Saba سبأ

به نام خدا، بی‌اندازه مهربان، مهربان. ستایش از آنِ خدا است، آنکه آنچه در آسمان‌ها و آنچه بر زمین است از آنِ اوست،

بِسۡمِ اِ۬للَّهِ اِ۬لرَّحۡمَٰنِ اِ۬لرَّحِيمِ اِ۬لۡحَمۡدُ لِلَّهِ اِ۬لَّذِي لَهُۥ مَا فِي اِ۬لسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي اِ۬لۡأَرۡضِ

و ستایش در زندگی واپسین از آنِ اوست.

وَلَهُ اُ۬لۡحَمۡدُ فِي اِ۬لۡأٓخِرَةِۚ

او آنچه را در زمین فرو می‌رود و آنچه را از آن بیرون می‌آید، آنچه را از آسمان فرود می‌آید و آنچه را در آن بالا می‌رود می‌داند.

يَعۡلَمُ مَا يَلِجُ فِي اِ۬لۡأَرۡضِ وَمَا يَخۡرُجُ مِنۡهَا وَمَا يَنزِلُ مِنَ اَ۬لسَّمَآءِ وَمَا يَعۡرُجُ فِيهَاۚ

و انکارکنندگان گفتند: «آن لحظه به ما نخواهد رسید.»

وَقَالَ اَ۬لَّذِينَ كَفَرُواْ لَا تَأۡتِينَا اَ۬لسَّاعَةُۖ

بگو: «آری، به سرپرست من سوگند، آن بی‌گمان به شما خواهد رسید،

قُلۡ بَلَىٰ وَرَبِّي لَتَأۡتِيَنَّكُمۡ

و نه چیزی کوچک‌تر و نه بزرگ‌تر از آن، بی‌آنکه در دفتری آشکار باشد — تا او باورآورندگانی را که کردارهای شایسته به‌جا آوردند بازپرداخت کند.»

وَلَآ أَصۡغَرُ مِن ذَٰلِكَ وَلَآ أَكۡبَرُ إِلَّا فِي كِتَٰبٖ مُّبِينٖ لِّيَجۡزِيَ اَ۬لَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ اُ۬لصَّٰلِحَٰتِۚ

آیا دربارهٔ خدا دروغی برساخته است، یا دچار اختلال است؟»

۞ أَفۡتَر۪يٰ عَلَى اَ۬للَّهِ كَذِبًا أَم بِهِۦ جِنَّةُۢۗ

آیا پس آنچه را پیش روی آنان و آنچه را پشت سر آنان است، از آسمان و زمین، ندیده‌اند؟

أَفَلَمۡ يَرَوۡاْ إِلَىٰ مَا بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَمَا خَلۡفَهُم مِّنَ اَ۬لسَّمَآءِ وَاَلۡأَرۡضِۚ

اگر ما را پسند می‌افتاد، زمین را وامی‌داشتیم که آنان را ببلعد، یا پاره‌ای از آسمان بر آنان فرومی‌افکندیم.

إِن نَّشَأۡ نَخۡسِفۡ بِهِمِ اِ۬لۡأَرۡضَ أَوۡ نُسۡقِطۡ عَلَيۡهِمۡ كِسۡفٗا مِّنَ اَ۬لسَّمَآۚ

و ما برای او آهن را نرم ساختیم: «زره‌های فراخ بساز، و پیوند حلقه‌ها را نیک اندازه بگیر،

وَأَلَنَّا لَهُ اُ۬لۡحَدِيدَ أَنِ اِ۪عۡمَلۡ سَٰبِغَٰتٖ وَقَدِّرۡ فِي اِ۬لسَّرۡدِۖ

و کردارهای شایسته به‌جا آورید،

وَاَعۡمَلُواْ صَٰلِحًاۖ

و برای سلیمان، باد: رفتنش یک ماه بود، و روان شدن شامگاهی‌اش یک ماه.

وَلِسُلَيۡمَٰنَ اَ۬لرِّيحَ غُدُوُّهَا شَهۡرٞ وَرَوَاحُهَا شَهۡرٞۖ

و ما برای او چشمهٔ نفت را روان ساختیم.

وَأَسَلۡنَا لَهُۥ عَيۡنَ اَ۬لۡقِطۡرِۖ

و از میان نهانیان برخی در برابر او به اجازهٔ سرپرستش کار می‌کردند؛

وَمِنَ اَ۬لۡجِنِّ مَن يَعۡمَلُ بَيۡنَ يَدَيۡهِ بِإِذۡنِ رَبِّهِۦۖ

برای او آنچه را او را پسند می‌افتاد می‌ساختند: نیایشگاه‌ها، مجسمه‌ها، حوض‌هایی همانند مخزن‌های بزرگ، و دیگ‌هایی استوار.

يَعۡمَلُونَ لَهُۥ مَا يَشَآءُ مِن مَّحَٰرِيبَ وَتَمَٰثِيلَ وَجِفَانٖ كَاَلۡجَوَابِۦ وَقُدُورٖ رَّاسِيَٰتٍۚ

«کار کنید، ای خاندان داوود،

اِ۪عۡمَلُوٓاْ ءَالَ دَاوُۥدَ

از سر سپاس‌گزاری» —

شُكۡرٗاۚ

سپس چون مرگ را بر او تصویب کردیم، هیچ چیز مرگ او را به آنان نشان نداد، مگر جنبنده‌ای از زمین که عصای او را می‌جوید؛

فَلَمَّا قَضَيۡنَا عَلَيۡهِ اِ۬لۡمَوۡتَ مَا دَلَّهُمۡ عَلَىٰ مَوۡتِهِۦٓ إِلَّا دَآبَّةُ اُ۬لۡأَرۡضِ تَأۡكُلُ مِنسَاتَهُۥۖ

برای سبا، در زیستگاهشان همانا نشانه‌ای بود:

۞ لَقَدۡ كَانَ لِسَبَأَ فِي مَسَٰكِنِهِمۡ ءَايَةٞۖ

دو باغ، در راست و چپ.

جَنَّتَانِ عَن يَمِينٖ وَشِمَالٖۖ

«از روزی سرپرست خود بخورید، و برای او سپاس‌گزار باشید:

كُلُواْ مِن رِّزۡقِ رَبِّكُمۡ وَاَشۡكُرُواْ لَهُۥۚ

اما روی برتافتند، و ما بر آنان سیلاب ویرانگر سد را فرستادیم،

فَأَعۡرَضُواْ فَأَرۡسَلۡنَا عَلَيۡهِمۡ سَيۡلَ اَ۬لۡعَرِمِ

این‌گونه آنان را بازپرداخت کردیم برای آنچه انکار کردند:

ذَٰلِكَ جَزَيۡنَٰهُم بِمَا كَفَرُواْۖ

و ما میان آنان و شهرهایی که خجسته گردانده بودیم شهرهایی آشکار نهاده بودیم، و در آن‌ها گذر را اندازه کرده بودیم:

وَجَعَلۡنَا بَيۡنَهُمۡ وَبَيۡنَ اَ۬لۡقُرَى اَ۬لَّتِي بَٰرَكۡنَا فِيهَا قُرٗى ظَٰهِرَةٗ وَقَدَّرۡنَا فِيهَا اَ۬لسَّيۡرَۖ

اما گفتند: «ای سرپرست ما، منزل‌های سفرهای ما را دور کن» — و بر خود ستم کردند؛ ما آنان را آنگاه موضوع سخن‌ها ساختیم، و آنان را یکسره متلاشی کردیم.

فَقَالُواْ رَبَّنَا بَعِّدۡ بَيۡنَ أَسۡف۪ارِنَا وَظَلَمُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ فَجَعَلۡنَٰهُمۡ أَحَادِيثَ وَمَزَّقۡنَٰهُمۡ كُلَّ مُمَزَّقٍۚ

و او را بر آنان هیچ اقتداری نبود، مگر برای آنکه ما آن را که به زندگی واپسین باور دارد از آن که دربارهٔ آن در حیرانی است بازشناسیم.

وَمَا كَانَ لَهُۥ عَلَيۡهِم مِّن سُلۡطَٰنٍ إِلَّا لِنَعۡلَمَ مَن يُؤۡمِنُ بِالۡأٓخِرَةِ مِمَّنۡ هُوَ مِنۡهَا فِي شَكّٖۗ

بگو: «آنان را که غیر از خدا ادعا می‌کنید فرابخوانید:

قُلُ اُ۟دۡعُواْ اُ۬لَّذِينَ زَعَمۡتُم مِّن دُونِ اِ۬للَّهِ

سنگینیِ یک ذره را نه در آسمان‌ها و نه بر زمین در اختیار ندارند،

لَا يَمۡلِكُونَ مِثۡقَالَ ذَرَّةٖ فِي اِ۬لسَّمَٰوَٰتِ وَلَا فِي اِ۬لۡأَرۡضِ

و در آن‌ها هیچ بهره‌ای ندارند،

وَمَا لَهُمۡ فِيهِمَا مِن شِرۡكٖ

و میانجی‌گری نزد او سود نمی‌رساند مگر برای آن که او برایش آن را اجازه دهد،

وَلَا تَنفَعُ اُ۬لشَّفَٰعَةُ عِندَهُۥٓ إِلَّا لِمَنۡ أُذِنَ لَهُۥۚ

تا آنکه چون هراس از هسته‌هایشان برداشته شود، بگویند: «سرپرست شما چه گفت؟» — خواهند گفت: «حقیقت.

حَتَّىٰٓ إِذَا فُزِّعَ عَن قُلُوبِهِمۡ قَالُواْ مَاذَا قَالَ رَبُّكُمۡۖ قَالُواْ اُ۬لۡحَقَّۖ

بگو: «چه کسی از آسمان‌ها و زمین به شما روزی می‌دهد؟» بگو: «خدا.

۞ قُلۡ مَن يَرۡزُقُكُم مِّنَ اَ۬لسَّمَٰوَٰتِ وَاَلۡأَرۡضِۖ قُلِ اِ۬للَّهُۖ

بگو: «سرپرست ما ما را گردهم خواهد آورد، سپس میان ما با حقیقت گشایش خواهد کرد؛

قُلۡ يَجۡمَعُ بَيۡنَنَا رَبُّنَا ثُمَّ يَفۡتَحُ بَيۡنَنَا بِالۡحَقِّ

بگو: «آنان را که به‌عنوان انباز به او پیوسته‌اید به من نشان دهید. نه چنین! —

قُلۡ أَرُونِيَ اَ۬لَّذِينَ أَلۡحَقۡتُم بِهِۦ شُرَكَآءَۖ كَلَّاۚ

و ما تو را تنها برای همهٔ انسان‌ها فرستادیم، مژده‌دهنده و هشداردهنده،

وَمَآ أَرۡسَلۡنَٰكَ إِلَّا كَآفَّةٗ لِّلنّ۪اسِ بَشِيرٗا وَنَذِيرٗا

و انکارکنندگان گفتند: «ما هرگز به این خوانش و نه به آنچه پیش از آن بوده باور نخواهیم آورد.»

وَقَالَ اَ۬لَّذِينَ كَفَرُواْ لَن نُّؤۡمِنَ بِهَٰذَا اَ۬لۡقُرۡءَانِ وَلَا بِالَّذِي بَيۡنَ يَدَيۡهِۗ

و اگر ببینی، چون ستمگران نزد سرپرست خود بازداشته خواهند شد، سخن را به یکدیگر بازمی‌گردانند:

وَلَوۡ تَر۪يٰٓ إِذِ اِ۬لظَّٰلِمُونَ مَوۡقُوفُونَ عِندَ رَبِّهِمۡ يَرۡجِعُ بَعۡضُهُمۡ إِلَىٰ بَعۡضٍ اِ۬لۡقَوۡلَ

و کسانی که ناتوان شمرده می‌شدند به کسانی که خودبزرگ‌بین بودند خواهند گفت: «این بلکه توطئه‌ای بود، شب و روز، آنگاه که به ما دستور می‌دادید خدا را انکار کنیم و برای او رقیبانی قرار دهیم.»

وَقَالَ اَ۬لَّذِينَ اَ۟سۡتُضۡعِفُواْ لِلَّذِينَ اَ۪سۡتَكۡبَرُواْ بَلۡ مَكۡرُ اُ۬لَّيۡلِ وَاَلنَّه۪ارِ إِذ تَّأۡمُرُونَنَآ أَن نَّكۡفُرَ بِاللَّهِ وَنَجۡعَلَ لَهُۥٓ أَندَادٗاۚ

و حسرت خود را هنگام دیدن کیفر پنهان خواهند داشت.

وَأَسَرُّواْ اُ۬لنَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُاْ اُ۬لۡعَذَابَۚ

و ما بر گردن‌های انکارکنندگان طوق خواهیم نهاد:

وَجَعَلۡنَا اَ۬لۡأَغۡلَٰلَ فِيٓ أَعۡنَاقِ اِ۬لَّذِينَ كَفَرُواْۖ

بگو: «سرپرست من روزی را برای هر که او را پسند افتد همانا می‌گستراند، و اندازه می‌کند؛

قُلۡ إِنَّ رَبِّي يَبۡسُطُ اُ۬لرِّزۡقَ لِمَن يَشَآءُ وَيَقۡدِرُ

بگو: «سرپرست من روزی را برای هر که از فرمان‌برداران خود او را پسند افتد همانا می‌گستراند، و برای او اندازه می‌کند؛

قُلۡ إِنَّ رَبِّي يَبۡسُطُ اُ۬لرِّزۡقَ لِمَن يَشَآءُ مِنۡ عِبَادِهِۦ وَيَقۡدِرُ لَهُۥۚ

و هر چه هزینه کنید، او جایگزین می‌کند،

وَمَآ أَنفَقۡتُم مِّن شَيۡءٖ فَهۡوَ يُخۡلِفُهُۥۖ

خواهند گفت: «شکوه بر تو باد! تو متحد مایی، نه آنان:

قَالُواْ سُبۡحَٰنَكَ أَنتَ وَلِيُّنَا مِن دُونِهِمۖ

آنان بلکه از نهانیان فرمان می‌بردند؛

بَلۡ كَانُواْ يَعۡبُدُونَ اَ۬لۡجِنَّۖ

و چون نشانه‌های ما، روشن، بر آنان برخوانده شود، می‌گویند: «این تنها مردی است که می‌خواهد راه آنچه نیاکان شما از آن فرمان می‌بردند را بر شما ببندد»؛ و می‌گویند: «این تنها وانمودی برساخته است.»

وَإِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِمۡ ءَايَٰتُنَا بَيِّنَٰتٖ قَالُواْ مَا هَٰذَآ إِلَّا رَجُلٞ يُرِيدُ أَن يَصُدَّكُمۡ عَمَّا كَانَ يَعۡبُدُ ءَابَآؤُكُمۡ وَقَالُواْ مَا هَٰذَآ إِلَّآ إِفۡكٞ مُّفۡتَرٗىۚ

و ما به آنان هیچ نوشته‌ای ندادیم که بپژوهند،

وَمَآ ءَاتَيۡنَٰهُم مِّن كُتُبٖ يَدۡرُسُونَهَاۖ

و کسانی که پیش از آنان بودند دروغ انگاشتند — به یک‌دهم آنچه به آنان داده بودیم نرسیده‌اند —

وَكَذَّبَ اَ۬لَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ وَمَا بَلَغُواْ مِعۡشَارَ مَآ ءَاتَيۡنَٰهُمۡ

و فرستادگان مرا دروغ انگاشتند.

فَكَذَّبُواْ رُسُلِيۖ

بگو: «من شما را تنها به یک چیز اندرز می‌دهم:

۞ قُلۡ إِنَّمَآ أَعِظُكُم بِوَٰحِدَةٍۖ

اینکه برای خدا برخیزید، دو دو یا یک یک، سپس بیندیشید —

أَن تَقُومُواْ لِلَّهِ مَثۡنَىٰ وَفُرَٰدَىٰ ثُمَّ تَتَفَكَّرُواْۚ

همراه شما هیچ اختلالی ندارد؛

مَا بِصَاحِبِكُم مِّن جِنَّةٍۚ

بگو: «هر پاداشی که از شما خواستم، آن برای خود شماست؛

قُلۡ مَا سَأَلۡتُكُم مِّنۡ أَجۡرٖ فَهۡوَ لَكُمۡۖ

پاداش من تنها بر عهدهٔ خدا است،

إِنۡ أَجۡرِيَ إِلَّا عَلَى اَ۬للَّهِۖ

بگو: «سرپرست من حقیقت را همانا می‌افکند،

قُلۡ إِنَّ رَبِّي يَقۡذِفُ بِالۡحَقِّ

بگو: «اگر گمراه شوم، تنها بر ضد خویشتن خود گمراه می‌شوم؛ و اگر راهنمایی پذیرم، به‌واسطهٔ آنچه سرپرست من به من پرده‌برداری می‌کند راهنمایی می‌پذیرم —

قُلۡ إِن ضَلَلۡتُ فَإِنَّمَآ أَضِلُّ عَلَىٰ نَفۡسِيۖ وَإِنِ اِ۪هۡتَدَيۡتُ فَبِمَا يُوحِيٓ إِلَيَّ رَبِّيَۚ

اما چگونه آنچه را پیش‌تر انکار می‌کردند، از جایی چنین دور، برای آنان دست‌یافتنی می‌بود؟

وَأَنّۭيٰ لَهُمُ اُ۬لتَّنَآؤُشُ مِن مَّكَانِۢ بَعِيدٖ وَقَدۡ كَفَرُواْ بِهِۦ مِن قَبۡلُۖ