo ndilo analohimizwa yeyote miongoni mwenu anayemwamini Mungu na Siku ya Mwisho.
ذلك يوعظ به من كان منكم يؤمن بٱلله وٱليوم ٱلءاخر
Hilo ni safi zaidi kwenu, na ni nadhifu zaidi.
ذلكم أزكى لكم وأطهر
Mungu anajua, nanyi hamjui.
وٱلله يعلم وأنتم لا تعلمون
Na akina mama huwatunza watoto wao kikamilifu kwa miaka miwili kamili,
وٱلولدت يرضعن أولدهن حولين كاملين
kwa yule anayekusudia kutimiza utunzaji huo.
لمن أراد أن يتم ٱلرضاعة
Na ni juu ya yule aliyezaliwa mtoto kwake kuwapa riziki na mavazi, kulingana na kinachokubalika kwa desturi.
وعلى ٱلمولود له رزقهن وكسوتهن بٱلمعروف
Hakuna Dhati inayotwishwa zaidi ya uwezo wake.
لا تكلف نفس إلا وسعها
Mama yeyote asipatwe na madhara kwa sababu ya mtoto wake, wala yule aliyezaliwa mtoto kwake, kwa sababu ya mtoto wake.
لا تضآر ولدة بولدها ولا مولود له بولده
Na kwa mrithi ni hilo hilo.
وعلى ٱلوارث مثل ذلك
Na wakikusudia kuachisha kunyonya, kwa ridhaa ya pande mbili baina yao na baada ya mashauriano, hakuna lawama juu yao wawili.
فإن أرادا فصالا عن تراض منهما وتشاور فلا جناح عليهما
Na mkikusudia kuwatunzisha watoto wenu, hakuna lawama juu yenu, mradi mnakabidhi mlichopaswa kutoa, kulingana na kinachokubalika kwa desturi.
وإن أردتم أن تسترضعوا أولدكم فلا جناح عليكم إذا سلمتم مآ ءاتيتم بٱلمعروف
Na jikingeni mbele ya Mungu,
وٱتقوا ٱلله
na jueni kwamba Mungu ni Mwenye Maono juu ya mnayoyafanya.
وٱعلموا أن ٱلله بما تعملون بصير
Na wale miongoni mwenu wanaolindwa kwa uaminifu wakiacha wenzi wa ndoa — hao hungoja kwa miezi minne na kumi;
وٱلذين يتوفون منكم ويذرون أزوجا يتربصن بأنفسهن أربعة أشهر وعشرا
na wakifikia muda wao, hakuna lawama juu yenu kwa wanayojifanyia wenyewe kulingana na kinachokubalika kwa desturi.
فإذا بلغن أجلهن فلا جناح عليكم فيما فعلن في أنفسهن بٱلمعروف
Na Mungu ni Mtambuzi wa yale mnayoyafanya.
وٱلله بما تعملون خبير
Na hakuna lawama juu yenu, katika mnayodokeza kama ombi la ndoa kwa wanawake, au mnayolinda ndani yenu wenyewe.
ولا جناح عليكم فيما عرضتم به من خطبة ٱلنسآء أو أكننتم في أنفسكم
Mungu anajua kwamba mtawafikiria; lakini msiwaahidi kitu kwa siri,
علم ٱلله أنكم ستذكرونهن ولكن لا تواعدوهن سرا
isipokuwa kusema maneno yanayokubalika kwa desturi.
إلآ أن تقولوا قولا معروفا
Wala msifunge mkataba wa ndoa kabla waraka haujafikia muda wake.
ولا تعزموا عقدة ٱلنكاح حتى يبلغ ٱلكتب أجله
Na jueni kwamba Mungu anajua yaliyomo katika Dhati zenu; kuweni macho basi mbele yake Yeye.
وٱعلموا أن ٱلله يعلم ما في أنفسكم فٱحذروه
Na jueni kwamba Mungu ni Mwenye Msamaha tele, Mvumilivu.
وٱعلموا أن ٱلله غفور حليم
Hakuna lawama juu yenu, mkiwapa wanawake talaka kabla hamjawagusa, au hamjawawekea wajibu.
لا جناح عليكم إن طلقتم ٱلنسآء ما لم تمسوهن أو تفرضوا لهن فريضة
Na wapeni starehe — mwenye uwezo kulingana na kiwango chake, na mwenye kipato kidogo kulingana na kiwango chake — starehe kulingana na kinachokubalika kwa desturi:
ومتعوهن على ٱلموسع قدره وعلى ٱلمقتر قدره متعا بٱلمعروف
wajibu kwa wanaotenda wema.
حقا على ٱلمحسنين
Na mkiwapa talaka kabla ya kuwagusa, ilhali mmewawekea wajibu, nusu ya mliyoweka, isipokuwa wao wakiondolea kosa, au yule ambaye mkataba wa ndoa uko mikononi mwake akiondolea kosa.
وإن طلقتموهن من قبل أن تمسوهن وقد فرضتم لهن فريضة فنصف ما فرضتم إلآ أن يعفون أو يعفوا ٱلذي بيده عقدة ٱلنكاح
Na kuondolea kosa, huko ni karibu zaidi na ujikingaji.
وأن تعفوا أقرب للتقوى
Wala msisahau fadhila baina yenu,
ولا تنسوا ٱلفضل بينكم
kwani Mungu ni Mwenye Maono juu ya mnayoyafanya.
إن ٱلله بما تعملون بصير
Tunzeni Mawasiliano, pamoja na Mawasiliano yaliyo kamilifu zaidi, na simameni mbele ya Mungu, mkiwa mmetengwa kwake.
حفظوا على ٱلصلوت وٱلصلوة ٱلوسطى وقوموا لله قنتين
Na mkiogopa, basi kwa miguu au mmepanda;
فإن خفتم فرجالا أو ركبانا
na mkiwa katika usalama, kumbukeni Mungu kama alivyowafundisha yale msiyokuwa mkiyajua.
فإذآ أمنتم فٱذكروا ٱلله كما علمكم ما لم تكونوا تعلمون
Na wale miongoni mwenu wanaolindwa kwa uaminifu wakiacha wenzi wa ndoa — wasia kwa ajili ya wenzi wao wa ndoa: starehe hadi muda wa mwaka mmoja, bila kufukuzwa;
وٱلذين يتوفون منكم ويذرون أزوجا وصية لأزوجهم متعا إلى ٱلحول غير إخراج
lakini wakitoka, hakuna lawama juu yenu kwa wanayojifanyia wenyewe, katika yanayokubalika kwa desturi.
فإن خرجن فلا جناح عليكم في ما فعلن في أنفسهن من معروف
Mungu ni Mwenye Nguvu zote, Mwenye Hekima.
وٱلله عزيز حكيم
Na kwa wanawake waliopewa talaka, starehe kulingana na kinachokubalika kwa desturi:
وللمطلقت متع بٱلمعروف
wajibu kwa wanaojikinga.
حقا على ٱلمتقين
Ndivyo Mungu huwawekea ishara Zake wazi, huenda mtatumia akili.
كذلك يبين ٱلله لكم ءايته لعلكم تعقلون
Je, hukuwaona wale waliotoka katika makazi yao, kwa maelfu, wakiwa macho mbele ya kifo? Mungu hapo aliwaambia: “Kufeni”; kisha Yeye akawahuisha tena.
ألم تر إلى ٱلذين خرجوا من ديرهم وهم ألوف حذر ٱلموت فقال لهم ٱلله موتوا ثم أحيهم
Mungu ana kwa yakini fadhila kwa watu,
إن ٱلله لذو فضل على ٱلناس
lakini wengi wa watu hawana shukrani.
ولكن أكثر ٱلناس لا يشكرون
Na piganeni katika njia ya Mungu, na jueni kwamba Mungu ni Mwenye Kusikia, Mjuzi wa Yote.
وقتلوا في سبيل ٱلله وٱعلموا أن ٱلله سميع عليم
Ni nani basi atakayempa Mungu mkopo mzuri, ambao Yeye atamwongezea maradufu mara nyingi?
من ذا ٱلذي يقرض ٱلله قرضا حسنا فيضعفه له أضعافا كثيرة
Mungu hubana na kupanua,
وٱلله يقبض ويبصط
na ni Kwake Yeye mtarejeshwa.
وإليه ترجعون
Je, hukuliona baraza, miongoni mwa wana wa Israeli, baada ya Musa, waliposema kwa mwarifishaji aliyekuwa wao: “Tuibulie mfalme, ili tupigane katika njia ya Mungu”?
ألم تر إلى ٱلملإ من بني إسرءيل من بعد موسى إذ قالوا لنبي لهم ٱبعث لنا ملكا نقتل في سبيل ٱلله
Alisema: “Je, huenda kwamba, mapigano yangeagizwa kwenu, msipigane?”
قال هل عسيتم إن كتب عليكم ٱلقتال ألا تقتلوا
Walisema: “Na tungekuwa na nini cha kutopigana katika njia ya Mungu, ilhali tumefukuzwa kutoka makazi yetu na wana wetu?”
قالوا وما لنآ ألا نقتل في سبيل ٱلله وقد أخرجنا من ديرنا وأبنآئنا
Lakini mapigano yalipoagizwa kwao, waligeuza mgongo, isipokuwa wachache miongoni mwao.
فلما كتب عليهم ٱلقتال تولوا إلا قليلا منهم
Na Mungu ni Mjuzi wa Yote kuhusu madhalimu.
وٱلله عليم بٱلظلمين
Na mwarifishaji wao aliwaambia: “Hakika Mungu amewaibulia Taluti kuwa mfalme.”
وقال لهم نبيهم إن ٱلله قد بعث لكم طالوت ملكا
Walisema: “Atawezaje kuwa na ufalme juu yetu, ilhali sisi tuna haki zaidi nao kuliko yeye, na hakupewa wasaa wa mali?”
قالوا أنى يكون له ٱلملك علينا ونحن أحق بٱلملك منه ولم يؤت سعة من ٱلمال
Alisema: “Hakika Mungu amemteua juu yenu, na amemwongezea upana wa ujuzi na wa umbo.”
قال إن ٱلله ٱصطفىه عليكم وزاده بسطة في ٱلعلم وٱلجسم
Mungu humpa ufalme Wake yule ambaye Yeye anaridhia.
وٱلله يؤتي ملكه من يشآء
Mungu ni Mwenye Wasaa, Mjuzi wa Yote.
وٱلله وسع عليم
Na mwarifishaji wao aliwaambia: “Ishara ya ufalme wake itakuwa kwamba sanduku litawajia, lenye faraja kutoka kwa Mlezi wenu, na masalio ya yale waliyoacha ukoo wa Musa na ukoo wa Haruni, likibebwa na Watekelezaji.”
وقال لهم نبيهم إن ءاية ملكه أن يأتيكم ٱلتابوت فيه سكينة من ربكم وبقية مما ترك ءال موسى وءال هرون تحمله ٱلملئكة
Kuna kwa yakini humo ishara kwenu, ikiwa ninyi ni waumini.
إن في ذلك لءاية لكم إن كنتم مؤمنين
Taluti alipoondoka na majeshi, alisema: “Mungu atawajaribu kwa mto: yeyote anayekunywa humo si miongoni mwangu, na yeyote asiyejilisha kwake hakika ni miongoni mwangu — isipokuwa yule anayeteka fundo mkononi mwake.”
فلما فصل طالوت بٱلجنود قال إن ٱلله مبتليكم بنهر فمن شرب منه فليس مني ومن لم يطعمه فإنه مني إلا من ٱغترف غرفة بيده
Walinywa humo, isipokuwa wachache miongoni mwao.
فشربوا منه إلا قليلا منهم
Kisha, alipouvuka yeye na wale walioamini pamoja naye, walisema: “Hatuna leo nguvu yoyote dhidi ya Jaluti na majeshi yake.”
فلما جاوزه هو وٱلذين ءامنوا معه قالوا لا طاقة لنا ٱليوم بجالوت وجنوده
Wale waliodhani kwamba watakutana na Mungu walisema: “Vikosi vingapi vidogo vimeshinda vikosi vikubwa, kwa ruhusa ya Mungu!”
قال ٱلذين يظنون أنهم ملقوا ٱلله كم من فئة قليلة غلبت فئة كثيرة بإذن ٱلله
Mungu yuko pamoja na wenye subira.
وٱلله مع ٱلصبرين
Na walipojitokeza mbele ya Jaluti na majeshi yake, walisema: “Mlezi wetu, tumiminie subira, imarisha nyayo zetu, na utuokoe dhidi ya kaumu inayokana”; wakawakimbiza hapo, kwa ruhusa ya Mungu,
ولما برزوا لجالوت وجنوده قالوا ربنآ أفرغ علينا صبرا وثبت أقدامنا وٱنصرنا على ٱلقوم ٱلكفرين فهزموهم بإذن ٱلله
na Daudi alimuua Jaluti; Mungu alimpa ufalme na hekima, na akamfundisha aliyoridhia.
وقتل داود جالوت وءاتىه ٱلله ٱلملك وٱلحكمة وعلمه مما يشآء
Na kama Mungu asingaliwarudisha nyuma watu wengine kwa wengine, hakika ardhi ingalikabidhiwa kwa ufisadi;
ولولا دفع ٱلله ٱلناس بعضهم ببعض لفسدت ٱلأرض
lakini Mungu ana fadhila kwa viumbe vyote.
ولكن ٱلله ذو فضل على ٱلعلمين
Hizo ndizo ishara za Mungu, ambazo Sisi Tunakukariria kwa kweli,
تلك ءايت ٱلله نتلوها عليك بٱلحق
nawe kwa yakini ni miongoni mwa waliotumwa.
وإنك لمن ٱلمرسلين
Hao ndio wajumbe:
تلك ٱلرسل
Sisi tuliwapendelea baadhi yao juu ya wengine.
فضلنا بعضهم على بعض
Miongoni mwao, yupo ambaye Mungu alisema naye,
منهم من كلم ٱلله
na Yeye aliwainua wengine daraja.
ورفع بعضهم درجت
Na Sisi Tulimpa Isa, mwana wa Maryamu, uthibitisho wazi, na Sisi Tukamtia nguvu kwa Mmiminiko mtakatifu.
وءاتينا عيسى ٱبن مريم ٱلبينت وأيدنه بروح ٱلقدس
Na Mungu angeridhia, wale waliokuja baada yao wasingaliuana, baada ya uthibitisho wazi kuwajia;
ولو شآء ٱلله ما ٱقتتل ٱلذين من بعدهم من بعد ما جآءتهم ٱلبينت
lakini walitofautiana:
ولكن ٱختلفوا
miongoni mwao, yupo aliyeamini, na yupo aliyekana.
فمنهم من ءامن ومنهم من كفر
Na Mungu angeridhia, wasingaliuana;
ولو شآء ٱلله ما ٱقتتلوا
lakini Mungu hufanya anachokusudia.
ولكن ٱلله يفعل ما يريد
Enyi mlioamini! Tumieni katika yale ambayo Sisi Tumewaruzuku, kabla haijaja siku ambayo hakutakuwa na mauzo, wala urafiki, wala usuluhishi.
يأيها ٱلذين ءامنوا أنفقوا مما رزقنكم من قبل أن يأتي يوم لا بيع فيه ولا خلة ولا شفعة
Na wale wanaokana — hao ndio madhalimu.
وٱلكفرون هم ٱلظلمون
Mungu, hakuna mungu isipokuwa Yeye,
ٱلله لآ إله إلا هو
Aliye Hai, Anayeendelea kwa Yeye Mwenyewe.
ٱلحى ٱلقيوم
Hakimkamati kusinzia, wala usingizi.
لا تأخذه سنة ولا نوم
Ni Yake yaliyomo katika mbingu na yaliyoko juu ya ardhi.
له ما في ٱلسموت وما في ٱلأرض
Ni nani basi anayesuluhisha Kwake Yeye, isipokuwa kwa ruhusa Yake?
من ذا ٱلذي يشفع عنده إلا بإذنه
Yeye anajua yaliyo mbele yao na yaliyo nyuma yao,
يعلم ما بين أيديهم وما خلفهم
nao hawazingiri chochote cha ujuzi Wake, isipokuwa kwa kiasi ambacho Yeye anaridhia.
ولا يحيطون بشىء من علمه إلا بما شآء
Na Kiti Chake kinaenea juu ya mbingu na ardhi,
وسع كرسيه ٱلسموت وٱلأرض
na ulinzi wake haumlemei kwa chochote.
ولا يوده حفظهما
Yeye ndiye Aliye Juu Zaidi, Adhimu.
وهو ٱلعلي ٱلعظيم
Hakuna kulazimisha katika Sheria:
لآ إكراه في ٱلدين
busara imebainika kutoka kutangatanga.
قد تبين ٱلرشد من ٱلغى
Yeyote anayemkana Aliyepindukia na kumwamini Mungu amejishikiza kwa nguvu kwenye kishikio kilicho imara zaidi, ambacho hakivunjiki kamwe.
فمن يكفر بٱلطغوت ويؤمن بٱلله فقد ٱستمسك بٱلعروة ٱلوثقى لا ٱنفصام لها
Mungu ni Mwenye Kusikia, Mjuzi wa Yote.
وٱلله سميع عليم
Mungu ni Mwandani wa walioamini, Yeye huwatoa kutoka giza kuelekea nuru.
ٱلله ولي ٱلذين ءامنوا يخرجهم من ٱلظلمت إلى ٱلنور
Na wale wanaokana, watetezi wao ni Aliyepindukia, anayewatoa kutoka nuru kuelekea giza.
وٱلذين كفروا أوليآؤهم ٱلطغوت يخرجونهم من ٱلنور إلى ٱلظلمت
Hao ndio wenzi wa Moto, wao hukaa humo milele.
أولئك أصحب ٱلنار هم فيها خلدون
Je, hukumwona yule aliyebishana na Ibrahimu kuhusu Mlezi wake, kwa sababu Mungu alikuwa amempa ufalme? Ibrahimu aliposema: “Mlezi wangu ni Yule anayehuisha na kufisha,”
ألم تر إلى ٱلذي حآج إبرهم في ربه أن ءاتىه ٱلله ٱلملك إذ قال إبرهم ربي ٱلذي يحي ويميت
alisema: “Mimi, mimi ninahuisha na kufisha.”
قال أنا أحي وأميت
Ibrahimu alisema: “Mungu hakika huleta jua kutoka mashariki; basi liilete kutoka magharibi”; yule aliyekana akabaki hapo na maneno yaliyofumuliwa.
قال إبرهم فإن ٱلله يأتي بٱلشمس من ٱلمشرق فأت بها من ٱلمغرب فبهت ٱلذي كفر
Na Mungu hawaongozi kaumu madhalimu.
وٱلله لا يهدي ٱلقوم ٱلظلمين
Au kama yule aliyepita karibu na mji ulio tupu licha ya majengo yake.
أو كٱلذي مر على قرية وهي خاوية على عروشها
Alisema: “Mungu atauhuisha vipi tena baada ya kufa kwake?” Mungu hapo alimfisha, kwa miaka mia, kisha Yeye akamwibua.
قال أنى يحي هذه ٱلله بعد موتها فأماته ٱلله مائة عام ثم بعثه
Yeye alisema: “Umekaa muda gani?”
قال كم لبثت
Alisema: “Nimekaa siku moja, au sehemu ya siku.”
قال لبثت يوما أو بعض يوم
Yeye alisema: “La, umekaa miaka mia.
قال بل لبثت مائة عام
Tazama basi chakula chako na kinywaji chako: havikungoja;
فٱنظر إلى طعامك وشرابك لم يتسنه
na tazama punda wako —
وٱنظر إلى حمارك
na ili Sisi tukufanye ishara kwa watu.
ولنجعلك ءاية للناس
Na tazama mifupa, jinsi Sisi Tunavyoitandaza, kisha Tunaivika nyama.”
وٱنظر إلى ٱلعظام كيف ننشزها ثم نكسوها لحما
Ilipokuwa wazi kwake, alisema: “Najua kwamba Mungu ana uwezo juu ya kila kitu.”
فلما تبين له قال أعلم أن ٱلله على كل شىء قدير
Na Ibrahimu aliposema: “Mlezi wangu, nionyeshe jinsi Wewe unavyowahuisha wafu.”
وإذ قال إبرهم رب أرني كيف تحي ٱلموتى
Yeye alisema: “Je, huamini basi?”
قال أولم تؤمن
Alisema: “Naam, lakini ni ili kiini changu kipate utulivu.”
قال بلى ولكن ليطمئن قلبي
Yeye alisema: “Chukua basi ndege wanne, wafuge kwako, kisha weka, juu ya kila mlima, sehemu yao, kisha waite: watakujia wakikimbilia.
قال فخذ أربعة من ٱلطير فصرهن إليك ثم ٱجعل على كل جبل منهن جزءا ثم ٱدعهن يأتينك سعيا
Na jua kwamba Mungu ni Mwenye Nguvu zote, Mwenye Hekima.”
وٱعلم أن ٱلله عزيز حكيم
Mfano wa wale wanaotumia mali zao katika njia ya Mungu ni wa punje inayoota mashuke saba,
مثل ٱلذين ينفقون أمولهم في سبيل ٱلله كمثل حبة أنبتت سبع سنابل
kila shuke likiwa na punje mia.
في كل سنبلة مائة حبة
Mungu huongeza maradufu kwa yule ambaye Yeye anaridhia.
وٱلله يضعف لمن يشآء
Mungu ni Mwenye Wasaa, Mjuzi wa Yote.
وٱلله وسع عليم
Wale wanaotumia mali zao katika njia ya Mungu, kisha hawafanyi yale waliyotumia kuwa fahari, wala hawadhuru, wana ujira wao mbele ya Mlezi wao; hakuna woga juu yao, wala hawatahuzunika.
ٱلذين ينفقون أمولهم في سبيل ٱلله ثم لا يتبعون مآ أنفقوا منا ولآ أذى لهم أجرهم عند ربهم ولا خوف عليهم ولا هم يحزنون
Maneno yanayokubalika kwa desturi na msamaha ni bora kuliko hisani inayofuatwa na kero.
قول معروف ومغفرة خير من صدقة يتبعهآ أذى
Mungu ni Tajiri, Mvumilivu.
وٱلله غني حليم
Enyi mlioamini! Msibatilishe hisani zenu kwa kuzifanya fahari na kudhuru, kama yule anayetumia mali yake kwa kujionyesha mbele ya walimwengu, wala haamini Mungu wala Siku ya Mwisho.
يأيها ٱلذين ءامنوا لا تبطلوا صدقتكم بٱلمن وٱلأذى كٱلذي ينفق ماله رئآء ٱلناس ولا يؤمن بٱلله وٱليوم ٱلءاخر
Mfano wake ni wa jabali laini lililofunikwa na udongo: mvua ya kububujika inalipata, na kulifanya tupu.
فمثله كمثل صفوان عليه تراب فأصابه وابل فتركه صلدا
Hawamiliki chochote cha yale waliyochuma.
لا يقدرون على شىء مما كسبوا
Na Mungu hawaongozi kaumu inayokana.
وٱلله لا يهدي ٱلقوم ٱلكفرين
Na mfano wa wale wanaotumia mali zao, wakitafuta kibali cha Mungu na uimarishaji wa Dhati zao wenyewe, ni wa bustani juu ya kilima: mvua ya kububujika inaipata, nayo inatoa vyakula vyake maradufu; na ikiwa mvua ya kububujika yoyote haiipati, basi manyunyu.
ومثل ٱلذين ينفقون أمولهم ٱبتغآء مرضات ٱلله وتثبيتا من أنفسهم كمثل جنة بربوة أصابها وابل فاتت أكلها ضعفين فإن لم يصبها وابل فطل
Na Mungu ni Mwenye Maono juu ya mnayoyafanya.
وٱلله بما تعملون بصير
Je, mmoja wenu angalikusudia kuwa na bustani ya mitende na mizabibu, ambayo chini yake mito inatiririka, ambamo angalikuwa na matunda ya kila aina, kisha uzee umpate, ilhali ana kizazi dhaifu, na kimbunga cha moto kiipate bustani, nayo ikaungua?
أيود أحدكم أن تكون له جنة من نخيل وأعناب تجري من تحتها ٱلأنهر له فيها من كل ٱلثمرت وأصابه ٱلكبر وله ذرية ضعفآء فأصابهآ إعصار فيه نار فٱحترقت
Ndivyo Mungu huwawekea ishara wazi, huenda mtafikiri.
كذلك يبين ٱلله لكم ٱلءايت لعلكم تتفكرون
Enyi mlioamini! Tumieni katika vitu vyema mlivyochuma, na katika yale Sisi Tuliyowatolea kutoka ardhini,
يأيها ٱلذين ءامنوا أنفقوا من طيبت ما كسبتم وممآ أخرجنا لكم من ٱلأرض
wala msilenge kilicho hafifu ndani yake ili kukitumia, ilhali ninyi wenyewe msingekichukua isipokuwa kwa kufumba macho juu yake.
ولا تيمموا ٱلخبيث منه تنفقون ولستم باخذيه إلآ أن تغمضوا فيه
Na jueni kwamba Mungu ni Tajiri, Mhimidiwa.
وٱعلموا أن ٱلله غني حميد
Mwepushaji anawaahidi umaskini, na anawaamuru uovu,
ٱلشيطن يعدكم ٱلفقر ويأمركم بٱلفحشآء
huku Mungu anawaahidi, kutoka upande Wake, msamaha na fadhila.
وٱلله يعدكم مغفرة منه وفضلا
Mungu ni Mwenye Wasaa, Mjuzi wa Yote.
وٱلله وسع عليم
Yeye humpa hekima yule ambaye Yeye anaridhia,
يؤتي ٱلحكمة من يشآء
na yeyote anayepewa hekima amepewa wema mwingi.
ومن يؤت ٱلحكمة فقد أوتي خيرا كثيرا
Na ni wenye akili tu wanaokumbuka.
وما يذكر إلآ أولوا ٱلألبب
Na matumizi yoyote mnayotumia, au nadhiri mnayoweka, Mungu hakika anaijua.
ومآ أنفقتم من نفقة أو نذرتم من نذر فإن ٱلله يعلمه
Na madhalimu hawana uokozi wowote.
وما للظلمين من أنصار
Mkidhihirisha hisani, ni jambo zuri mno;
إن تبدوا ٱلصدقت فنعما هي
na mkizificha na kuwapa maskini, ni bora kwenu, na Sisi Tutafunika sehemu ya matendo yenu mabaya.
وإن تخفوها وتؤتوها ٱلفقرآء فهو خير لكم ويكفر عنكم من سياتكم
Na Mungu ni Mtambuzi wa yale mnayoyafanya.
وٱلله بما تعملون خبير
Si juu yako kuwaongoza,
ليس عليك هدىهم
bali Mungu huongoza yule ambaye Yeye anaridhia.
ولكن ٱلله يهدي من يشآء
Na wema wowote mnaotumia, ni kwa ajili yenu wenyewe.
وما تنفقوا من خير فلأنفسكم
Nanyi mnatumia mkitafuta mwelekeo wa Mungu tu.
وما تنفقون إلا ٱبتغآء وجه ٱلله
Na wema wowote mnaotumia, mtarudishiwa kwa uaminifu, wala hamtadhulumiwa.
وما تنفقوا من خير يوف إليكم وأنتم لا تظلمون
Hilo ni kwa maskini waliozuiliwa katika njia ya Mungu, wasioweza kutembea ardhini: mjinga anawadhania matajiri, kwa sababu ya kujistiri kwao;
للفقرآء ٱلذين أحصروا في سبيل ٱلله لا يستطيعون ضربا في ٱلأرض يحسبهم ٱلجاهل أغنيآء من ٱلتعفف
unawatambua kwa alama zao: hawawaombi watu kwa kung'ang'ania.
تعرفهم بسيمهم لا يسلون ٱلناس إلحافا
Na wema wowote mnaotumia, hakika Mungu ni Mjuzi wa Yote kuuhusu.
وما تنفقوا من خير فإن ٱلله به عليم
Wale wanaotumia mali zao usiku na mchana, kwa siri na hadharani, wana ujira wao mbele ya Mlezi wao; hakuna woga juu yao, wala hawatahuzunika.
ٱلذين ينفقون أمولهم بٱليل وٱلنهار سرا وعلانية فلهم أجرهم عند ربهم ولا خوف عليهم ولا هم يحزنون
Wale wanaokula riba hawasimami ila kama anavyosimama yule ambaye Mwepushaji humyumbisha kwa mguso wake.
ٱلذين يأكلون ٱلربوا لا يقومون إلا كما يقوم ٱلذي يتخبطه ٱلشيطن من ٱلمس
Hiyo ni kwa kuwa walisema: “Mauzo si kitu ila mfano wa riba”;
ذلك بأنهم قالوا إنما ٱلبيع مثل ٱلربوا
hali Mungu ameruhusu mauzo, na amekataza riba.
وأحل ٱلله ٱلبيع وحرم ٱلربوا
Yeyote, himizo la Mlezi wake likiwa limemfikia, anayeacha, ni yake yale yaliyopita,
فمن جآءه موعظة من ربه فٱنتهى فله ما سلف
na jambo lake liko kwa Mungu;
وأمره إلى ٱلله
lakini yeyote anayerudia — hao ndio wenzi wa Moto, wao hukaa humo milele.
ومن عاد فأولئك أصحب ٱلنار هم فيها خلدون
Mungu huifutilia mbali riba, na huongeza hisani.
يمحق ٱلله ٱلربوا ويربي ٱلصدقت
Mungu hampendi mkanaji yeyote mkubwa, mkiukaji.
وٱلله لا يحب كل كفار أثيم
Hakika, wale walioamini, wakatenda matendo mazima, wakadumisha Mawasiliano, na wakatoa ukarimu halisi, wana ujira wao mbele ya Mlezi wao; hakuna woga juu yao, wala hawatahuzunika.
إن ٱلذين ءامنوا وعملوا ٱلصلحت وأقاموا ٱلصلوة وءاتوا ٱلزكوة لهم أجرهم عند ربهم ولا خوف عليهم ولا هم يحزنون
Enyi mlioamini! Jikingeni mbele ya Mungu, na acheni kilichobaki cha riba, ikiwa ninyi ni waumini.
يأيها ٱلذين ءامنوا ٱتقوا ٱلله وذروا ما بقي من ٱلربوا إن كنتم مؤمنين
Msipofanya hivyo, jichukulieni basi kuwa mmeonywa kuhusu vita kutoka kwa Mungu na mjumbe Wake;
فإن لم تفعلوا فأذنوا بحرب من ٱلله ورسوله
na mkirudi, mtaji wa mali zenu ni wenu, bila ninyi kudhulumu wala kudhulumiwa.
وإن تبتم فلكم رءوس أمولكم لا تظلمون ولا تظلمون
Na ikiwa mtu yuko katika ugumu, basi muhula hadi wepesi;
وإن كان ذو عسرة فنظرة إلى ميسرة
na kwamba mfanye hisani kwa hilo ni bora kwenu, kama mngejua.
وأن تصدقوا خير لكم إن كنتم تعلمون
Na jikingeni na siku ambayo mtarejeshwa kwa Mungu,
وٱتقوا يوما ترجعون فيه إلى ٱلله
ambayo kila Dhati itapokea kwa uaminifu yale iliyochuma, bila kudhulumiwa.
ثم توفى كل نفس ما كسبت وهم لا يظلمون
Enyi mlioamini! Mnapoingia deni baina yenu kwa muda uliotajwa, liandikeni.
يأيها ٱلذين ءامنوا إذا تداينتم بدين إلى أجل مسمى فٱكتبوه
Na mwandishi aliandike baina yenu kwa uadilifu,
وليكتب بينكم كاتب بٱلعدل
na mwandishi yeyote asikatae kuandika,
ولا يأب كاتب أن يكتب
kulingana na alivyomfundisha Mungu; na aandike basi,
كما علمه ٱلله فليكتب
na aandikishe yule ambaye deni liko juu yake, na ajikinge mbele ya Mungu, Mlezi wake, wala asipunguze chochote.
وليملل ٱلذي عليه ٱلحق وليتق ٱلله ربه ولا يبخس منه شيا
Na ikiwa yule ambaye deni liko juu yake ni mpumbavu, au dhaifu, au hawezi kuandikisha mwenyewe, basi mwenye dhamana wake aandikishe kwa uadilifu.
فإن كان ٱلذي عليه ٱلحق سفيها أو ضعيفا أو لا يستطيع أن يمل هو فليملل وليه بٱلعدل
Na shuhudisheni mashahidi wawili miongoni mwa wanaume wenu;
وٱستشهدوا شهيدين من رجالكم
na ikiwa si wanaume wawili, basi mwanamume mmoja na wanawake wawili, miongoni mwa wale mnaokubali ushahidi wao, ili mmoja wao akipotea, mwingine amkumbushe.
فإن لم يكونا رجلين فرجل وٱمرأتان ممن ترضون من ٱلشهدآء أن تضل إحدىهما فتذكر إحدىهما ٱلأخرى
Na mashahidi wasikatae, wanapoitwa.
ولا يأب ٱلشهدآء إذا ما دعوا
Wala msichoke kuliandika, dogo au kubwa, hadi muda wake.
ولا تسموا أن تكتبوه صغيرا أو كبيرا إلى أجله
Hilo ni lenye usawa zaidi mbele ya Mungu, nyoofu zaidi kwa ushahidi, na karibu zaidi na kutokuwa na shaka — isipokuwa ni biashara ya papo hapo mnayoiendesha baina yenu: hakuna lawama basi juu yenu kutoliandika.
ذلكم أقسط عند ٱلله وأقوم للشهدة وأدنى ألا ترتابوا إلآ أن تكون تجرة حاضرة تديرونها بينكم فليس عليكم جناح ألا تكتبوها
Na pateni mashahidi mnapofanya mauzo baina yenu.
وأشهدوا إذا تبايعتم
Na mwandishi wala shahidi asipatwe na madhara.
ولا يضآر كاتب ولا شهيد
Na mkifanya hivyo, hakika huo ni uvukaji mipaka kwenu.
وإن تفعلوا فإنه فسوق بكم
Na jikingeni mbele ya Mungu,
وٱتقوا ٱلله
na Mungu anawafundisha.
ويعلمكم ٱلله
Na Mungu ni Mjuzi wa Yote kuhusu kila kitu.
وٱلله بكل شىء عليم
Na mkiwa safarini na hampati mwandishi, basi rehani inayokamatwa.
وإن كنتم على سفر ولم تجدوا كاتبا فرهن مقبوضة
Na mmoja wenu akimtegemea mwingine, yule aliyetegemewa arudishe amana yake,
فإن أمن بعضكم بعضا فليؤد ٱلذي ٱؤتمن أمنته
na ajikinge mbele ya Mungu, Mlezi wake.
وليتق ٱلله ربه
Wala msinyamazie ushahidi.
ولا تكتموا ٱلشهدة
Na yeyote anayeunyamazia hakika ana kiini kilichokiuka.
ومن يكتمها فإنه ءاثم قلبه
Mungu ni Mjuzi wa Yote kuhusu mnayoyafanya.
وٱلله بما تعملون عليم
Ni ya Mungu yaliyomo katika mbingu na yaliyoko juu ya ardhi.
لله ما في ٱلسموت وما في ٱلأرض
Na mkidhihirisha yaliyomo ndani yenu, au mkiyaficha, Mungu atafanya hesabu nanyi kwayo; Yeye hapo humsamehe yule ambaye Yeye anaridhia, na huadhibu yule ambaye Yeye anaridhia.
وإن تبدوا ما في أنفسكم أو تخفوه يحاسبكم به ٱلله فيغفر لمن يشآء ويعذب من يشآء
Na Mungu ana uwezo juu ya kila kitu.
وٱلله على كل شىء قدير
Mjumbe ameamini yale aliyoteremshiwa kutoka kwa Mlezi wake, na waumini.
ءامن ٱلرسول بمآ أنزل إليه من ربه وٱلمؤمنون
Wote wamemwamini Mungu, Watekelezaji Wake, maandiko Yake, na wajumbe Wake,
كل ءامن بٱلله وملئكته وكتبه ورسله
bila kufanya tofauti yoyote baina ya wajumbe Wake, wawe wowote;
لا نفرق بين أحد من رسله
nao wamesema: “Tumesikia na tumenyenyekea.
وقالوا سمعنا وأطعنا
Msamaha Wako, Mlezi wetu; Kwako Wewe ndiko marudio.”
غفرانك ربنا وإليك ٱلمصير
Mungu hamlazimishi Dhati yoyote isipokuwa uwezo wake.
لا يكلف ٱلله نفسا إلا وسعها
Ni yake yale iliyochuma,
لها ما كسبت
na ni dhidi yake yale aliyoyatenda.
وعليها ما ٱكتسبت
“Mlezi wetu, usitukamate tukisahau au tukikosea.
ربنا لا تؤاخذنآ إن نسينآ أو أخطأنا
Mlezi wetu, na usitutwishe nira kama ulivyowatwisha wale wa kabla yetu.
ربنا ولا تحمل علينآ إصرا كما حملته على ٱلذين من قبلنا
Mlezi wetu, na usitutwishe tusiyo na nguvu ya kuyabeba.
ربنا ولا تحملنا ما لا طاقة لنا به
Na tuondolee kosa,
وٱعف عنا
na utusamehe,
وٱغفر لنا
na utufanyie huruma.
وٱرحمنآ
Wewe ni Mwandani wetu; tuokoe basi dhidi ya kaumu inayokana.”
أنت مولىنا فٱنصرنا على ٱلقوم ٱلكفرين